فصل چهارم - باربري دريائي (از ماده 52 تا ماده 68)
فصل چهارم - باربري دريائي
ماده 52
ماده 52) تعاريف اصطلاحاتي كه در اين فصل بكار رفته داراي معاني زير است: 1) متصدي باربري - متصدي باربري بطور كلي بمالك يا اجاره كننده كشتي كه با فرستنده بار قرارداد باربري منعقد كرده است اطلاق مي شود. 2) قرارداد باربري - قرارداد باربري فقط قراردادي است كه بر اساس بارنامه دريائي يا اسناد مشابه ديگري كه براي حمل و نقل كالا از طريق دريا است منعقد شود و نيز هر بارنامه دريائي يا اسناد مشابه ديگري كه باستناد قرارداد اجاره كشتي رابطه بين متصدي باربري و دارنده بارنامه يا سند مذكور را از زمان صدور تعيين نمايد قرارداد باربري تلقي ميگردد. 3) بار - بار شامل هرگونه محموله اعم از اموال و اشياء و هر كالاي ديگر ميباشد باستثناء حيوانات زنده و بارهائيكه بر طبق مفاد قرارداد باربري بايد روي عرشه كشتي حمل شود و عملا هم بدينترتيب حمل شده باشد. 4) كشتي - كشتي بهر وسيله اي اطلاق ميشود كه براي حمل بار در دريا بكار رود. 5) فرستنده بار - فرستنده بار شخصي است كه با متصدي باربري قرارداد باربري تنظيم مينمايد و بار را براي حمل بكشتي تحويل ميدهد. 6) تحويل گيرنده - تحويل گيرنده شخصي است كه بموجب بارنامه حق دريافت بار را دارد. 7) بارنامه دريائي - بارنامه دريائي سنديست كه مشخصات كامل بار در آن قيد و توسط فرمانده كشتي يا كسي كه از طرف او براي اين منظور تعيين شده امضاء گردد و بموجب آن تعهد شود بار توسط كشتي بمقصد حمل و بتحويل گيرنده داده شود. بارنامه دريائي يا اسناد مشابه آن بمنزله رسيد دريافت بار است. 8) مدت حمل - از زمانيكه بار در كشتي بارگيري شده تا زمانيكه از كشتي تخليه گردد مدت حمل محسوب ميشود. 9) بارگيري و تخليه - بارگيري بطور معمول از زماني شروع ميشود كه چنگال جرثقيل باري را كه فرستنده آماده بارگيري كرده است بمنظور بارگيري در كشتي از اسكله يا بارانداز يا وسائل باربري كه بدين منظور مورد استفاده قرار گيرد گرفته و بلند نمايد و تخليه زماني خاتمه مي يابد كه چنگال جرثقيل بار را در اسكله و يا بارانداز يا وسايل باربري كه بدين منظور مورد استفاده قرار گرفته فرود آورد.
ماده 53
ماده 53) مسئوليت و وظائف متصدي باربري با توجه بمفاد ماده 57 در هر قرارداد باربري مسئوليت تعهدات حقوق و معافيت از مسئوليت هاي متصدي باربري در مورد بارگيري - جابجا كردن - انبار‌كردن - باربري - محافظت - مواظبت و تخليه بار بشرح مواد مندرج در اين فصل خواهد بود
ماده 54
ماده 54) وظايف متصدي باربري 1) متصدي باربري مكلف است قبل از هر سفر و در شروع آن مراقبت هاي لازم را بشرح ذيل بعمل آورد الف - كشتي را براي دربانوردي [دريانوردي] آماده كند ب - كاركنان و تجهيزات و تداركات كشتي را بطور شايسته تهيه و فراهم آورد ج - انبارها و سردخانه ها و كليه قسمتهاي ديگر كشتي را كه براي حمل كالا مورد استفاده قرار مي گيرد مرتب و آماده كند. 2) با توجه بمفاد ماده 55 متصدي باربري موظف است با كمال دقت و بنحو مطلوب محمولات را بارگيري - جابجا - حمل - محافظت - مواظبت و تخليه نمايد 3) پس از وصول و قبول مسئوليت كالا متصدي باربري يا فرمانده كشتي و يا عامل متصدي باربري برحسب تقاضاي فرستنده بار موظف است بارنامه دريائيكه در آن مشخصات ذيل درج شده است صادر نمايد الف - علائم مشخصه ايكه جهت شناسائي بار ضروري است همان علائمي استكه توسط فرستنده بار قبل از شروع بارگيري كتباً تسليم شده است مشروط بر اينكه در مورد بار بدون روپوش علائم مذكور بر روي بار نقش شده و يا بطور وضوح نشان داده شده باشد اگر بار در صندوق قرار گرفته و يا داراي پوشش باشد علائم بايد بطوري نقش شود كه تا پايان سفر خوانا بماند ب - تعداد بسته ها يا قطعات يا مقدار يا وزن برحسب مورد بنحويكه كتباً از طرف فرستنده بار تعيين و تسليم شده است ج - متصدي باربري يا فرمانده يا عامل متصدي باربري ملزم نيست كه در بارنامه دريائي علائم – تعداد مقدار يا وزني را قيد نمايد كه صحت آنها بجهات موجه مشكوك باشد و يا وسيله مناسب براي رسيدگي بصحت آنها را در اختيار نداشته باشد. 4) بارنامه دريائي صادر شده بشرح فوق مدرك دريافت كالا بوسيله متصدي باربري بشرح مندرج در بند 3 الف - ب - ج اينماده خواهد‌بود. 5) فرستنده بار نسبت بصحت علائم - تعداد - مقدار و وزن بار بنحويكه هنگام حمل اظهار داشته است در مقابل متصدي باربري مسئول شناخته مي شود و موظف است غرامت متصدي باربري را در مقابل هرگونه فقدان - خسارت و هزينه هاي ناشي از عدم صحت اظهارات مذكور بپردازد. حق متصدي باربري بدريافت چنين غرامتي مسئوليت و تعهدات نامبرده را كه ناشي از قرارداد باربري است نسبت بهيچ كس غير از فرستنده بار محدود نخواهد كرد 6) در صورتيكه همزمان يا قبل از نقل مكان بار و تسليم آن بتحويل گيرنده اخطاريه اي حاكي از فقدان يا خسارت وارده به بار با شرح و كيفيت آن كتبا بمتصدي باربري يا نماينده او در بندر تخليه تسليم نگردد نقل مكان بار و دادن آن بكسي كه بر طبق قرارداد حمل بايد بار باو تسليم شود بمنزله تحويل بار مندرج در بارنامه دريائي از طرف متصدي باربري خواهد بود مگر آنكه خلاف آن ثابت شود چنانچه فقدان يا خسارت وارده ببار آشكار نباشد اخطار مذكور بايد ظرف سه روز پس از تحويل بار تسليم شود در صورتيكه در موقع دريافت وضع و حالت كالا مورد رسيدگي و بازديد طرفين قرار گرفته باشد تسليم اخطار كتبي ضروري نخواهد بود ادعاي فقدان يا خسارت نسبت بمتصدي باربري و كشتي پس از گذشتن يكسال از تاريخ تحويل و در صورت عدم تحويل از تاريخي كه بار بايستي تحويل داده شده باشد مسموع نخواهد بود متصدي باربري و تحويل گيرنده بار بايد همه گونه تسهيلات معقول جهت رسيدگي و تشخيص فقدان و خسارات واقعي و يا خساراتي كه تصور ميرود ببار وارد آمده فراهم كند 7 - بعد از بارگيري بتقاضاي فرستنده محموله بايد روي بارنامه ايكه براي او توسط متصدي باربري فرمانده كشتي و يا عامل متصدي باربري صادر شود جمله بارگيري شده قيد گردد مشروط بر اينكه اگر فرستنده بار قبلا سند يا مدركي دال بر تحويل بار دريافت داشته است آنرا مسترد دارد ولي به اختيار متصدي بار ممكن است در سند مذكور نام بندر بارگيري و نام كشتي يا كشتيهاي حامل بار و تاريخ يا تواريخ حمل بار توسط متصدي باربري و عامل او و يا فرمانده كشتي ذكر شود در اين صورت سند مزبور كه حاوي اين مشخصات است و مفاد بند 3 اين ماده در آن رعايت شده است «بارنامه دريائي بار بارگيري شده» محسوب ميگردد 8 - قيد هرگونه شرط يا توافق در قرارداد باربري بمنظور سلب مسئوليت متصدي باربري يا كشتي يا محدود كردن مسئوليت مزبور در مورد فقدان بار يا خسارات وارد بآن ناشي از غفلت و تقصير و يا تسامح در انجام وظائف و تعهدات مصرحه در اين فصل باطل و بلااثر خواهد بود مزاياي بيمه يا شروط مشابه آن كه به نفع متصدي باربري منظور گردد نيز تابع حكم فوق خواهد بود
ماده 55
ماده 55) عدم مسئوليت متصدي باربري و كشتي 1 - كشتي و متصدي باربري هيچكدام مسئول فقدان يا خسارت ناشي از عدم قابليت دريانوردي نخواهد بود مگر آنكه از طرف آنها در آماده نمودن كشتي براي دريانوردي و تأمين احتياجات آن از نظر كاركنان و تجهيزات و تداركات كافي و مناسب كردن انبارها و سردخانه ها و كليه قسمتهاي ديگر كشتي كه كالا در آن حمل ميشود و همچنين مواظبت حمل طبق بند يك ماده 54 سعي و اهتمام كافي مبذول نشده باشد هرگاه فقدان و يا خسارت وارده در نتيجه عدم قابليت دريانوردي باشد متصدي باربري و يا اشخاص ديگريكه باستناد اين ماده ادعاي معافيت از‌مسئوليت مينمايند ملزم اند كه اعمال سعي و مراقبت را از ناحيه خود ثابت كنند 2 - كشتي و متصدي بار مسئول فقدان يا خسارت ناشي از علل مشروحه زير نخواهند بود الف - غفلت و قصور و يا عمل فرمانده و كاركنان و راهنمايان و يا مأمور مجاز متصدي باربري هنگام دريانوردي و اداره امور كشتي ب - آتش سوزي كه بسبب فعل و يا خطاي متصدي باربري نباشد ج - خطرات و حوادث خطرناك و يا سوانح دريا و آبهاي قابل كشتيراني د - بليات طبيعي هـ - جنگ و نتايج آن و - عمليات دشمنان جامعه ز - بازداشت يا متوقف شدن كشتي در نتيجه اقدامات قهريه يا بسبب امر يا عمل حكام يا مردم يا مقامات قضائي ح – محدوديت هاي قرنطينه ط - فعل و يا ترك فعل فرستنده بار يا صاحب بار - عامل يا نماينده او ي - اعتصاب و يا بستن كارگاهها و يا خودداري و يا جلوگيري از كار بطور كلي و جزئي به هر علتي كه باشد ك - شورش و يا اغتشاش ل - نجات و مجاهدت براي نجات جان افراد و يا اموال در دريا م - كسر و كمبود وزن و حجم كالا و هر نوع خسارت ديگري كه از معايب مخفي - ماهيت و نقائص ذاتي كالا ناشي گردد ن - نقائص بسته‌بندي كالا س - نقائص و يا كامل نبودن علائم و مشخصات ع - عيوب مخفي كه با دقت كافي قابل كشف نباشد ف - هر علت ديگريكه از فعل و يا تقصير متصدي باربري و يا فعل و يا تقصير عامل يا مأمور مجاز او ناشي شده باشد ولي در اين مورد متصدي باربري و عامل و يا مأمور مجاز او بايد ثابت كند كه تقصير و فعل آنان تأثيري در فقدان و خسارات و زيان وارده نداشته است 3 - فرستنده بار در مورد فقدان يا خسارات وارده بمتصدي باربري و يا كشتي بهر سبب و علتي كه ناشي از عمل يا تقصير و يا غفلت فرستنده بار و يا عامل و يا مأمور مجاز او نباشد مسئول نخواهد بود 4 - هرگونه تغيير مسير كشتي در دريا براي نجات و مجاهدت در حفظ جان آدمي و اموال و يا هرگونه انحراف معقول كشتي نقض و تخلف از مقررات اين فصل و قرارداد باربري نيست و متصدي باربري مسئول فقدان و يا خسارت وارده ناشي از آن نخواهد بود. 5 - متصدي باربري و يا كشتي هيچكدام در مورد فقدان و يا خسارات وارده بكالا مسئوليتي زائد بر صد ليره استرلينگ براي هر بسته كالا و يا واحد آن نخواهد داشت مگر اينكه نوع و ارزش اينگونه بار قبل از حمل توسط فرستنده بار اظهار گرديده و در بارنامه دريائي نيز قيد شده باشد چنانچه اظهار مذكور در بارنامه دريائي قيد شده باشد حمل بر صحت موضوع ميگردد مگر آنكه خلاف آن ثابت شود ولي متصدي باربري را مقيد نميكند و مشاراليه ميتواند نسبت بآن اعتراض نمايد. متصدي باربري يا عامل او و يا فرمانده ميتوانند با فرستنده بار نسبت به تعيين حداكثر مبلغ ديگري غير از آنچه در بالا تعيين شده توافق نمايند مشروط بر اينكه از مبلغ فوق كمتر نباشد. چنانچه فرستنده بار نوع يا ارزش جنس را عالماً و عامداً بر خلاف واقع در بارنامه دريائي قيد كند متصدي باربري و كشتي در مورد فقدان يا خسارات وارد ببار مسئول نخواهند بود. 6) هرگاه متصدي باربري فرمانده و يا عامل متصدي باربري اجناس قابل اشتعال و انفجار و يا خطرناك را بدون علم و اطلاع از كيفيت و نوع آن بارگيري نمايند و بعداً از نوع و كيفيت آنها بعللي آگاه شوند ميتوانند در هر موقع و قبل از تخليه در مقصد در هر محلي كه صلاح بدانند بدون پرداخت هيچگونه غرامت و يا هزينه ايكه ممكن است بطور مستقيم و يا غيرمستقيم از حمل چنين موادي ايجاد شود آنها را تخليه و يا نابود و يا بلااثر كنند. چنانچه حمل اينگونه بار با علم و اطلاع صورت گيرد و بعداً وجود آن براي كشتي و يا بار آن ايجاد خطر كند متصدي باربري ميتواند آنرا بطريق مذكور در بالا در هر محلي كه صلاح بداند تخليه و يا نابود و يا بلااثر نمايد در اينصورت مسئوليتي متوجه متصدي باربري نخواهد بود مگر نسبت بخسارات مشترك دريائي كه ممكن است بوجود آيد.
ماده 56
ماده 56) اعراض از حقوق و افزايش مسئوليت و تعهدات متصدي باربري مختار است از تمام يا قسمتي از حقوق و عدم مسئوليت هاي خود صرفنظر كند و يا مسئوليتي زائد بر آنچه در اين فصل پيش بيني شده است قبول كند. قيد اينگونه انصراف يا افزايش مسئوليت در بارنامه دريائي الزامي است. مقررات اين فصل شامل قرارداد اجاره كشتي نمي شود ولي اگر بارنامه هاي دريائي براي كشتي ايكه در اجاره است صادر شود آن بارنامه تابع مقررات اين فصل خواهد بود. اين مقررات مانع از آن نيست كه در بارنامه درباره خسارات مشترك دريائي شرائطي مجاز قيد كنند.
ماده 57
ماده 57) تنظيم قرارداد با شرائط خاص با وجود مقررات مذكور در مواد فوق متصدي باربري - فرمانده و يا عامل متصدي باربري و يا فرستنده بار مي توانند قراردادي با هر نوع شرط براي حمل بار مشخص و تقبل هرگونه مسئوليت و تعهد از طرف متصدي باربري و حقوق و مزاياي وي منعقد كنند و حتي ممكن است درباره مسئوليت متصدي باربري نسبت بقابليت دريانوردي كشتي شرائط خاصي كه مخالف نظم عمومي نباشد منظور دارند و هم چنين نسبت بمراقبت و مواظبت كاركنان يا عاملين متصدي باربري و يا مأمور مجاز او در مورد بارگيري - جابجا كردن - انبار كردن - حمل - محافظت - مواظبت و تخليه كالا شرايط خاص منظور دارند مشروط بر اينكه با انعقاد قراردادهاي مذكور بارنامه دريائي تنظيم نشود و همچنين شرايط قرارداد در قبض رسيدي كه غيرقابل انتقال خواهد بود ذكر و جمله «غيرقابل انتقال» در روي رسيد مذكور قيد شود. هر قراردادي كه بطريق فوق منعقد شده باشد معتبر است مفاد اين ماده ناظر بحمل كالاهاي بازرگاني معمولي كه در جريان عمليات عادي تجاري حمل و نقل ميشود نيست و فقط شامل باري است كه كيفيات خاص حمل آنها عرفا انعقاد قراردادي خاص را ايجاب ميكند.
ماده 58
ماده 58) قرارداد خاص راجع بخسارات وارده بكالا قبل از بارگيري و بعد از تخليه كشتي هيچيك از مقررات اين فصل مانع از آن نيست كه متصدي باربري و فرستنده بار شرائط خاصي را در قرارداد پيش بيني كنند كه بر طبق آن مسئوليت و تعهدات متصدي باربري و كشتي در مورد فقدان يا خسارات مربوط بمحافظت و مواظبت و جابجا كردن بار قبل از بارگيري و بعد از تخليه كشتي بار تعيين گردد.
ماده 59
ماده 59) عدم تعميم مقررات فصل حاضر مقررات اين فصل در حقوق و تعهدات متصدي بار مندرج در فصل پنجم قسمت دوم مربوط «بتحديد مسئوليت مالكين كشتي» تغييري نميدهد.
ماده 60
ماده 60) مشخصات بارنامه دريائي الف - خصوصيات و مشخصات بارنامه دريائي بشرح زير است كه بايد در بارنامه قيد گردد. 1) نام كشتي 2) نام بندز [بندر] مبدأ و تاريخ بارگيري و نام بندر مقصد. 3) علامت و مشخصات و نوع بار و تعداد بسته و جمع آن 4) وزن خالص و غيرخالص و اندازه بار 5) نام و نشاني فرستنده بار - متصدي باربري - تحويل گيرنده 6) شرائط بارگيري و حمل بار و واحد نرخ 7) تعداد نسخ بارنامه
ماده 61
ماده 61) كيفيت حقوقي بارنامه دريائي بارنامه دريائي ممكن است مانند چك بنام شخص معين يا حامل يا حواله كرد صادر گردد در صورتيكه صادركننده بارنامه هنگام تنظيم بارنامه تاريخ آنرا مقدم بر تاريخ صدور بگذارد در مقابل تحويل گيرنده كالا مسئول كليه خسارات وارده بعلت اين تغيير تاريخ خواهد بود.
ماده 62
ماده 62) نسخ بارنامه دريائي بارنامه دريائي لااقل بايد در چهار نسخه بشرح زير صادر شود. نسخه اول كه اصلي است براي فرستنده بار نسخه دوم براي شخصي كه بارنامه بنام او صادر شده است نسخه سوم براي فرمانده كشتي نسخه چهارم براي مالك كشتي و يا نماينده قانوني او كليه نسخ بارنامه توسط فرمانده كشتي و يا كسي كه از طرف او براي اين منظور تعيين شده امضاء ميگردد اگر نسخ متعددي براي بارنامه صادر گردد نسخ مزبور نمره گذاري شده و در هر يك تعداد نسخ صادره ذكر خواهد شد
ماده 63
ماده 63) مدت لازم براي صدور بارنامه بارنامه دريائي بايد ظرف 24 ساعت پس از بارگيري تنظيم شده و به امضاء برسد چنانچه فرمانده كشتي بعلت بطول انجاميدن بارگيري در مقابل دريافت هر قسمت از بار قبض رسيد و يا رسيد موقت صادر نمايد صاحب كالا يا فرستنده بار موظف است پس از دريافت بارنامه دريائي (با رعايت مفاد اين ماده از حيث مدت) قبض رسيد و يا رسيد موقت بار را بفرمانده مسترد دارد.
ماده 64
ماده 64) حقوق دارنده بارنامه - تحويل گيرنده دارنده نسخه اصلي بارنامه دريائي حق دارد تحويل بار را از فرمانده كشتي خواستار گردد. تحويل بار با احراز هويت كامل و نشاني و سمت تحويل گيرنده صورت خواهد گرفت اگر در بارنامه وزن و مقدار و جنس كالا غيرقابل تشخيص ذكر گردد اثبات ارقام ادعائي بعهده فرستنده بار خواهد بود
ماده 65
ماده 65) تحويل بار قبل از رسيدن بمقصد پس از صدور بارنامه دريائي نميتوان تحويل بار را قبل از رسيدن بمقصد مطالبه نمود مگر آنكه نسخه اصلي قابل انتقال بارنامه بفرمانده و يا متصدي باربري تسليم گردد در صورتيكه اين امر ممكن نباشد تحويل بار در قبال وثيقه كافي جهت جبران خسارت احتمالي صورت خواهد گرفت
ماده 66
ماده66)(اصلاحي 16ˏ08ˏ1391) فساد بار اگر بار در معرض تضييع و فساد سريع باشد فرمانده مي تواند در صورت امكان با كسب نظر مالك و در غير اينصورت با اطلاع دادستان محل در داخل كشور و يا كنسولگري هاي دولت جمهوري اسلامي ايران و يا مراجع رسمي و صلاحيتدار محل در خارج از كشور آن را بفروشد و مراتب را فوري به فرستنده و تحويل گيرنده بار اطلاع دهد.
ماده 67
ماده 67) بار بدون بسته بندي - تعيين وزن توسط شخص ثالث هرگاه برحسب عرف تجاري وزن بار بدون بسته بندي از طرف كسي غير از متصدي باربري يا فرستنده بار اظهار و مراتب در بارنامه دريائي قيد گردد عليرغم آنچه در اين فصل گفته شده است بارنامه دريائي مذكور مدرك وصول بار بوزن تعيين شده از طرف اظهاركننده عليه متصدي باربري تلقي نخواهد شد.
ماده 68
ماده 68) حمل بار بدون اجازه مالك فرمانده و كاركنان كشتي بهيچوجه حق ندارند بدون اجازه مالك كشتي و بحساب خود باري را حمل كنند. افراديكه بدون اجازه باري را حمل كرده اند مكلفند علاوه بر جبران خسارات دو برابر كرايه معمولي بار را بپردازند.