ب - كميسيون ها
ب - كميسيون ها
ماده 38
ماده ۳۸- مجلس داراي كميسيون هاي تخصصي و كميسيون هاي خاص با محدوده وظايف مشخص به شرح مذكور در آيين نامه داخلي مجلس مي باشد. تعداد اعضاي كميسيون هاي تخصصي، حداقل نوزده و حداكثر بيست و سه نفر است و تعداد اعضاي كميسيون هاي خاص طبق مواد (۳۹) تا (۴۴) آيين نامه داخلي تعيين مي شود. تبصره 1(اصلاحي 14ˏ05ˏ1403)- پس از تعيين اعضاي كميسيون هاي تخصصي مطابق فرآيند مقرر در اين قانون، چنانچه اعضاي كميسيون تخصصي به حداقل نصاب مذكور در اين ماده نرسد، هيأت مشترك متشكل از اعضاي كميسيون آيين نامه داخلي و هيأت رئيسه مجلس مكلف است، ظرف حداكثر يك هفته پس از اجراي تبصره (3) ماده (37) اين قانون، حداقل اعضاي آن كميسيون را كه نمي تواند كمتر از ده نفر باشد، براي يكبار در همان دوره تعيين نمايد. تبصره ۲- تعيين مصاديق و تهيه شرح وظايف و اختيارات كميسيون ها با رعايت كليت آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي توسط هيأت رئيسه مجلس يا هريك از كميسيون ها و يا حداقل پنجاه نفر از نمايندگان پيشنهاد مي شود و پس از تصويب در جلسه مشترك هيأت رئيسه مجلس، اعضاي كميسيون آيين نامه داخلي و رؤساي كميسيون هاي تخصصي اجراء مي شود. جلسه مشترك فوق الذكر به رياست رئيس يا يكي از نواب رئيس مجلس و با حضور حداقل دوسوم اعضاء رسميت مي يابد و مصوبات آن با رأي حداقل دوسوم اعضاي حاضر معتبر خواهد بود و مصوبات به اطلاع نمايندگان خواهد رسيد.
ماده 39
ماده ۳۹- در مورد طرح ها و لوايحي كه به تشخيص هيأت رئيسه به دو يا چند كميسيون ارتباط اساسي داشته باشند، كميسيون مشترك تشكيل مي گردد. تعداد اعضاي كميسيون مشترك بيست وسه نفر مي باشد. تعيين سهم هر كميسيون به وسيله هيأت رئيسه مجلس و انتخاب آنان توسط كميسيون ذي ربط مي باشد. كميسيون مشترك در انتخاب هيأت رئيسه و ارائه گزارش و ساير مقررات مانند ديگر كميسيونها اقدام مي نمايد.
ماده 40
ماده ۴۰- در مسائل مهم و استثنائي كه براي كشور پيش مي آيد و دراين خصوص تشكيل كميسيون ويژهاي براي رسيدگي و تهيه گزارش ضرورت پيدا مي كند، به پيشنهاد حداقل پانزده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس، اين كميسيون تشكيل مي شود. اعضاي كميسيون ويژه كه پانزده نفر خواهند بود، مستقيماً در جلسه علني توسط نمايندگان با رأي مخفي و اكثريت نسبي انتخاب خواهند شد. هيأت رئيسه كميسيون ويژه همانند ديگر كميسيونها انتخاب خواهد شد. تبصره - هيأت رئيسه مجلس مي تواند طرح ها و لوايحي را كه در حوزه مسائل مربوط به كميسيون ويژه تشخيص دهد به آن كميسيون ارجاع نمايد.
ماده 41
ماده ۴۱- به منظور تنظيم اصول و مفاد برنامههاي توسعه و لوايح بودجه كل كشور و ايجاد هماهنگي بين كميسيونهاي تخصصي مجلس شوراي اسلامي ، پس از تقديم لايحه مربوط توسط دولت به مجلس، كميسيون تلفيق مركب از اعضاي ذيل تشكيل مي گردد: ۱- از كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات نه نفر ۲- از هر كميسيون تخصصي ديگر سه نفر اعضاي مذكور در بندهاي فوق توسط كميسيون هاي مربوطه انتخاب و به هيأت رئيسه مجلس معرفي مي شوند. مأموريت اين كميسيون تا تصويب نهائي قانون برنامه توسعه و يا لايحه بودجه سالانه كل كشور ادامه مي يابد. تبصره ۱- كميسيون تلفيق با حضور اكثريت مطلق اعضاء رسميت مي يابد. تبصره ۲- پيشنهادات مربوط به حوزه هاي انتخابيه اعضاي كميسيون تلفيق جهت ايجاد رديف جديد يا افزايش اعتبارات يا تغيير عنوان طرح ها در كميسيون تلفيق بودجه ممنوع است. در صورتي كه معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور در حين رسيدگي به لايحه بودجه به صورت كتبي و رسمي اشتباه يا از قلم افتادگي موارد مربوط به حوزه هاي انتخابيه را تأييد كند، موضوع با دوسوم رأي كميسيون تلفيق قابل تصويب است.
ماده 42
ماده ۴۲- به منظور بررسي اعتبارنامه هايي كه توسط شعب مورد تأييد قرار نگرفته و يا از سوي نمايندگان مورد اعتراض واقع شده است هر يك از شعب موظفند پس از تعيين هيأت رئيسه خود، بلافاصله دو نفر از اعضاي خود را كه آگاهي بيشتري به مسائل حقوقي داشته و از صلاحيت لازم برخوردار باشند به عنوان اعضاي اصلي و عليالبدل كميسيون تحقيق انتخاب نمايند و نتيجه را به هيأت رئيسه گزارش تا در جلسه علني قرائت گردد.
ماده 43
ماده ۴۳- هر شعبه يك نفر ديگر از اعضاي خود را كه واجد صلاحيت باشد براي تشكيل كميسيون آيين نامه داخلي مجلس معين و نتيجه را به مجلس گزارش خواهد كرد. اين كميسيون علاوه بر انجام وظايف مقرر در اين آيين نامه طرح هاي مربوط به اصلاح آيين نامه داخلي مجلس را رسيدگي كرده و نظر خود را به مجلس گزارش مي نمايد تا مطابق آيين نامه مورد بررسي قرار گيرد.
ماده 44
ماده ۴۴- به منظور سامان دادن و كارآمد سازي مجلس و نمايندگان، خصوصاً نسبت به طرز كار قواي مجريه و قضائيه و مجلس مبتني بر اصول متعدد قانون اساسي بالاخص اصل نودم(۹۰)، كميسيوني به نام اصل نودم(۹۰) قانون اساسي تشكيل مي گردد تا طبق قوانين مصوب مربوط به خود اداره و انجام وظيفه نمايد. اعضاي اين كميسيون به شرح ذيل است: ۱- از هركميسيون تخصصي يك نفر با معرفي كميسيون مربوطه ۲- هشت نفر ازنمايندگان كه توسط رؤساي شعب و هيأت رئيسه به عنوان اعضاي ثابت انتخاب مي شوند. تبصره ۱- رئيس كميسيون با پيشنهاد حداقل دو نفر توسط هيأت رئيسه مجلس از بين اعضاي ثابت كميسيون و با رأي مجلس براي مدت يكسال انتخاب مي گردد. تبصره ۲- اعضاي ثابت كميسيون نبايد عضو كميسيون هاي تخصصي مجلس باشند.
ماده 45
ماده ۴۵- هريك از كميسيون هاي تخصصي مجلس كه مطابق اين آيين نامه تشكيل مي گردند در محدوده تخصصي خود داراي وظايف و اختياراتي به شرح زير مي باشند: ۱- بررسي طرح ها و لوايح ارجاعي و گزارش آن به مجلس شوراي اسلامي. ۲- بررسي و تصويب آزمايشي طرح ها و لوايح و همچنين تصويب دائمي اساسنامه سازمان ها، شركت ها و مؤسسات دولتي يا وابسته به دولت طبق اصل هشتاد و پنجم (۸۵) قانون اساسي. ۳- رسيدگي به درخواست هاي تحقيق و تفحص. ۴- رسيدگي به سؤال نمايندگان از رئيس جمهور و وزيران. ۵- بررسي موارد ارجاعي از لوايح برنامه توسعه و بودجه سالانه و گزارش آن به كميسيون تلفيق. ۶- كسب اطلاع از كم و كيف اداره امور كشور، دريافت و بررسي گزارش هاي عملكردي و نظارتي از اجراي قوانين مربوط به دستگاه هاي ذي ربط ۷- تهيه گزارش موردي و سالانه در خصوص امور اجرائي دستگاه ها و نحوه اجراي قوانين به خصوص قانون برنامه توسعه و بودجه سالانه و ارائه نكات مثبت، منفي و پيشنهاد نحوه اصلاح آن و تقديم گزارش به مجلس جهت قرائت. تبصره ۱- كميسيون ها رأساً يا با تقاضاي حداقل ده نفر از نمايندگان مي توانند در موارد مهم و حساس و در مواجهه با تخلفات يا سوء مديريت، با دعوت از مسئولان ذي ربط موضوع را بررسي نموده و گزارش آن را به هيأت رئيسه ارائه نمايند. در صورتي كه درخواست بررسي از سوي نمايندگان باشد حداكثر پنج نفر از آنها مي توانند در تهيه گزارش با كميسيون مشاركت نمايند. هيأت رئيسه مي تواند گزارش مذكور را در دستور كار مجلس قراردهد. دراين صورت سخنگوي كميسيون و نماينده دولت هركدام به ميزان پانزده دقيقه و شش نفر از نمايندگان به قيد قرعه از بين متقاضيان هركدام به ميزان پنج دقيقه، نظرات خود را بيان مي نمايند. هرگاه كميسيون همراه با گزارش پيشنهادهايي براي تصويب به مجلس ارائه نمايد با رعايت مفاد آيين نامه داخلي در دستور حداكثر دو هفته بعد مجلس قرارخواهد گرفت و مطابق آيين نامه داخلي رسيدگي مي شود. نمايندگان مي توانند پيشنهادهاي خود را تا چهل و هشت ساعت پس از پايان قرائت گزارش به كميسيون تحويل نمايند. كميسيون تا يك هفته گزارش نهائي خود را به مجلس ارائه مي دهد. درصورتي كه كميسيون در گزارش خود، در مورد ناكارآمدي مسئول ذي ربط دلايلي ارائه نمايد، مراتب توسط هيأت رئيسه به بالاترين مقام مسئول مذكور براي اقدام مقتضي اعلام مي گردد. تبصره ۲- پاسخ دولت راجع به گزارش هاي كميسيونهاي تخصصي در دستور كار مجلس قرار گرفته و قرائت خواهد شد. پس از آن حسب درخواست كميسيونهاي تخصصي، موضوع گزارش هاي ياد شده جهت بررسي به كميسيون اصل نودم (۹۰) قانون اساسي ارسال و كميسيون مذكور نتايج بررسي خود را به مجلس ارائه خواهد كرد. تبصره ۳- كميسيون هاي تخصصي مجلس مي توانند به تعداد كافي مشاور ذيصلاح به ويژه از ميان نمايندگان ادوار گذشته كه در مسائل كميسيون صاحب تخصص و تجربه باشند از طريق هيأت رئيسه به خدمت بگيرند.
ماده 46
ماده ۴۶- كميسيون آموزش، تحقيقات و فناوري براي انجام وظايف محوله در محدوده آموزش و پرورش عمومي ، آموزش فني و حرفهاي، آموزش عالي، تحقيقات و فناوري، مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود.
ماده 47
ماده ۴۷- كميسيون اجتماعي براي انجام وظايف محوله در محدوده امور اداري و استخدامي ، كار، اشتغال، روابط كار و تعاون مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود.
ماده 48
ماده ۴۸- كميسيون اقتصادي براي انجام وظايف محوله در محدوده اقتصاد و دارايي، بازرگاني داخلي، بازرگاني خارجي مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود
ماده 49
ماده ۴۹- كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي براي انجام وظايف محوله در محدوده سياست و روابط خارجي، دفاع، اطلاعات و امنيت مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود.
ماده 50
ماده ۵۰- كميسيون انرژي براي انجام وظايف محوله در محدوده نفت، گاز، برق، سدها و نيروگاه هاي آبي و برقي، انرژي اتمي و انرژيهاي نو مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود
ماده 51
ماده ۵۱- كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات براي انجام وظايف محوله در محدوده برنامه، بودجه، نظارت برنامه و بودجه و ديوان محاسبات و امور مالي مجلس و آمار و خدمات عمومي فني مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود. تبصره ۱- كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات علاوه بر انجام وظايف تخصصي در ماده (۴۵) و اين ماده موظف است نسبت به امور زير اقدام نمايد: ۱- نظارت و مراقبت بر اجراي مقررات بودجه و امور مالي مجلس و نحوه هزينه كردن آن ۲- رسيدگي به عملكرد بودجه ساليانه مجلس و ارائه گزارش آن حداكثر تا پايان شهريور ماه سال بعد. اين گزارش جهت اطلاع نمايندگان چاپ مي گردد. ۳- بازرسي و رسيدگي دقيق و نظارت در مورد كليه اموال و اشياء منقول و غيرمنقول مجلس شوراي اسلامي و ارائه گزارش ساليانه جهت چاپ و توزيع بين نمايندگان ۴- معرفي دو نامزد به عنوان رئيس ديوان محاسبات و دو نامزد به عنوان دادستان ديوان محاسبات جهت انتخاب يكي از آنها توسط مجلس شوراي اسلامي تبصره ۲- برخورداري از مدرك تحصيلي كارشناسي ارشد و بالاتر، سابقه خدمت در مقامهاي مديريتي موضوع ماده (۷۱) قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 8/ 7/ 1386 و همطرازان آنان و حداقل بيست سال سابقه كار، از شرايط احراز سمت رئيس و دادستان ديوان محاسبات است. تبصره ۳- نحوه انتخاب نامزدهاي رياست و دادستان ديوان محاسبات در كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات طبق آيين نامه اي است كه توسط كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات تهيه مي شود و به تصويب كميسيون آيين نامه داخلي مي رسد.
ماده 52
ماده ۵۲- كميسيون بهداشت و درمان براي انجام وظايف محوله در محدوده بهداشت، درمان، امداد، بهزيستي، تأمين اجتماعي و بيمههاي اجتماعي و هلال احمر مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود.
ماده 53
ماده ۵۳- كميسيون امور داخلي كشور و شوراها براي انجام وظايف محوله در محدوده سياست داخلي، شوراها، امور غيرعمراني شهرداري ها و ثبت احوال مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود
ماده 54
ماده ۵۴- كميسيون صنايع و معادن براي انجام وظايف محوله در محدوده صنايع، پست، مخابرات، معادن، پتروشيمي ، صنايع هوافضا و ارتباطات مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود.
ماده 55
ماده ۵۵- كميسيون عمران براي انجام وظايف محوله در محدوده راه و ترابري، مسكن، عمران شهري و عمران روستايي و امور عمراني شهرداري ها و دهياري ها مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود
ماده 56
ماده ۵۶- كميسيون فرهنگي براي انجام وظايف محوله در محدوده فرهنگ و هنر، ارشاد و تبليغات، صدا و سيما و ارتباطات جمعي، تربيت بدني و جوانان و زنان و خانواده مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود
ماده 57
ماده ۵۷- كميسيون قضائي و حقوقي براي انجام وظايف محوله در محدوده قضائي و حقوقي مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود.
ماده 58
ماده ۵۸- كميسيون كشاورزي، آب، منابع طبيعي و محيط زيست براي انجام وظايف محوله درمحدوده كشاورزي، منابع آب، دام و طيور، شيلات، محيط زيست و هواشناسي مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود
ماده 59
ماده ۵۹- هريك از كميسيون هاي تخصصي مجلس موظف است از ميان اعضاي خود كميته و يا كميتههاي فرعي متناسب با موضوعات مربوط تشكيل دهد. كميتههاي فرعي داراي يك رئيس، يك نائب رئيس و يك دبير خواهند بود كه توسط اعضاي همان كميته انتخاب مي گردند. مصوبات كميتههاي فرعي بعد از تصويب در كميسيون رسميت خواهد داشت.
ماده 60
ماده ۶۰- پس از انتخاب اعضاي كميسيونها، هر كميسيون به رياست مسنترين عضو و با حضور حداقل دوسوم اعضاي خود منعقد و فوراً يك رئيس، دو نائب رئيس، يك سخنگو و دو دبير با رأي مخفي با ورقه با اكثريت نسبي به مدت يك سال انتخاب مي نمايد. تبصره - معاونت قوانين موظف است در شروع كار هر دوره مجلس سوابق كاري و ميزان تحصيلات اعضاي هر كميسيون را قبل از انتخاب هيأت رئيسه آن كميسيون در اختيار اعضاء قرار دهد.
ماده 61
ماده ۶۱- مناط اعتبار براي رسميت جلسه كميسيونها حضور حداقل دوسوم اعضاء مي باشد. مصوبات كميسيون با اكثريت مطلق آراء عده حاضر خواهد بود
ماده 62
ماده ۶۲- هرنماينده شش ماه يك بار مي تواند تقاضاي تغيير كميسيون خود را به هيأت رئيسه مجلس ارائه كند. انتقال به كميسيون ديگر با رعايت نصاب مقرر در اين آيين نامه و با موافقت اكثريت اعضاي كميسيون هاي ذي ربط امكان پذير است
ماده 63
ماده ۶۳- رئيس مجلس حداقل يك نفر از كارشناسان با تجربه و مناسب مجلس را به عنوان دبير در اختيار هر كميسيون قرار مي دهد تا نسبت به امور كارشناسي و اداري مربوطه از قبيل ارتباط با هيأت رئيسه و ادارات مجلس و كميسيونها و تنظيم و توزيع مراسلات، ضبط مذاكرات، بايگاني اوراق و پرونده ها، تسريع جريان امور دفتري و تهيه صورت جلسات و ساير امور اداري اقدام نمايد.
ماده 64
ماده ۶۴- گزارش عملكرد كميسيون ها بايستي هر ماه يك بار به هيأت رئيسه مجلس داده شود تا به نحو مقتضي به اطلاع نمايندگان برسد.
ماده 65
ماده ۶۵- در صورتي كه نمايندگان از طرف كميسيون براي اداي توضيح در زمينه سؤال و يا پيشنهاد خود دعوت شوند موظف به شركت خواهند بود و عدم شركت بدون عذر موجه به منزله انصراف از طرح سؤال و يا پيشنهاد خواهد بود
ماده 66
ماده ۶۶- تمام اسناد و اوراق مربوط به اموري كه بايد در كميسيونها بررسي شود از طرف هيأت رئيسه به آن كميسيون ارجاع مي شود. نمايندگان مي توانند آن اسناد را ملاحظه كنند، اسناد مزبور نبايد از كميسيون خارج گردد. اين اسناد به انضمام اسناد مذاكرات و اقدامات جاري كميسيون در محل كميسيون بايگاني و در پايان هر دوره به بايگاني مجلس منتقل مي شود
ماده 67
ماده ۶۷- پس از آنكه مجلس يا كميسيون ها (درخصوص قوانين آزمايشي) درباره طرح يا لايحهاي رأي نهائي داد، اسناد و اوراق و صورت جلسات مربوط به آن، در معاونت قوانين مجلس بايگاني مي شود.
ماده 68
ماده ۶۸- هر نماينده به جز رئيس مجلس، ملزم است عضويت يكي از كميسيونهاي تخصصي را بپذيرد و در صورت تمايل مي تواند در كميسيونهاي ديگر مجلس، با حق اظهارنظر و بدون حق رأي شركت كند. تبصره ۱- عضويت در كميسيون هاي تحقيق و آيين نامه داخلي مجلس مانع از عضويت در كميسيون ديگر نخواهد بود. تبصره ۲- چنانچه نمايندگان عضو كميسيون هاي خاص در سال سي ساعت غيبت اعم از موجه و غيرموجه داشته باشند ادامه عضويت آنها در كميسيون منوط به موافقت اكثريت اعضاي آن كميسيون خاص است. اين موافقت با رأي گيري با ورقه انجام مي شود.