آیین نامه اجرایی ماده (10) قانون ساماندهی صنعت خودرو

هیئت وزیران در جلسه 1402/10/17 به پیشنهاد مشترک سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان ملی استاندارد ایران و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و به استناد تبصره (7) ماده (10) اصلاحی قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب 1401 و اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه اجرایی ماده مذکور را به شرح زیر تصویب کرد: آیین نامه اجرایی ماده (10) قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب 1402/10/17 با اصلاحات و الحاقات بعدی ماده 1- در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: 1- قانون: قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب 1400 با اصلاحات بعدی آن. 2- وزارت: وزارت صنعت، معدن و تجارت. 3- صندوق: صندوق مادرتخصصی حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته وزارت صنعت، معدن و تجارت. 4- خودرو: خودروی موضوع ماده (8) قانون. 5- سن فرسودگی: سن معین شده وسایل نقلیه موتوری مطابق این آیین نامه. 6- خودروی فرسوده: تمامی وسایل نقلیه موتوری با سن بیشتر از سن فرسودگی. 7- کلانشهر: شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت. 8- اسقاط: اعمال تغییرات فیزیکی بر روی خودروهای فرسوده به صورتی که خودرو و قطعات آن غیرقابل استفاده و غیرقابل برگشت به چرخه حمل و نقل شود. 9- گواهی اسقاط: گواهی الکترونیکی دارای شناسه منحصربه فرد و یکتا که نشان دهنده انجام عملیات اسقاط و از رده خارج شدن صحیح خودروی فرسوده بوده و مورد تأیید مراجع ذی صلاح می باشد. 10- سامانه: سامانه ای جامع شامل تمامی فرآیندهای اسقاط موضوع قانون و امور مرتبط در حوزه اسقاط، از جمله صدور گواهی اسقاط، پرداخت وجه معادل اسقاط، ارسال اطلاعات جهت شماره گذاری و سایر موارد مبتنی بر اسقاط وسایل نقلیه که تحت مدیریت وزارت فعالیت می نماید. 11- فراجا: فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران. 12- مرکز: مرکز اسقاط و بازیافت خودرو که واحد صنعتی بوده و ضمن اخذ تأییدیه های فراجا و سازمان حفاظت محیط زیست، پروانه بهره برداری معتبر از وزارت را اخذ می نماید و مجاز به فعالیت برابر دستورالعمل موضوع تبصره (1) ماده (18) این آیین نامه در حوزه اسقاط و بازیافت خودرو می باشد. 13 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- انواع خودروی ترکیبی (هیبریدی): الف- خودرو بردافزا (ای.آر.ای.وی): انواع خودرو سواری دارای موتور برقی به عنوان نیروی محرکه خودرو و موتور احتراقی صرفاً به منظور تغذیه (شارژ) باتری بوده و در این آیین نامه جزو خودرو برقی محسوب می شود. ب- خودرو برقی- بنزینی (هیبریدی) (اِچ.ای.وی): انواع خودرو سواری با هر دو موتور پیستونی درون سوز جرقه ای- احتراقی و موتور برقی به عنوان نیروی محرکه. پ- خودرو برقی- بنزینی (هیبریدی) پلاگین (پی.اِچ.ای.وی): انواع خودرو سواری با هر دو موتور پیستونی درون سوز جرقه ای- احتراقی و موتور برقی به عنوان نیروی محرکه که قابلیت تغذیه (شارژ) از طریق اتصال به منابع خارجی برق را دارند. 14 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- گروه کاربری پایه: کاربری هایی که به صورت هم خانواده در پرداخت عوارض عرضه کنندگان خودرو نوشماره امکان استفاده از گواهی اسقاط مطابق جدول زیر برای آنها وجود دارد: کاربری های عضو نام گروه ردیف موتورسیکلت موتورسیکلت ۱ سواری ـ وانت ـ تاکسی ـ ون ام ۱ـ کامیونت تا ۴ تن سواری ۲ کامیونت ۴ تا ۶ تن ـ مینی بوس ـ ون ام ۲ دیزل سبک ۳ کامیون و اتوبوس دیزل سنگین ۴ کامیون کشنده کامیون کشنده ۵

ماده 2- سن فرسودگی وسایل نقلیه به شرح زیر است: ردیف نوع وسیله نقلیه، سوخت و مشخصات فنی سن فرسودگی (سال) ۱- ۱ خودروهای شخصی شامل سواری، استیشن (سفری)، سواری کار و ون مسافربری بنزینی ۲۰ ۱- ۲ گازسوز- دوگانه‌سوز ۱- ۳ دیزلی ۱- ۴ ترکیبی (هیبریدی) ۲۳ ۱- ۵ برقی ۲۵ ۲- ۱ خودروهای عمومی شامل تاکسی سواری، استیشن (سفری)، سواری کار و ون مسافربری بنزینی، دوگانه‌سوز، پایه گازسوز و دیزلی ۱۲ ۲- ۲ ۲- ۳ ترکیبی (هیبریدی) ۱۵ برقی ۲۰ ۳- ۱ مینی بوس دیزلی ۱۲ ۳- ۲ پایه گازسوز ۱۵ ۳- ۳ برقی ۲۰ ۴ اتوبوس برون‌شهری ۱۵ ۵- ۱ اتوبوس درون‌شهری دیزلی ۱۰ ۵- ۲ پایه گازسوز ۱۲ ۵- ۳ برقی ۲۰ ۶ وانت پایه گازسوز، بنزینی، دوگانه‌سوز و دیزلی ۱۵ ۷ کامیونت، کامیون و کشنده ۲۵ ۸- ۱ موتورسیکلت بنزینی کاربراتوری ۶ ۸- ۲ بنزینی انژکتوری ۱۲ ۸- ۳ برقی ۱۵ تبصره 1- سن خودروهای وارداتی در صورت داشتن سابقه شماره گذاری، بر اساس کارت شناسایی وسیله نقلیه و در غیر این صورت براساس شماره شناسایی وسیله نقلیه (وی آی اِن) سازنده محاسبه می شود. تبصره 2 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- اسقاط خودروهای حادثه دیده به هر علت از جمله آتش سوزی، تصادف سنگین و غیره که به سن فرسودگی نرسیده باشند، بر اساس گزارش مراجع ذی صلاح و تأییدیه فراجا و پس از ثبت در سامانه بلامانع است. تبصره 3 (منسوخه 24ˏ04ˏ1405)- در مورد خودروهای بالای (10) سال که مطابق جدول موضوع این ماده، به سن فرسودگی نرسیده اند، در صورتی که از نظر ایمنی یا آلایندگی طی دو بار متوالی قادر به اخذ گواهی معاینه فنی نشوند، مالک وسیله نقلیه می تواند نسبت به اسقاط وسیله نقلیه خود اقدام نماید. این گروه از خودروها در اولویت پرداخت تسهیلات قرار نخواهند گرفت. تبصره 3 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- سن فرسودگی اتوبوس های درون شهری مشروط به بازآمد (اورهال) و أخذ تأییدیه های مربوط به ایمنی و زیست محیطی از سازمان های ذی ربط تا 5 سال قابل افزایش خواهد بود. تبصره 4 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- سن فرسودگی خودروهای دولتی مطابق سن فرسودگی جدول موضوع این ماده محاسبه می شود. تبصره 5 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- خودروهای تجاری که مطابق با جدول فوق به سن فرسودگی رسیده اند، شامل محدودیت هایی از قبیل ممنوعیت حمل بار و مسافر در کلان شهرها و عدم ورود به منطقه کم انتشار آلاینده (LEZ) خواهند بود. تبصره 6 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- کلیه سکوهای حمل بار و مسافر در کشور موظفند از هرگونه بکارگیری خودروهایی که به سن فرسودگی رسیده اند، ممانعت به عمل آورند. تبصره 7 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- خودروهایی که مطابق با جدول موضوع این ماده به سن فرسودگی رسیده اند، سهمیه سوخت مطابق با نرخ اول و دوم برای آنها تغذیه (شارژ) نخواهد شد و تنها درصورتی امکان دریافت کارت سوخت خواهند داشت که در سامانه ثبت نام کرده باشند. تبصره 8 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- تردد، نقل و انتقال و تعویض پلاک خودروها به کلان شهرها پس از رسیدن به سن فرسودگی با رعایت شرایط ماده (5) ممنوع بوده و پلیس راهور فراجا موظف است نسبت به تخصیص شماره (کد) جریمه خودروهای فرسوده به تمامی دوربین های نظارتی اقدام کند.

ماده 3 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- وزارت مکلف است تمامی زیرساخت های نرم افزاری و سخت افزاری لازم برای ایجاد سامانه را فراهم و به منظور تمرکززدایی از عملکرد سامانه و پیشگیری از تخلفات صدور گواهی اسقاط، دسترسی لازم خدمت اینترنتی (وب سرویس) به سامانه را برای دستگاه های اجرایی مربوط از جمله پلیس راهور فراجا، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی ایجاد نماید. وزارت مکلف است به استناد ماده (2) قانون هوای پاک مصوب 1396 با اصلاحات بعدی و با رعایت بند (پ) ماده (107) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، دسترسی کامل خدمت اینترنتی (وب سرویس) به سامانه برای سازمان حفاظت محیط زیست، ایجاد نماید.

ماده 4 (جایگزین 1405/04/24)- در راستای توجیه پذیر شدن اسقاط و مشارکت در طرح های نوسازی انواع ناوگان خودرو فرسوده از نظر اقتصادی، سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی مکلف است با همکاری شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، وزارت، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی، در ازای اسقاط کامیون و کشنده، نسبت به اعطای گواهی صرفه جویی سوخت پذیرش شده در بهابازار (بورس) انرژی به صورت توأمان با صدور گواهی اسقاط توسط وزارت به مالک حقیقی یا حقوقی اسقاط کننده خودروی فرسوده به شرح زیر اقدام نماید: 1 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- دستگاه های اجرایی ذی ربط از جمله سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای، سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران مکلفند مطابق برنامه اعلامی تبصره (1) این ماده از ارائه هرگونه خدمات مرتبط با حمل ونقل برون شهری و درون شهری، از قبیل صدور بارنامه، باربرگ و ثبت عملکرد پیمایش و همچنین تخصیص سوخت پایه و سوخت مبتنی بر عملکرد به خودروهای باری کامیون و کشنده با ظرفیت اسمی (20) تن و بالاتر که براساس اطلاعات مندرج در کارت شناسایی وسیله نقلیه مشمول سن فرسودگی مندرج در جدول زیر می باشند، خودداری نمایند: جدول زمان بندی ایجاد محدودیت تخصیص سوخت برای ناوگان فرسوده زمان شروع محدودیت سن ناوگان پس از ابلاغ شیوه‌نامه و طبق برنامه محدودیت بیش از ۵۵ سال پس از ابلاغ شیوه‌نامه و طبق برنامه محدودیت ۵۴ و ۵۵ سال پس از ابلاغ شیوه‌نامه و طبق برنامه محدودیت ۵۲ و ۵۳ سال پس از ابلاغ شیوه‌نامه و طبق برنامه محدودیت ۵۰ و ۵۱ سال تبصره 1 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- برنامه اعمال محدودیت متناسب با ظرفیت تولید داخل و واردات توسط وزارت، وزارت راه و شهرسازی (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای) و وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) تهیه و اعلام می گردد. تبصره 2 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- پس از اجرای طرح برای ناوگان بالاتر از (50) تن، تصمیم گیری درخصوص اعمال محدودیت ها و مشوق های مندرج در این ماده برای سایر ناوگان با ظرفیت و سن پایین تر توسط کارگروهی با حضور نمایندگان سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای و سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور، وزارت و سازمان حفاظت محیط زیست انجام و توسط سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی ابلاغ می گردد. 2 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- متقاضیان اسقاط کامیون و کشنده موضوع این ماده که دارای کارت سوخت فعال مطابق تأییدیه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران و همچنین تابعیت ایرانی مالک براساس احراز شناسه (کد) ملی (برای اشخاص حقیقی) یا شناسه ملی (برای اشخاص حقوقی) هستند، پس از اخذ تأیید اسقاط از وزارت و ابطال کارت سوخت توسط شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران می توانند علاوه بر گواهی اسقاط از گواهی صرفه جویی سوخت براساس شیوه نامه مورد اشاره این ماده بهره مند شوند. شیوه نامه اجرایی این ماده و میزان گواهی صرفه جویی قابل تخصیص به هر خودرو (متناسب با سن، ارزش بازار و سایر ویژگی های آن) حداکثر ظرف دو ماه پس از ابلاغ این آیین نامه توسط سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی با همکاری دستگاه های مذکور در این ماده تدوین و ابلاغ می گردد. تبصره 1- آن دسته از خودروهای فرسوده که در سامانه ثبت نام نموده و برای اسقاط، اعلام آمادگی کرده اند، با رعایت اولویت های جدول موضوع این ماده، حداکثر تا پنج سال و زمان ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات مزبور از طریق سامانه از محدودیت های مربوط به خودروهای فرسوده، موضوع ماده (8) قانون هوای پاک مصوب 1396، مستثنی می باشند. وزارت مکلف است در پایان هر سال، براساس جدول یادشده، فهرست خودروهای مشمول معافیت را به پلیس راهور فراجا جهت اعمال قانون اعلام نماید.

ماده 5 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا مسئول سیاست گذاری و اولویت بندی طرح های نوسازی و از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و اعلام آن به وزارت به صورت سالانه می باشد. تبصره 1 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- وزارتخانه های راه و شهرسازی، کشور و نفت موظفند طرح های خود را پس از هماهنگی با وزارت جهت تصویب در کارگروه اعلام نمایند. تبصره 2 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- آن دسته از خودروهای فرسوده که در سامانه ثبت نام نموده و برای اسقاط، اعلام آمادگی کرده اند، با رعایت اولویت های موضوع این ماده، حداکثر تا پنج سال و زمان ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات مزبور از طریق سامانه از محدودیت های مربوط به خودروهای فرسوده، موضوع تبصره های ذیل ماده (2) این آیین نامه، مستثنی می باشند. وزارت موظف است در پایان هر سال، فهرست خودروهای مشمول معافیت را به پلیس راهور فراجا، وزارت کشور، وزارت نفت، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و کلیه دستگاه های مجری، جهت اعمال قانون اعلام نماید. تبصره 3 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- دارندگان خودروهایی که علی رغم ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات توسط سامانه نسبت به خروج خودروهای فرسوده خود از ناوگان اقدام نکنند، پس از اعلام توسط وزارت به پلیس راهور فراجا، با ممنوعیت تردد و سایر محدودیت های موضوع تبصره های ذیل ماده (2) این آیین نامه مواجه می شوند. تبصره 4 (الحاقی 24ˏ04ˏ1405)- در صورت عدم استقبال متقاضیان در هر گروه کاربری با اولویت های مشخص شده در کارگروه، امکان ارایه مشوق ها به خودروهای با سن فرسودگی پایین تر مجاز بوده و عدم محدودیت ایجادشده در تردد گروه قبلی لغو می شود.

ماده 7 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- در اجرای تبصره (2) ماده (10) قانون، تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت در داخل کشور موظفند به ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو یا موتورسیکلت، گواهی اسقاط خودرو یا موتورسیکلت معادل را از مرکز اسقاط دریافت کنند. شماره گذاری خودروها و موتورسیکلت ها منوط به ارائه گواهی اسقاط توسط خودروسازان و موتورسیکلت سازان معادل بیست و پنج درصد (25%) تولید ماهانه است. مراکز اسقاط مکلف به ارائه گواهی اسقاط مورد تقاضای تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت می باشند. تبصره (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- در صورتی که میزان تولید گواهی اسقاط در گروه های کاربری پایه به میزان نیاز تولیدکنندگان و واردکنندگان نباشد، وزارت با تأیید سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به میزان عرضه و تقاضای گواهی اسقاط در سایر گروه های کاربری گواهی اسقاط، مجاز به ادغام آن و یا ایجاد ساز و کار (مکانیزم) استفاده از گروه معادل به ازای گروه کاربری پایه خواهد بود.

ماده 8 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- واردکنندگان خودرو (غیر از برقی و ترکیبی (هیبریدی)) موظفند به ازای واردات هر یک دستگاه خودرو، مطابق با رتبه انرژی خودروی وارداتی و با توجه به قیمت خودروی وارداتی خود، مطابق با جدول زیر نسبت به ارائه گواهی اسقاط مطابق با گروه کاربری متناظر اقدام نمایند: بازه قیمت خودرو (براساس اظهارنامه گمرکی) (هزار یورو) تعداد گواهی اسقاط انواع خودروی وارداتی نو شماره صفر کیلومتر خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) خودروهای سواری موتورسیکلت تا ۵۰ ۵۰ و بالاتر تا ۸۰ ۸۰ و بالاتر تا ۱۵ ۱۵ و بالاتر تا ۸ ۸ و بالاتر رتبه انرژی (ای) و (بی) ۶ ۸ ۱۰ ۱ ۱ ۲ ۳ (سی) و (دی) ۸ ۱۰ ۱۲ ۵ ۷ ۴ ۸ (ای)، (اف) و (جی) ۱۲ ۱۴ ۱۶ ۶ ۹ ۶ ۱۲ تبصره 1- برای خودروهای وارداتی کارکرده که از زمان ساخت آنها حداکثر دو سال می گذرد، جدول تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) معادل بیست و پنج درصد (25%) و برای خودروهای سواری و موتورسیکلت معادل پنجاه درصد (50%) گواهی اسقاط نسبت به جدول فوق افزایش خواهد یافت. تبصره 2- برای خودروهای وارداتی کارکرده که از زمان ساخت آنها بیش از دو سال (تا سقف پنج سال) می گذرد، جدول تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) معادل پنجاه درصد (50%) و برای خودروهای سواری و موتورسیکلت معادل صد درصد (100%) گواهی اسقاط نسبت به جدول فوق افزایش خواهد یافت. تبصره 3- برای آن دسته از خودروهای وارداتی کارکرده که فاقد مستندات مورد تأیید سازمان ملی استاندارد ایران درخصوص رتبه انرژی محصول وارداتی می باشند، ملاک عمل پایین ترین رتبه انرژی ( (ای )، (اف) و ( جی)) تعریف شده در بازه های قیمتی خواهد بود. تبصره 4 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- برای خودروهای امدادی (آمبولانس و آتش نشانی)، یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست، نظامی، امنیتی و انتظامی گواهی اسقاط معادل بیست و پنج درصد (25%) جدول موضوع این ماده اعمال خواهد شد. تبصره 5- کلیه خودروهای وارداتی از جمله خودروهای وارداتی موضوع بند (ث) ماده (30) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 1395، مشمول جدول فوق خواهند بود. تبصره 6 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- واردات خودروهای سنگین (کامیون و کشنده) صرفاً منوط به ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه (کامیون و کشنده) صورت می گیرد و واردکنندگان پیش از ثبت سفارش متعهد به ارایه گواهی اسقاط (کامیون و کشنده) می باشند.

ماده 9- هرگونه استفاده و نگهداری از خودروهای فرسوده دولتی، فروش و واگذاری آنها در تمامی دستگاه های دولتی دو سال پس از لازم الاجرا شدن این آئین نامه ممنوع است و بدون استفاده از تسهیلات دولتی از رده خارج می شوند.

ماده 10- خودروهای تولیدی تمام برقی از ارائه گواهی اسقاط و یا تعهدات مالی مرتبط معاف می باشند. واردکنندگان خودروهای برقی موظفند به ازای واردات (8) دستگاه خودرو، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آیین نامه را در سامانه درج نمایند. تبصره 1 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- تولید کنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) موظفند به ازای تولید هر (4) خودرو، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آیین نامه را در سامانه درج نمایند و واردکنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) موظفند به ازای واردات هر (2) دستگاه خودرو، فارغ از میزان ارزبری، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آیین نامه را در سامانه درج نمایند. تبصره 2 (اصلاحی 24ˏ04ˏ1405)- واردات و شماره گذاری خودروهای تمام برقی و ترکیبی (هیبریدی) کامل وارداتی که به منظور کاربری اختصاصی حمل و نقل عمومی به تشخیص وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی وارد می شوند، معاف از اسقاط خودروهای فرسوده می باشند.