باب اول
باب اول - در وصايا
فصل اول (مواد 825 الی 834)
فصل اول - در كليات
فصل دوم (مواد 835 الی 839)
فصل دوم - در موصي
فصل سوم (مواد 840 الی 849)
فصل سوم - در موصي به
فصل چهارم (مواد 850 الی 853)
فصل چهارم - در موصي‌له
فصل پنجم (مواد 854 الی 860)
فصل پنجم - در وصيّ
ماده 825
ماده 825 - وصيت بر دو قِسم است: تمليكي و عهدي .
ماده 835
ماده 835 - موصي بايد نسبت به مورد وصيت جائزالتصرف باشد.
ماده 840
ماده 840 - وصيت بصرف مال در امر غيرمشروع باطل است.
ماده 850
ماده 850 - موصي‌له بايد موجود باشد و بتواند مالك چيزي بشود كه براي او وصيت شده است.
ماده 854
ماده 854 - مُوصي ميتواند يك يا چند نفر وصيّ معين نمايد در صورت تعدد اوصياء بايد مجتمعاً عمل بوصيت كنند مگر در صورت تصريح به استقلال هر يك .
ماده 826
ماده 826 - وصيت تمليكي عبارت است از اينكه كسي عين يا منفعتي را از مال خود براي زمان بعد از فوتش به ديگري مجاناً تمليك كند . وصيت عهدي عبارت است از اينكه شخصي يك يا چند نفر را براي انجام امر يا اموري يا تصرفات ديگري مأمور مينمايد. وصيت كننده موصي ، كسي كه وصيت تمليكي بنفع او شده است موصي له ، مورد وصيت موصي به و كسي كه بموجب وصيت عهدي وليّ بر مورد ثُلث يا بر صغير قرار داده ميشود وصيّ ناميده ميشود .
ماده 836
ماده 836 - هرگاه كسي به قصد خودكشي خود را مجروح يا مسموم كند يا اعمال ديگر از اين قبيل كه موجب هلاكت است مرتكب گردد و پس از آن وصيت نمايد آن وصيت در صورت هلاكت باطل است و هرگاه اتفاقاً منتهي به موت نشد وصيت نافذ خواهد بود .
ماده 841
ماده 841 - موصي‌به بايد ملك موصي باشد و وصيت به مال غير ولو با اجازه مالك باطل است .
ماده 851
ماده 851 - وصيت براي حمل صحيح است ليكن تَمَلُّك او منوط است بر اينكه زنده متولد شود .
ماده 855
ماده 855 - مُوصي ميتواند چند نفر را بنحو ترتيب وصيّ معين كند به اينطريق كه اگر اولي فوت كرد دومي وصيّ باشد و اگر دومي فوت كرد سومي باشد و هكذا .
ماده 827
ماده 827 - تمليك به موجب وصيت محقق نميشود مگر با قبول موصي له پس از فوت موصي .
ماده 837
ماده 837 - اگر كسي به موجب وصيت يك يا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم كند وصيت مزبور نافذ نيست .
ماده 842
ماده 842 - ممكن است مالي را كه هنوز موجود نشده است وصيت نمود .
ماده 852
ماده 852 - اگر حمل در نتيجه جرمي سقط شود موصي‌به به ورثه او ميرسد مگر اينكه جرم مانع ارث باشد .
ماده 856
ماده 856 - صغير را ميتوان به اتفاق يك نفر كبير وصيّ قرار داد، در اين صورت اجراء وصايا با كبير خواهد بود تا موقع بلوغ و رشد صغير .
ماده 828
ماده 828 - هرگاه موصي له غيرمحصور باشد مثل اينكه وصيت براي فقرا يا امور عام المنفعه شود ، قبول شرط نيست .
ماده 838
ماده 838 - مُوصي ميتواند از وصيت خود رجوع كند .
ماده 843
ماده 843 - وصيت به زياده بر ثُلث تَرَكه نافذ نيست مگر باجازه وراث و اگر بعض از ورثه اجازه كند فقط نسبت به سهم او نافذ است .
ماده 844
ماده 844 - هر گاه مُوصي به مال معيني باشد آن مال تقويم ميشود اگر قيمت آن بيش از ثُلث تَرَكه باشد مازاد مال ورثه است مگر اينكه اجازه از ثُلث كند.
ماده 853
ماده 853 - اگر موصي لهم متعدد و محصور باشند موصي به بين آنها بالسويه تقسيم ميشود مگر اينكه موصي طور ديگر مقرر داشته باشد .
ماده 857
ماده 857 - مُوصي ميتواند يكنفر را براي نظارت در عمليات وصيّ معين نمايد، حدود اختيارات ناظر بطريقي خواهد بود كه مُوصي مقرر داشته است يا از قرائن معلوم شود .
ماده 829
ماده 829 - قبول موصي له قبل از فوت موصي مؤثر نيست و موصي ميتواند از وصيت خود رجوع كند حتي در صورتيكه موصي له موصي به را قبض كرده باشد .
ماده 839
ماده 839 - اگر مُوصي ثانياً وصيتي برخلاف وصيت اوّل نمايد وصيت دوم صحيح است.
ماده 858
ماده 858 - وصيّ نسبت به اموالي كه برحسب وصيت در يَد او ميباشد حكم اَمين را دارد و ضامن نميشود مگر در صورت تَعَدّي يا تفريط .
ماده 830
ماده 830 - نسبت به موصي له ردّ يا قبول وصيت بعد از فوت مُوصي معتبر است بنابراين اگرموصي له قبل از فوت مُوصي وصيت را رد كرده باشد بعد از فوت ميتواند آن را قبول كند و اگر بعد از فوت آن را قبول و موصي به را قبض كرد ديگر نميتواند آن را رد كند ليكن اگر قبل از فوت قبول كرده باشد بعد از فوت قبول ثانوي لازم نيست .
ماده 845
ماده 845 - ميزان ثُلث به اعتبار دارائي مُوصي در حين وفات معين ميشود نه به اعتبار دارائي او در حين وصيت .
ماده 859
ماده 859 - وصيّ بايد بر طبق وصاياي مُوصي رفتار كند و الّا ضامن و منعزل است .
ماده 831
ماده 831 - اگر موصي له صغير يا مجنون باشد رد يا قبول وصيت با وليّ خواهد بود .
ماده 846
ماده 846 - هر گاه موصي به منافع ملكي باشد دائماً يا در مدت معين بطريق ذيل از ثُلث اخراج ميشود: بدواً عين مِلك با منافع آن تقويم ميشود سپس مِلك مزبور با ملاحظه مسلوب المنفعه بودن در مدت وصيت تقويم شده تفاوت بين دو قيمت از ثُلث حساب ميشود . اگر موصي به منافع دائمي مِلك بوده و بدين جهت عين مِلك قيمتي نداشته باشد قيمت مِلك با ملاحظه منافع از ثُلث محسوب ميشود .
ماده 860
ماده 860 - غير از پدر و جدّ پدري كس ديگر حق ندارد بر صغير وصيّ معين كند .
ماده 832
ماده 832 - موصي له ميتواند وصيت را نسبت به قسمتي از موصي به قبول كند در اين صورت وصيت نسبت به قسمتي كه قبول شده صحيح و نسبت به قسمت ديگر باطل ميشود .
ماده 847
ماده 847 - اگر موصي به كلي باشد تعيين فرد با ورثه است مگر اينكه در وصيت طور ديگر مقرر شده باشد .
ماده 833
ماده 833 - ورثه مُوصي نمي تواند در موصي به تصرف كند مادام كه موصي له رد يا قبول خود را به آنها اعلام نكرده است . اگر تأخير اين اعلام موجب تَضَرُّر ورثه باشد حاكم موصي له را مجبور ميكند كه تصميم خود را معين نمايد .
ماده 848
ماده 848 - اگر مُوصي‌به جزء مشاع تَرَكه باشد مثل رُبع يا ثُلث موصي‌له با ورثه در همان مقدار از تركه مشاعاً شريك خواهد بود.
ماده 834
ماده 834 - در وصيت عهدي قبول شرط نيست ليكن وصيّ مي تواند مادام كه مُوصي زنده است وصايت را رد كند و اگر قبل از فوت مُوصي رد نكرد بعد از آن حق رد ندارد اگرچه جاهل بر وصايت بوده باشد .
ماده 849
ماده 849 - اگر مُوصي زياده بر ثُلث بترتيب معيني وصيت باموري كرده باشد ورثه زياده بر ثُلث را اجازه نكنند بهمان ترتيبي كه وصيت كرده است از تَرَكه خارج ميشود تا ميزان ثُلث و زايد بر ثُلث باطل خواهد شد و اگر وصيت به تمام يكدفعه باشد زياده از همه كسر ميشود .