فصل دوم - اركان بازار اوراق بهادار (ازماده 2 تا ماده 19)
فصل دوم - اركان بازار اوراق بهادار
ماده 2
ماده 2 - در راستاي حمايت از حقوق سرمايه گذاران و با هدف ساماندهي ، حفظ و توسعه بازار شفاف ، منصفانه و كاراي اوراق بهادار و به منظور نظارت بر حُسن اجراي اين قانون ، شورا و سازمان با تركيب ، وظايف و اختيارات مندرج در اين قانون تشكيل مي شود .
ماده 3
ماده 3 - شورا بالاترين ركن بازار اوراق بهادار است كه تصويب سياستهاي كلان آن بازار را بر عهده دارد . اعضاي شورا به شرح ذيل مي باشد :با توجه به جزء (3) بند (ب) ماده 1 «قانون عضويت و لغو عضويت نمايندگان مجلس شوراي اسلامي در برخي از شوراهاي عالي، شوراها، مجامع و ساير هيأتها» مصوب 1393/01/24، در شوراي عالي بورس و اوراق بهادار دو نماينده مجلس با معرفي كميسيون تخصصي ذي ربط و انتخاب مجلس شوراي اسلامي به عنوان ناظر عضويت مي يابد.1 - وزير امور اقتصادي و دارايي . 2 - وزير صنعت ، معـدن و تجارت . 3 - رئيس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران . 4 - رؤساي اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران و اتاق تعاون . 5 - رئيس سازمان كه به عنوان دبير شورا و سخنگوي سازمان نيز انجام وظيفه خواهد كرد . 6 - دادستان كل كشور يا معاون وي . 7 - يك نفر نماينده از طرف كانونها . 8 - سه نفر خبره مالي منحصراً از بخش خصوصي با مشورت تشكل هاي حرفه اي بازار اوراق بهادار به پيشنهاد وزير امور اقتصادي و دارايي و تصويب هيأت وزيران . به موجب مصوبه شماره 61482 /ت56867هـ مورخ 19 /5 /1398، آقاي سيد روح اله حسيني مقدم به عنوان عضو شوراي عالي بورس و اوراق بهادار موضوع بند (8) ماده (3) قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران جايگزين آقاي قاسم محسني مي شود. به موجب مصوبه شماره 54024 /ت57898هـ مورخ 15 /5 /1399، آقاي رحمت اله صادقيان، جايگزين آقاي محمد طالبي مي شود.9 - يك نفر خبره منحصراً از بخش خصوصي به پيشنهاد وزير ذي ربط و تصويب هيأت وزيران براي هر بورس كالايي . با توجه به "تصويب نامه در خصوص تعيين آقاي شاهين چراغي به عنوان عضو شوراي عالي بورس و اوراق بهادار" مصوب 1397/12/22، آقاي شاهين چراغي به عنوان عضو شوراي عالي بورس و اوراق بهادار موضوع اين بند تعيين مي شود. تبصره 1 - رياست شورا با وزير امور اقتصادي و دارايي خواهد بود . تبصره 2 - مدت مأموريت اعضاي موضوع بندهاي ( 7 ) ، ( 8 ) و ( 9 ) پنج سال است و آنان را نمي توان از ميان اعضاي هيأت مديره و كاركنان سازمان انتخاب كرد . تبصره 3 - انتخاب مجدد اعضاي موضوع بندهاي ( 7 ) ، ( 8 ) و ( 9 ) اين ماده حداكثر براي دو دوره امكان پذير خواهد بود . تبصره 4 - اعضاي موضوع بند ( 9 ) ، فقط در جلسات مربوط به تصميم گيري همان بورس شركت مي كنند .
ماده 4
ماده 4 - وظايف شورا به شرح زير مي باشد : 1 - اتخاذ تدابير لازم جهت ساماندهي و توسعه بازار اوراق بهادار و اعمال نظارت عاليه بر اجراي اين قانون . 2 - تعيين سياستها و خط مشي بازار اوراق بهادار در قالب سياستهاي كلي نظام و قوانين و مقررات مربوط . 3 - پيشنهاد آئين نامه هاي لازم براي اجراي اين قانون جهت تصويب هيأت وزيران . 4 - تصويب ابزارهاي مالي جديد . 5 - صدور ، تعليق و لغو مجوز فعاليت بورسها ، بازارهاي خارج از بورس ، شركتهاي سپرده گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويه وجوه و شركتهاي تأمين سرمايه . 6 - تصويب بودجه و صورتهاي مالي سازمان . 7 - نظارت بر فعاليت و رسيدگي به شكايت از سازمان . 8 - تصويب نوع و ميزان وصولي هاي سازمان و نظارت بر آنها . 9 - انتخاب بازرس - حسابرس سازمان و تعيين حق الزحمه آن . 10 - انتخاب اعضاي هيأت مديره سازمان . 11 - تعيين حقوق و مزاياي رئيس و اعضاي هيأت مديره سازمان . 12 - انتخاب اعضاي هيأت داوري و تعيين حق الزحمه آنان . 13 - اعطاي مجوز به بورس به منظور عرضه اوراق بهادار شركتهاي پذيرفته شده خود در بازارهاي جهاني . 14 - اعطاي مجوز پذيرش اوراق بهادار خارجي به بورس . 15 - اعطاي مجوز به بورس جهت معاملات اشخاص خارجي در بورس . 16 - ساير اموري كه به تشخيص هيأت وزيران به بازار اوراق بهادار مربوط باشد . تبصره - مصوبات شورا پس از تأييد وزير امور اقتصادي و دارايي لازم الاجراء خواهد بود .
ماده 5
ماده 5 - سازمان ، مؤسسه عمومي غيردولتي است كه داراي شخصيت حقوقي و مالي مستقل بوده و از محل كارمزدهاي دريافتي و سهمي از حق پذيرش شركتها در بورسها و ساير درآمدها اداره خواهد شد . منابع لازم براي آغاز فعاليت و راه اندازي سازمان ياد شده از محل وجوه اماني شوراي بورس نزد سازمان كارگزاران بورس اوراق بهادار تهران تأمين مي شود . تبصره - اساسنامه و تشكيلات سازمان حداكثر ظرف سه ماه از تاريخ تصويب اين قانون توسط شورا تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد .
ماده 6
ماده 6 - هيأت مديره سازمان داراي پنج عضو است كه از ميان افراد امين و داراي حُسن شهرت و تجربه در رشته مالي منحصراً از كارشناسان بخش غيردولتي به پيشنهاد رئيس شورا و با تصويب شورا انتخاب مي شوند . رئيس شورا حكم اعضاي هيأت مديره را صادر مي كند.
ماده 7
ماده 7 - وظايف و اختيارات هيأت مديره سازمان به شرح زير است : 1 - تهيه آئين نامه هاي لازم براي اجراي اين قانون و پيشنهاد آن به شورا . 2 - تهيه و تدوين دستورالعملهاي اجرايي اين قانون . 3 - نظارت بر حُسن اجراي اين قانون و مقررات مربوط . 4 - ثبت و صدور مجوز عرضه عمومي اوراق بهادار و نظارت بر آن . 5 - درخواست صدور ، تعليق و لغو مجوز تأسيس و فعاليت بورسها و ساير نهادهايي كه تصويب آنها بر عهده شورا است . 6 - صدور ، تعليق و لغو مجوز تأسيس و فعاليت كانونها و نهادهاي مالي موضوع اين قانون كه در حوزه عمل مستقيم شورا نيست . 7ـ تصويب اساسنامه بهابازار ( بورس ) ها ، كانون ها ، نهادهاي مالي و شركتهاي سهامي عام ثبت شده نزد سازمان و الزام آنها به تطابق اساسنامه هاي خود با آن 8 - اتخاذ تدابير لازم جهت پيشگيري از وقوع تخلفات در بازار اوراق بهادار . 9 - اعلام آن دسته از تخلفات در بازار اوراق بهادار كه اعلام آنها طبق اين قانون بر عهده سازمان است به مراجع ذي صلاح و پيگيري آنها . 10 - ارائه صورتهاي مالي و گزارشهاي ادواري در مورد عملكرد سازمان و همچنين وضعيت بازار اوراق بهادار به شورا . 11 - اتخاذ تدابير ضروري و انجام اقدامات لازم به منظور حمايت از حقوق و منافع سرمايه گذاران در بازار اوراق بهادار . 12 - ايجاد هماهنگي هاي لازم در بازار اوراق بهادار و همكاري با ساير نهادهاي سياست گذاري و نظارتي . 13 - پيشنهاد به كارگيري ابزارهاي مالي جديد در بازار اوراق بهادار به شورا . 14 - نظارت بر سرمايه گذاري اشخاص حقيقي و حقوقي خارجي در بورس . 15 - تهيه بودجه و پيشنهاد انواع درآمدها و نرخهاي خدمات سازمان جهت تصويب توسط شورا . 16 - تصويب سقف نرخهاي خدمات و كارمزدهاي بورس و ساير نهادهاي مالي موضوع اين قانون . 17 - صدور تأييدنامه سازمان قبل از ثبت شركتهاي سهامي عام نزد مرجع ثبت شركتها و نظارت سازمان بر آن شركتها . 18 - بررسي و نظارت بر افشاي اطلاعات با اهميت توسط شركتهاي ثبت شده نزد سازمان . 19 - همكاري نزديك و هماهنگي با مراجع حسابداري به ويژه هيأت تدوين استانداردهاي حسابرسي . 20 - انجام تحقيقات كلان و بلندمدت براي تدوين سياستهاي آتي بازار اوراق بهادار . 21 - همكاري و مشاركت با مراجع بين المللي و پيوستن به سازمانهاي مرتبط منطقه اي و جهاني . 22 - انجام ساير اموري كه از طرف شورا به سازمان محول شده باشد .
ماده 8
ماده 8 - مدت عضويت هر يك از اعضاي هيأت مديره پنج سال است و انتخاب مجدد آنان براي يك دوره ديگر بلامانع است .
ماده 9
ماده 9 - رئيس هيأت مديره سازمان از بين اعضاء هيأت مديره به پيشنهاد اعضاء و تصويب شورا براي مدت سي ماه تعيين خواهد شد . تبصره 1 - رئيس هيأت مديره، رئيس سازمان و بالاترين مقام اجرايي آن خواهد بود . تبصره 2 - وظايف و حدود اختيارات رئيس سازمان در اساسنامه سازمان تعيين خواهد شد .
ماده 10
ماده 10 - اشتغال اعضاي هيأت مديره به صورت موظف و تمام وقت بوده و به هيچ وجه حق اشتغال يا پذيرش مسؤوليت ديگري در ساير دستگاهها ، بنگاهها و نهادها اعم از دولتي و غيردولتي را نخواهند داشت.
ماده 11
ماده 11 - در صورت بركناري ، فوت و يا استعفاي هر يك از اعضاي هيأت مديره ، جانشين وي براي مدت باقي مانده ، ظرف پانزده روز حسب مورد به ترتيب مقرر در ماده ( 6 ) منصوب خواهد شد . شرايط بركناري در اساسنامه سازمان قيد خواهد شد .
ماده 12
ماده 12 - اعضاي هيأت مديره قبل از شروع به كار در سازمان موظفند در جلسه شورا سوگند ياد كنند كه وظايف قانوني خود را به نحو احسن انجام دهند و در انجام وظايف نهايت دقت و بي طرفي را به كار برند و كليه تصميماتي را كه مي گيرند مقرون به صلاح كشور بوده و رعايت حفظ اسرار سازمان و هيأت مديره را بنمايند . متن سوگندنامه در اساسنامه سازمان مندرج خواهد شد .
ماده 13
ماده 13 - حقوق و مزاياي رئيس و اعضاي هيأت مديره سازمان از محل بودجه سازمان پرداخت مي شود . تبصره - حق حضور اعضاي غيردولتي شورا در جلسات شورا ، به پيشنهاد رئيس شورا و با تصويب شورا تعيين و از محل بودجه سازمان پرداخت مي شود .
ماده 14
ماده 14 - در بدو انتصاب و خاتمه عضويت ، اعضاي هيأت مديره بايد فهرست دارايي هاي خود ، همسر و افراد تحت تكفل خود را به شورا گزارش نمايند .
ماده 15
ماده 15 - حسابرس - بازرس سازمان از بين مؤسسات حسابرسي عضو جامعه حسابداران رسمي براي يك سال توسط شورا انتخاب مي شود ، انتخاب حسابرس - بازرس حداكثر براي دو دوره امكانپذير خواهد بود .
ماده 16
ماده 16 - انجام هرگونه معاملات اوراق بهادار ثبت شده يا در شرف ثبت نزد سازمان يا هرگونه فعاليت و مشاركت مستقيم يا غيرمستقيم در انجام معاملات مذكور توسط اعضاي شورا ، سازمان ، مديران و شركاي مؤسسه حسابرسي سازمان و نيز اشخاص تحت تكفل آنها ممنوع است .
ماده 17
ماده 17 - اعضاي شورا و سازمان موظفند فعاليتهاي اقتصادي و مالي خود و همچنين مشاغل تمام وقت يا پاره وقت خود را كه طي دو سال اخير به آن اشتغال داشته اند يا دارند ، به رئيس قوه قضائيه گزارش دهند .
ماده 18
ماده 18 - اعضاي شورا ، سازمان ، مديران و شركاي مؤسسه حسابرسي سازمان مكلفند از افشاي مستقيم يا غيرمستقيم اطلاعات محرمانه اي كه در اجراي وظايف خود از آنها مطلع مي شوند ، حتي پس از خاتمه دوران تصدي خود ، خودداري كنند . متخلف به مجازاتهاي مقرر در ماده ( 46 ) اين قانون محكوم مي شود .
ماده 19
ماده 19 (اصلاحي 30/06/1401)- سازمان مي تواند در اجراي وظايف قانوني خود با مجوز كارگروه تعامل پذيري دولت الكترونيكي ، اطلاعات مورد نياز در چارچوب اين قانون را از كليه بانكها ، مؤسسات اعتباري ، شركتهاي دولتي ، دستگاههاي دولتي و عمومي ، از جمله دستگاههايي كه شمول حكم نسبت به آنها مستلزم ذكر يا تصريح نام آنهاست و نيز اشخاص حقيقي يا حقوقي غيردولتي مطالبه نمايد . كليه دستگاهها و اشخاص مذكور مكلفند اطلاعات مورد نياز سازمان را در موعد تعيين شده ارائه نمايند .