فصل هشتم - حمل مسافر (از ماده 111 تا ماده 134)
فصل هشتم - حمل مسافر
قسمت اول - حدود مسئوليت متصدي حمل؛ ماده 111
ماده 111) تعاريف اصطلاحاتيكه در اين فصل بكار رفته داراي معاني ذيل است. الف - متصدي حمل - متصدي حمل عبارتست از مالك يا مستأجر و يا تجهيزكننده كشتي كه طرف قرارداد حمل واقع شود. ب - قرارداد حمل - باستثناء قرارداد اجاره كشتي قرارداد حمل قراردادي است كه از طرف متصدي حمل و يا بحساب او براي حمل مسافر منعقد گردد. ج - مسافر - مسافر فقط بكسي اطلاق ميشود كه بر طبق قرارداد حمل با كشتي سفر نمايد. د - كشتي - منظور از كشتي فقط كشتي هاي درياپيماست. هـ - مدت حمل - مدت حمل مدتي است كه مسافر در كشتي است و يا در حال سوار شدن و يا پياده شدن از آن باشد ولي اين مدت شامل زماني كه مسافر در ايستگاه دريائي و يا روي اسكله و يا تأسيسات ديگر بندري توقف نمايد نخواهد بود. بعلاوه مدت حمل شامل زماني است كه مسافر از طريق آب يا از خشكي بكشتي و يا بالعكس حمل شود مشروط بر آنكه قيمت اين حمل در بهاي بليط منظور شده باشد و يا وسيله بكار برده شده براي حمل اضافي از طرف متصدي حمل در اختيار مسافر قرار گرفته باشد. و - حمل و نقل بين المللي - حمل و نقل بين المللي عبارت از هر حمل و نقلي است كه بموجب قرارداد حمل مبداء و مقصد در يك كشور تعيين و بندر عرض راهي كه كشتي در آن توقف ميكند در كشور ديگر و يا مبداء و مقصد در دو كشور مختلف قرار گرفته باشند.
ماده 112
ماده 112) وظايف متصدي حمل 1 - در صورتيكه متصدي حمل خود مالك كشتي باشد موظف است سعي و اهتمام كافي معمول دارد و مسئوليت اعمال مأموران مجاز خود را حين انجام وظيفه از ابتداء سفر و در تمام مدت حمل در مورد آماده كردن كشتي براي دريانوردي - تهيه كاركنان و تدارك خواربار و تجهيز كشتي و تأمين جاني مسافرين را از هر حيث بعهده بگيرد. 2 - در صورتيكه متصدي حمل مالك كشتي نباشد برحسب مورد مسئول اعمال مالك كشتي يا تجهيزكننده و مأموران مجاز آنها حين انجام وظيفه خواهد بود تا نامبردگان در انجام وظائف محوله مذكور در بند 1 اين ماده سعي و اهتمام كافي معمول دارند.
ماده 113
ماده 113) فوت يا صدمات بدني بر اثر خطاي متصدي حمل 1 - متصدي حمل مسئول خسارات ناشي از فوت يا صدمات بدني مسافر است مشروط بر آنكه حادثه ايكه منجر به ايجاد خسارت گرديده در جريان مسافرت و بر اثر غفلت و تقصير متصدي حمل يا مأموران مجاز وي حين انجام وظيفه پيش آمده باشد. 2 - در صورتيكه فوت يا صدمات بدني ناشي از تصادم يا بگل نشستن يا انفجار يا حريق و يا غرق شدن كشتي باشد فرض اينستكه حادثه بر اثر تقصير و يا غفلت متصدي حمل و يا مأموران مجاز او اتفاق افتاده است مگر آنكه خلاف آن اثبات گردد. 3 - باستثناء بند 2 اين ماده اثبات تقصير و يا غفلت متصدي حمل يا مأموران مجاز او بعهده مدعي است.
ماده 114
ماده 114) فوت يا صدمات بدني بر اثر خطاي مسافر در صورتيكه متصدي حمل ثابت نمايد فوت يا صدمات بدني بر اثر تقصير و يا غفلت خود مسافر بوده و يا عمل مسافر در وقوع آن تأثير داشته دادگاه برحسب مورد متصدي حمل را كلا و يا جزئاً از مسئوليت بري خواهد كرد.
ماده 115
ماده 115)(اصلاحي 16ˏ08ˏ1391) حدود مسئوليت متصدي حمل 1 ـ مسؤوليت متصدي حمل در مورد فوت و يا صدمات بدني وارد به مسافر در حمل و نقل داخلي به ميزان مقرر در قانون مجازات اسلامي است. 2 - در صورتيكه بر طبق قوانين مربوطه پرداخت خسارات بصورت درآمد مرتب و مستمر و يا بصورت اقساط صورت گيرد مبلغ كل پرداختي نبايد از ميزان تعيين شده در فوق تجاوز نمايد. 3 - متصدي حمل و مسافر ميتوانند بر طبق قرارداد خصوصي مسئوليتهاي بيشتري را تعيين نمايند 4 - هزينه هاي دادرسي كه در دعوي خسارات بوسيله دادگاه معين ميشود جزء مبالغ مذكور در اين ماده منظور نخواهد شد. خواسته كليه دعاوي در يك حادثه مشخص كه از طرف مسافر و يا از طرف نماينده قانوني او (و يا از طرف وراث و يا اشخاصي كه تحت تكفل وي هستند) ممكن است اقامه شود نميتواند زائد بر حداكثر مسئوليت مقرر در اين ماده باشد.
ماده 116
ماده 116) محروميت از حق استفاده از تحديد مسئوليت هرگاه ثابت شود علت خسارت فعل يا ترك فعلي باشد كه متصدي حمل عامداً يا با علم بر احتمال وقوع خسارت انجام داده در اينصورت از تحديد مسئوليت مقرر در ماده 115 نميتواند استفاده نمايد.
ماده 117
ماده 117) آثار ناشي از اجراي اين فصل مقررات اين فصل بهيچوجه در حقوق و تعهدات و تحديد مسئوليت متصدي حمل مذكور در فصل پنجم تأثيري نخواهد داشت.
ماده 118
ماده 118) آثار ناشي از شرايط خاص در صورتيكه قبل از وقوع حادثه موجد خسارات در قرارداد شروطي بمنظور بري ساختن متصدي حمل در مقابل مسافر (نماينده او و وارث و يا اشخاصي كه تحت تكفل او هستند) شده باشد و يا در مورد تحديد مسئوليت مبلغي كمتر از آنچه در اين فصل ذكر گرديده تعيين شود و يا در مواردي كه اثبات امر بعهده متصدي حمل باشد تغييري داده شود و يا آنكه شرط شود كه اختلافات بداوري يا دادگاه مخصوص ارجاع گردد شرائط مذكور باطل است ولي مبطل خود قرارداد كه تابع اين فصل است نخواهد بود.
ماده 119
ماده 119) طرح دعوي 1 - اقامه و طرح هرگونه دعاوي مربوط بخسارات ناشي از حمل و نقل بهر نحوي كه ايجاد شده باشد تابع شرايط و حدود مسئوليت هاي پيش بيني شده در اين فصل خواهد بود 2 - دعاوي خسارات ناشي از صدمات بدني بمسافر بوسيله شخص مسافر و يا بنمايندگي از طرف او اقامه خواهد گرديد. 3 - در مورد فوت مسافر خسارات بايد فقط بوسيله نمايندگان قانوني او يا وراث يا اشخاصي كه تحت تكفل او بودند اقامه گردد. مشروط بر اينكه اشخاص مذكور مطابق قانون دادگاه رسيدگي كننده حق مطالبه داشته باشند.
ماده 120
ماده 120) مرور زمان 1 - در مورديكه بمسافر صدمات بدني وارد شود بايد ظرف 15 روز از تاريخ پياده شدن اخطار كتبي بمتصدي حمل دائر بوقوع صدمات بدني تسليم نمايد. در غير اينصورت فرض اين است كه مسافر سالم پياده شده است مگر اينكه خلاف آن ثابت شود. 2 - دعاوي جبران خسارات ناشيه از فوت و صدمات بدني بمسافر پس از دو سال مشمول مرور زمان ميگردد. 3 - مرور زمان در دعاوي مربوط بصدمات بدني از روز پياده شدن مسافر از كشتي شروع مي شود. 4 - در مورد فوتيكه ضمن سفر پيش مي آيد مرور زمان از زماني كه مسافر بايستي از كشتي پياده مي شد شروع مي شود. 5 - در صورتيكه صدمات بدني در طي سفر ايجاد شده و پس از پياده شدن مسافر منجر بفوت او گردد مرور زمان از تاريخ فوت وي محاسبه مي شود مشروط بر اينكه از تاريخ پياده شدن تا فوت مسافر بيش از سه سال نگذشته باشد
ماده 121
ماده 121) تحديد مسئوليت نمايندگان مجاز از طرف متصدي حمل 1 - چنانچه عليه مأمور مجاز از طرف متصدي حمل اقامه دعوي شود و دعوي مربوط بخسارات مذكور در اين فصل باشد و مشاراليه ثابت نمايد كه عمل وي در نتيجه اجراي وظائف محوله صورت گرفته است در اينصورت نامبرده مي تواند از معافيت ها و محدوديت هاي مربوط بمسئوليت مندرج در اين فصل استفاده نمايد. 2 - مجموع مبلغي كه ممكن است از متصدي حمل و مأموران مجاز او دريافت دارند از حدود معافيت هاي متصدي حمل و نقل مذكور در اين قانون تجاوز نخواهد كرد 3 - در صورتيكه مأمور مجاز متصدي حمل در ايجاد خسارت عامد باشد و يا با علم باحتمال وقوع خسارت مرتكب فعل يا ترك فعلي شود نميتواند ببند يك و دو استناد كند.
ماده 122
ماده 122) حمل و نقل دريائي توسط دولت مقررات اين فصل شامل حمل و نقل هاي تجاري مذكور در ماده 111 كه بوسيله دولت و يا موسسات عمومي انجام مي گردد نيز خواهد بود.
قسمت دوم - حقوق مسافرين؛ ماده 123
ماده 123) غيرقابل انتقال بودن بليط كشتي مسافر نميتواند بدون موافقت فرمانده كشتي و يا عاملين مجاز فروشنده بليط حقوق اختصاصي مربوط ببليط خود را به ديگري واگذار نمايد.
ماده 124
ماده 124) هزينه غذا – كرايه كرايه مسافر شامل هزينه غذا نيز هست و چنانچه قرار ديگري در بين باشد فرمانده موظف است غذاي مورد نياز را بقيمت عادله در اختيار مسافر بگذارد.
ماده 125
ماده 125) توشه مسافر نسبت بتوشه اي كه همراه خود در كشتي دارد فرستنده بار تلقي ميشود. چنانچه بتوشه ايكه مسافر نزد خود نگاهداري ميكند خسارتي وارد شود مسئوليتي متوجه فرمانده نخواهد بود مگر اينكه خسارت در نتيجه عمل فرمانده يا كاركنان كشتي باشد.
ماده 126
ماده 126) رعايت مقررات مسافر بايد دستورهاي فرمانده را درباره حفظ نظم در كشتي رعايت نمايد.
ماده 127
ماده 127) وثيقه توشه در قبال بدهي توشه مسافر كشتي وثيقه پرداخت كرايه و ساير هزينه هاي او است
ماده 128
ماده 128) مواظبت از توشه متوفي فرمانده موظف است توشه مسافري را كه در بين راه در گذشته است تا ورود بمقصد حفظ نمايد.
ماده 129
ماده 129) الزام به تعقيب مسير فرمانده موظف است مستقيماً مسير خود را تعقيب و بسوي مقصد مسافرت حركت كند مگر آنكه قرارداد خاصي موجود و يا انحراف مسير براي نجات و حفظ اموال و جان اشخاص باشد در صورت تخلف مسافر حق دارد قرارداد را فسخ و خسارات خود را مطالبه نمايد.
ماده 130
ماده 130) تأخير حركت كشتي هرگاه كشتي در روز معين بعلت مسامحه يا تقصير فرمانده كشتي حركت نكند مسافر حق مطالبه خسارات وارده و فسخ قرارداد را دارد
ماده 131
ماده 131) عدم حركت كشتي هرگاه كشتي نتواند بعلت ممنوع بودن تجارت با بندر مقصد و يا محاصره اقتصادي بندر مقصد و يا بعلت قوه قهريه حركت كند قرارداد مسافرت كان لم يكن تلقي ميگردد و هيچيك از طرفين حق مطالبه خسارت از طرف ديگر را نخواهد داشت.
ماده 132
ماده 132) ادامه ندادن سفر در صورتيكه در بين راه مسافري بميل خود از كشتي پياده شود بايد تمام كرايه سفر را بپردازد اگر مسافر فوت و يا بعلت بيماري مجبور به ترك كشتي شود كرايه سفر فقط بنسبت راه پيموده شده پرداخت خواهد گرديد
ماده 133
ماده 133) نرسيدن بمقصد هرگاه كشتي بعلت ضبط يا غرق شدن و يا اعلام عدم قابليت دريانوردي بمقصد نرسد فرمانده فقط حق مطالبه هزينه غذاي مسافر را خواهد داشت
ماده 134
ماده 134) حقوق مسافرهنگام تعمير كشتي هرگاه فرمانده مجبور شود در ضمن سفر كشتي را تعمير نمايد مدت انتظار مسافر در حدود متعارف خواهد بود والا حق دارد از فرمانده بخواهد كه موجبات ادامه سفر وي را در يك كشتي هم پايه ديگري فراهم نمايد در تمام مدت تعمير حق مسكن و غذاي مسافر مجاني و متناسب با درجه بليط او خواهد بود مسافريكه در مدت متعارف صبر ننمايد حق دريافت وجهي از بابت بليط خود ندارد