مبحث پنجم - نحوه بررسي موارد خاص و مهم (مواد 169 الی 179)
مبحث پنجم - نحوه بررسي موارد خاص و مهم
ماده 169
ماده ۱۶۹- در تقديم لوايح قانوني كه در آنها، دولت تقاضاي تصويب عهدنامه، مقاولهنامه، قرارداد و يا موافقتنامه بين المللي و يا الحاق به پيمان هاي بين المللي را دارد، متن كامل آنها بايد جهت بررسي ضميمه لوايح تقديمي مذكور باشد.
ماده 170
ماده ۱۷۰- موارد مذكور در ماده (۱۶۹) پس از اعلام وصول در مجلس، بلافاصله چاپ و بين نمايندگان توزيع مي شودو به كميسيون مربوطه ارجاع مي گردد.
ماده 171
ماده ۱۷۱- درصورتي كه دولت براي موارد مذكور در ماده (۱۶۹) قيد مهم قائل شده باشد و يا كميسيون مربوط تا يك هفته پس از وصول و يا پانزده نفر نمايندگان، چنين قيدي را پيشنهاد كنند، رسيدگي به اين قيد بلافاصله در دستور كار مجلس قرار مي گيرد تا پس از پيشنهاد و اظهارات يك مخالف و يك موافق (هر يك پنج دقيقه) به رأي گذاشته شود.
ماده 172
ماده ۱۷۲- درصورتي كه قيد اهميت بهتصويب مجلس نرسد يا در اين باره از ناحيه دولت يا كميسيون مربوط يا پانزده نفر از نمايندگان تقاضايي به عمل نيايد عهدنامه، مقاولهنامه، قرارداد و يا موافقتنامه، عادي تلقي شده و مجلس به صورت يك شوري آن را مورد رسيدگي قرار خواهد داد، بدين ترتيب كه پس از صحبت دو مخالف و دو موافق در كليات و جزئيات (هركدام حداكثر به مدت پانزده دقيقه) و صحبت سخنگوي كميسيون و نماينده دولت به رأي گذاشته مي شود.
ماده 173
ماده ۱۷۳- درصورتي كه مجلس قيد اهميت را تصويب كند، رسيدگي به آن دو شوري و به ترتيب زير خواهد بود: ۱- در شور اول درباره كليات، با درنظرگرفتن مواد مربوطه، بحث و اعتراضات وارده به بعضي از شرايط و مواد قرارداد به عنوان پيشنهاد كتبي به كميسيون ارجاع خواهد شد. اين پيشنهادها بايد بيست و چهار ساعت قبل از طرح در كميسيون، چاپ و بين نمايندگان توزيع شود. ۲- در شور دوم، كميسيون، موارد اعتراض و پيشنهادهاي نمايندگان و همچنين نظرخود را درباره اين موارد، همراه با تصويب و يا رد مواد، بدون وارد كردن تغييرات، در مجلس مطرح مي كند، آنگاه درباره موارد اعتراض نمايندگان، كه به طور كتبي و در مهلت مقرر به كميسيون داده شده باشد، به ترتيب، نماينده اعتراض كننده، يك مخالف و يك موافق، هركدام به مدت پنج دقيقه، صحبت مي كنند و سپس درباره وارد بودن يا نبودن اعتراض رأيگيري به عمل مي آيد. پس از پايان يافتن رأيگيري نسبت به اعتراضات، در صورتي كه مجلس آنها را وارد بداند، دولت موظف مي شوددر مسائل مورد اعتراض با طرف متعاهد مجدداً وارد مذاكره و گفتگو شود. در اين صورت، لايحه تا پايان مذاكرات مجدد در دستور مجلس باقي خواهد بود. در صورت قبول اعتراضات و پيشنهادها متن اصلاحي تصويب شده تلقي خواهد شد و درغيراين صورت، آخرين پيشنهاد دولت درمورد اصل قرارداد با صحبت يك مخالف و يك موافق، هريك به مدت پنج دقيقه، در مجلس به رأي گذاشته خواهد شد.
ماده 174
ماده ۱۷۴- در لايحه تقديمي مربوط به اصلاح جزئي در خطوط مرزي، متن كامل عهدنامه بين المللي آن، كه براساس اصل هفتاد و هشتم (۷۸) قانون اساسي تنظيم شده باشد، جهت بررسي بايد ضميمه گردد. متن اين عهدنامه پس از اعلام وصول، بلافاصله چاپ و بين نمايندگان توزيع و همزمان به كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي ارجاع مي شود.
ماده 175
ماده ۱۷۵- كميسيون مذكور در ماده قبل، پس از كسب نظر مشورتي كميسيون قضائي و حقوقي و با دعوت از نماينده شوراي عالي امنيت ملي و نمايندگان پيشنهاد دهنده، به بررسي همهجانبه موضوع مي پردازد و ظرف يكماه گزارش تفصيلي خود را مبني بر قبول يا رد عهدنامه به ضميمه پيشنهادهاي اساسي به هيأت رئيسه ارسال مي دارد.
ماده 176
ماده ۱۷۶- لوايح مربوط به عهدنامههاي اصلاح جزئي در خطوط مرزي همانند ساير عهدنامههاي بينالمللي مهم دو شوري خواهد بود و به همان ترتيب نيز مورد بررسي قرار خواهد گرفت. اين نوع عهدنامهها، در صورتي كه صرفاً براي اصلاحات جزئي، با درنظرگرفتن مصالح كشور و رعايت اصل هفتاد و هشتم (۷۸) قانون اساسي دو طرفه باشد و به استقلال و تماميت ارضي كشور لطمه نزند، با تصويب چهارپنجم مجموع نمايندگان مجلس معتبر خواهد بود
ماده 177
ماده ۱۷۷- براساس اصل هفتاد و نهم (۷۹) قانون اساسي، در حالت جنگ و شرايط اضطراري نظير آن كه دولت حق دارد با تصويب مجلس شوراي اسلامي محدوديتهاي ضروري برقرار نمايد، قبل از اعمال محدوديت، متن كامل و دقيق محدوديتهاي ضروري با دلايل توجيهي لازم، همراه با لايحه قانوني جهت بررسي تقديم مجلس مي شود. تبصره - چنانچه دولت بدون كسب مجوز مبادرت به اعمال محدوديت نمايد، رئيس مجلس موظف است تقديم لايحه محدوديت را از رئيس جمهور مطالبه كند. در اين خصوص، حق سؤال يا استيضاح رئيس جمهور و وزيران براي نمايندگان محفوظ خواهد بود.
ماده 178
ماده ۱۷۸- رسيدگي به لايحه محدوديت هاي ضروري يك شوري است و در صورت تصويب مجلس، مدت اعمال آن به هرحال نمي تواند بيش از سي روز باشد. در صورتي كه پس از انقضاي اين مدت ضرورت همچنان باقي باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس كسب مجوز كند.
ماده 179
ماده ۱۷۹- براساس اصول هشتادم (۸۰)، هشتاد و دوم (۸۲)، هشتاد و سوم (۸۳) و يكصد و سي و نهم (۱۳۹) قانون اساسي، اقدامات دولت در موارد ذيل قبلاً بايد به تصويب مجلس برسد: ۱- گرفتن و دادن وام يا كمك هاي بلاعوض داخلي و خارجي ۲- استخدام كارشناسان خارجي در موارد ضروري ۳- فروش بناها و اموال دولتي و نفايس ملي به استثناي نفايس ملي منحصر به فرد كه در هر صورت قابل فروش نخواهد بود. ۴- صلح دعاوي راجع به اموال عمومي و دولتي يا ارجاع آن به داوري كه طرف دعوي خارجي باشد و همچنين در موارد مهم داخلي در تمام موارد مذكور، دولت موظف است متن تفصيلي آنها را همراه با لايحه قانوني تقديم مجلس نمايد تا به صورت يك شوري مورد رسيدگي قرارگيرد، بدينترتيب كه پس از گزارش كميسيون مربوط و صحبت دو مخالف و دو موافق در كليات و جزئيات (هركدام به مدت پانزده دقيقه) براي تصويب به رأي گذاشته مي شود