فصل پنجم - مالكين كشتي - حدود مسئوليت و تعهدات آنها (از ماده 69 تا ماده 80)
فصل پنجم - مالكين كشتي - حدود مسئوليت و تعهدات آنها
قسمت اول - مقررات كلي؛ ماده 69
ماده 69) مسئوليت مالك كشتي مالك كشتي شخصاً مسئول اعمال و تعهدات و قصور و خطاهاي خود و نيز مسئول عمليات فرمانده و قراردادهائي استكه وي ضمن انجام وظائف خود منعقد ميكند مالك كشتي همچنين مسئول عمليات كاركنان كشتي و مأموران مجازيكه از طرف او بخدمت در كشتي گمارده شده اند خواهد بود.
ماده 70
ماده 70) مديرعامل – تجهيزكننده الف - در مورديكه كشتي بچند شريك تعلق داشته باشد شركاء ميتوانند يكنفر را براي اداره امور كشتي بعنوان مديرعامل تعيين نمايند ب - مالك يا شركاء كشتي ميتوانند يك يا چند نفر را براي تجهيز كردن كشتي (از قبيل تهيه كاركنان و تدارك خواربار - سوخت و كليه مايحتاج كشتي و غيره) بعنوان تجهيزكننده تعيين نمايند ج - مديرعامل و تجهيزكننده ممكن است مالك كشتي نيز باشد. د – تجهيزكننده ايكه خود نيز از جمله مالكين كشتي است و يا از طرف آنها سمت نمايندگي دارد ميتواند راجع بمسائل مربوط به تجهيزات و حركت كشتي بعنوان نماينده قانوني آنها در مراجع صلاحيتدار رسمي و دادگاهها حضور بهمرساند
ماده 71
ماده 71) اخذ تصميمات شركاء كشتي در صورتيكه كشتي بچند نفر شريك تعلق داشته باشد تصميمات نسبت بمسائلي كه مربوط بمنافع مشترك مالكين است و همچنين نسبت به انتخاب مديرعامل و تجهيزكننده با رأي حداقل نصف بعلاوه يك مجموع سهام اتخاذ ميگردد
ماده 72
ماده 72) استرداد سهم مالكي كه فرمانده كشتي ميباشد. چنانچه فرمانده كشتي در مالكيت كشتي شريك باشد و بخدمت او خاتمه داده شود حق دارد سهام و حقوق خود را واگذار كند و بهاي آنرا از ساير مالكين دريافت دارد در صورت اختلاف بها سهام وي از طرف كارشناسانيكه توسط طرفين و يا توسط دادگاه انتخاب شده اند معين خواهد گرديد
ماده 73
ماده 73) عزل فرمانده در صورت نبودن قرارداد خاص مالك كشتي ميتواند در هر موقع بخدمت فرمانده خاتمه دهد
ماده 74
ماده 74) تعهدات مستأجر كشتي در صورتيكه مستأجر كشتي هزينه كاركنان خواربار و اداره امور كشتي و دريانوردي را شخصاً بعهده گرفته باشد از نظر مسئوليت هاي مربوط بمالك كشتي در حكم مالك كشتي است.
قسمت دوم - تحديد مسئوليت مالكين كشتي؛ ماده 75
ماده 75) حدود مسئوليت 1) مالك كشتي درياپيما ميتواند در مورد مطالبات ناشي از هر يك از حوادث مذكور در ذيل مسئوليت خود را بميزان مقرر در مادة 77 اين قانون محدود كند مگر آنكه حوادثي كه موجب ايجاد چنين خساراتي شده بر اثر تقصير مالك كشتي بوجود آمده باشد الف - تلفات جاني يا صدمات بدني بهر شخصيكه براي سفر در كشتي سوار شده است و نيز از بين رفتن و خسارات وارده بامواليكه در كشتي حمل ميشود ب - تلفات جاني يا صدمات بدني وارده بهر شخص ديگر (خواه در خشكي خواه در آب) و همچنين فقدان يا خسارات وارده بهرگونه مال ديگر يا تضييع هرگونه حقي كه در نتيجه عمل يا خطا يا غفلت اشخاصيكه در كشتي يا خارج آن هستند و مالك كشتي مسئول عمل يا خطا يا غفلت چنين اشخاصي است بوجود آيد مشروط بر آنكه عمل يا خطا يا غفلت اشخاص اخير مربوط به عمليات ناشي از دريانوردي و يا اداره امور كشتي يا بارگيري يا حمل و يا تخليه بار و سوار كردن و حمل و پياده كردن مسافرين باشد. 2) خسارت بدني عبارت است از خسارت ناشي از تلفات جاني و صدمات بدني وارده به اشخاص و خسارت مالي عبارت است از هر يك از خسارات ديگري كه در بند (1) اين ماده ذكر شده است 3) در موارد مصرح در بند 1 اين ماده حق تحديد مسئوليت براي مالك كشتي محفوظ است ولو آنكه مسئوليت وي ناشي از مالكيت كشتي يا تصرف يا حفاظت يا نظارت بر آن باشد بدون اينكه اثبات خطاي او يا اشخاصيكه مسئوليت آنان را عهده دار است لازم باشد. 4) مقررات اين ماده شامل موارد ذيل نيست الف - مطالبات مربوط به نجات كشتي و خسارات مشترك دريائي. ب - مطالبات فرمانده يا كاركنان كشتي و يا هر يك از نمايندگان مالك كشتي كه در كشتي باشند و يا مأموران مجاز مالك كشتي كه وظائف آنها مربوط بكشتي است و همچنين مطالبات وراث يا نمايندگان يا اشخاصيكه تحت تكفل آنها هستند مشروط به اينكه بموجب قانونيكه ناظر بقرار‌داد استخدامي آنها با مالك كشتي است مالك كشتي مجاز نباشد مسئوليت خود را نسبت به اين قبيل دعاوي محدود نمايد و يا بموجب قانون مذكور فقط بتواند مسئوليت خود را تا ميزاني بيش از آنچه در ماده 77 اين فصل مقرر شده است محدود سازد. 5) هرگاه مالك كشتي محق باشد عليه مدعي نسبت بهمان حادثه اقامه دعوي نمايد دعاوي هر يك از طرفين بطور تهاتر حل و فصل خواهد شد و مقررات اين فصل فقط نسبت بمازاد احتمالي قابل اجراء خواهد بود 6) قانون دادگاه مرجع رسيدگي معين خواهد كرد چه كسي بايد ثابت كند كه علت حادثه موجد ادعا بر اثر فعل يا تقصير مالك كشتي بوده يا نبوده است. 7) استناد به تحديد مسئوليت دليل قبول اصل مسئوليت نيست
ماده 76
ماده 76) حساب مخصوص 1 - تحديد مسئوليت مقرر در ماده 77 اين فصل شامل مجموع مطالبات مربوط بخسارات بدني و مالي ناشي از يك حادثه بدون توجه بمطالبات ناشي از حادثه ديگر خواهد بود اعم از اينكه مطالبات اخير قبلا بوجود آمده و يا بعداً ايجاد گردد. 2 - چنانچه مجموع خسارات ناشي از يك حادثه معين از حدود مسئوليت مقرر در ماده 77 تجاوز نمايد تمام وجوهي كه بعلت تحديد مسئوليت بايد پرداخت گردد حساب مخصوصي را تشكيل خواهد داد 3 - وجوهي كه بدين ترتيب در حساب مخصوص منظور مي شود فقط براي پرداخت مطالباتي است كه در برابر آن مطالبات ميتوان بتحديد مسئوليت استناد كرد. 4 - بعد از تشكيل حساب مخصوص در صورتيكه عملا بتوان از وجوه اين حساب استفاده نمود هيچيك از طلبكارانيكه از اين حساب حق استفاده دارد نميتواند نسبت بساير دارائي هاي مالك كشتي براي وصول همان طلب اقامه دعوي نمايد.
ماده 77
ماده 77) ميزان مسئوليت 1 (اصلاحي 25ˏ03ˏ1367)- مالك كشتي مي تواند ميزان مسئوليت خود را بشرح مذكور در ماده 75 بمبالغ زير محدود نمايد:- در صورتيكه سانحه فقط منجر به خسارات مالي گردد جمعاً برحسب هر تن ظرفيت كشتي 81000 ريال - در صورتيكه سانحه فقط منجر به خسارات بدني شود جمعاً برحسب هر تن ظرفيت كشتي 150000 ريال - در صورتيكه سانحه فقط منجر به خسارات بدني و مالي گردد جمعاً برحسب هر تن ظرفيت كشتي 250000 ريال كه از اين مبلغ 000 /169 ريال برحسب هر تن ظرفيت كشتي منحصراً براي پرداخت خسارات بدني و مبلغ 000 /81 ريال بقيه برحسب هر تن ظرفيت كشتي براي پرداخت خسارات مالي تخصيص مييابد. 2 - در هر قسمت از حساب مخصوص تقسيم وجوه بين طلبكاران بايد بنسبت طلب مسلم آنها صورت گيرد. 3 - اگر مالك كشتي قبل از تقسيم وجوه حساب مخصوص تمام يا قسمتي از بدهيهاي مذكور در بند يك ماده 75 را پرداخت نموده باشد نسبت بحساب مذكور قائم مقام قانوني طلبكار خواهد بود. ولي حقوق مالك در اينمورد محدود بميزانيست كه طلبكار ميتوانسته بر طبق قوانين كشوريكه حساب مخصوص در آن ايجاد شده از او مطالبه نمايد. 4 - هنگامي كه مالك كشتي ملزم بپرداخت تمام يا قسمتي از بدهي هاي مندرج در بند يك ماده 75 اينقانون شود دادگاه ميتواند دستور دهد وجوه كافي بطور موقت كنار گذارده شود تا مالك كشتي بتواند بعدا حقوق خود را از محل حساب مخصوص بنحو مذكور در بند بالا استيفا نمايد 5) بمنظور تعيين حدود مسئوليت مالك كشتي طبق مقررات اين ماده هر كشتي كه ظرفيت آن كمتر از 300 تن باشد در حكم 300 تن خواهد بود. 6 - بمنظور اجراي مقررات اين فصل ظرفيت كشتي بشرح ذيل محاسبه ميشود. در مورد كشتيهاي بخاري يا موتوري ظرفيت خالص باضافه مقدار حجمي كه از ظرفيت غيرخالص براي تعيين ظرفيت خالص بابت ماشين يا موتورخانه كسر ميشود. در مورد ساير كشتي ها ظرفيت خالص.
ماده 78
ماده 78) تشكيل و تقسيم وجوه حساب مخصوص مقررات مربوط بتشكيل و تقسيم وجوه (حساب مخصوص) بموجب آئيننامه اي خواهد بود كه بر طبق ماده 193 اين قانون تنظيم و تصويب خواهد شد.
ماده 79
ماده 79) اخذ تضمين يا تأمين 1 - در كليه موارديكه مالك مجاز است بموجب اين قانون مسئوليت خود را محدود كند و هنگاميكه كشتي يا هر كشتي و يا هر مال ديگر متعلق بمالك در قلمرو ايران توقيف شده است و يا براي احتراز از توقيف [،] تضمين يا تأمين ديگر داده شده است دادگاه يا هر مرجع صلاحيتدار ديگر ميتواند بر رفع توقيف از كشتي يا از مال ديگر و يا بفك تأمين دستور لازم را صادر نمايد مشروط بر اينكه مالك تضمين يا تأمين ديگري معادل با ميزان كامل مسئوليت خود بنحويكه اين قانون مقرر ميدارد داده باشد و در اينمورد تضمين و تأمين بايد طوري باشد كه عملا قابل استفاده بوده و تكافوي حقوق مدعي را بنمايد. 2 - در صورتيكه مطابق شرائط مذكور در بند يك اين ماده تضمين يا تأميني كافي در محلهاي ذيل داده شده باشد دادگاه يا مقام صالح ديگر بفك توقيف از كشتي يا رفع تضمين و يا تأمين رأي ميدهد. الف - در بندريكه حادثه موجد طلب بوقوع پيوسته است. ب - در نخستين بندر توقف پس از حادثه اگر حادثه در بندر روي نداده است. ج - در بندر مقصد يا تخليه برحسب آنكه خسارت بدني يا مربوط بكالا باشد. 3 - در صورتيكه ميزان تضمين يا تأمين بحد ميزان مسئوليت مقرر در اين قانون نباشد احكام بند يك و دو در صورتي جاري خواهد شد كه تضمين يا تأمين كافي براي بقيه آن داده شود. 4 - هنگاميكه مالك مطابق مقررات اين قانون بميزان مبلغي كه معادل مسئوليت كامل او است تضمين يا تأميني ديگر داده است كليه مطالبات ناشي از يك حادثه كه مالك مسئوليت خود را نسبت بآن محدود نموده است از محل اين تضمين يا تأمين تأديه خواهد شد
ماده 80
ماده 80) مسئوليت كشتي مديرعامل - تجهيزكننده 1 - مسئوليت مالك كشتي در اين فصل شامل مسئوليت كشتي نيز ميباشد 2 - با رعايت مفاد بند 3 اين ماده مقررات اين فصل بهمان كيفيت كه شامل مالك كشتي ميگردد شامل مستأجر - مديرعامل و تجهيزكننده [-] فرمانده و كاركنان كشتي و همچنين مأموران مجاز آنها در طي خدمت ميگردد مشروط بر اينكه حدود مسئوليت مالك كشتي و كليه اشخاص مذكور در بالا در مورد خسارت مالي و بدني ناشي از يك حادثه مشخص دريائي از مبلغي كه بر طبق ماده 77 تعيين شده است تجاوز ننمايد 3 - چنانچه عليه فرمانده يا كاركنان كشتي اقامه دعوي شود اين اشخاص ميتوانند بمحدوديت مسئوليت خود استناد نمايند ولو اينكه حادثه موجد ادعاي خسارت ناشي از فعل يا قصور شخصي آنها باشد با اينوصف اگر فرمانده يا هر يك از كاركنان مالك تمام يا قسمتي از كشتي يا مستأجر يا مديرعامل و يا تجهيزكننده نيز باشد استناد بمقررات اين ماده فقط در صورتي جايز خواهد بود كه چنين شخصي بعنوان فرمانده يا يكي از كاركنان مسبب فعل يا قصور موجد مسئوليت بوده باشد