فصل نهم - اجاره كشتي (از ماده 135 تا ماده 161)
فصل نهم - اجاره كشتي
ماده 135
ماده 135) قرارداد اجاره قرارداد اجاره كشتي سندي است كتبي كه بين مالك كشتي (يا نماينده مجاز او) و مستأجر منعقد ميگردد و شرايط اجاره كشتي را براي مدت معين و يا براي يك يا چند سفر بين بنادر مشخص تعيين ميكند
ماده 136
ماده 136) كيفيت اجاره تمام يا قسمتي از كشتي را براي مدت معين و يا براي يك يا چند سفر ميتوان اجاره كرد
ماده 137
ماده 137) اجاره كامل كشتي در صورتيكه كشتي تماما اجاره شده باشد مورد اجاره شامل اطاق فرمانده يا مسكن كاركنان نخواهد بود. فرمانده نميتواند بدون موافقت مستأجر از محلهاي مذكور براي حمل بار استفاده كند
ماده 138
ماده 138) شروع اجاره اگر كشتي در مقابل مبلغ و مدت معيني اجاره شده باشد شروع اجاره از زمان حركت كشتي از بندر خواهد بود مگر آنكه خلاف آن در قرارداد قيد شده باشد
ماده 139
ماده 139) تحويل كشتي مورد اجاره اجاره دهنده كشتي موظف است كشتي را بهمان نحو و بر طبق همان شرايطي كه در سند اجاره كشتي قيد شده است در اختيار مستأجر قرار دهد
ماده 140
ماده 140) عدم كفايت بار اگر تمام ظرفيت كشتي اجاره شده باشد و مستأجر بار كافي براي تمام كشتي نداشته باشد فرمانده نميتواند بدون موافقت مستأجر كالاي ديگري را حمل كند.
ماده 141
ماده 141) اظهار خلاف واقع در مورد ظرفيت كشتي اگر مالك كشتي يا نماينده مجاز او و يا فرمانده ظرفيت كشتي را بيش از ميزان واقعي بمستأجر اظهار كند مسئول جبران هرگونه خسارت خواهد بود
ماده 142
ماده 142) اشتباه در اعلام ظرفيت كشتي اگر ظرفيت كشتي بر طبق گواهينامه هاي فني كشتي اعلام شده باشد و اشتباهي حداكثر تا يك چهلم ظرفيت كشتي رخ دهد اشتباه مزبور مسئوليتي براي فرمانده ايجاد نخواهد كرد.
ماده 143
ماده 143) تعهدات مستأجر مستأجر كشتي موظف است. 1) كشتي را مطابق قرارداد اجاره بارگيري نمايد. 2) مال الاجاره را مطابق قرارداد اجاره بپردازد.
ماده 144
ماده 144) ميزان بارگيري مستأجر موظف است در صورتيكه كشتي را كمتر از ميزان مندرج در قرارداد بارگيري نمايد تمام مال الاجاره را طبق قرارداد بپردازد و در صورتيكه كشتي را بيش از ميزان مندرج در قرارداد بارگيري نمايد موظف است بهمان نسبت كرايه را افزايش دهد
ماده 145
ماده 145) عدم انجام قرارداد اجاره مستأجر موظف است در صورتيكه قبل از حركت كشتي و عدم بارگيري بدون دليل از انجام قرارداد اجاره خودداري نمايد نصف مال الاجاره مندرج در قرارداد اجاره را بمالك كشتي بپردازد
ماده 146
ماده 146) حق ممتاز فرمانده تا 25 روز از تاريخ تحويل كالا براي وصول كرايه بار و خسارات وارده نسبت ببار در برابر ساير طلبكاران داراي حق ممتاز است مشروط بر اينكه كالاي مذكور به شخص ثالث تحويل نشده باشد
ماده 147
ماده 147) حق تقدم اگر قبل از انقضاي 25 روز از تاريخ تحويل مالك يا فرستنده بار ورشكست شود طلب فرمانده موضوع ماده قبل مقدم بر ساير طلبكاران پرداخت خواهد شد
ماده 148
مادۀ 148) تأخير در صورتيكه كشتي هنگام حركت يا در بين راه يا در محل تخليه كالا بعللي كه ناشي از عمل اجاره دهنده كشتي باشد توقيف شود مخارج مدت مزبور بعهده اجاره دهنده است. اگر قرارداد اجاره كشتي براي رفت و برگشت تنظيم شده باشد و كشتي هنگام بازگشت بتمام ظرفيت بارگيري نشود مستأجر موظف است تمام مال الاجاره را بپردازد.
ماده 149
مادۀ 149) قصور فرمانده چنانچه كشتي هنگام حركت يا در بين راه يا در محل تخليه كالا بعلتيكه ناشي از عمل فرمانده باشد بازداشت شود و يا تأخير كند فرمانده موظف است خسارات وارده را برحسب مورد بمالك و يا بمستأجر بپردازد
ماده 150
ماده 150) آثار قوه قهريه (فرس ماژور) الف - در صورتيكه كشتي نتواند بعلت قوه قهريه از بندر خارج شود قرارداد اجاره براي مدت متعارف بقوت خود باقي ميماند و خسارات ناشي از تأخير در حركت كشتي قابل مطالبه نخواهد بود. ب - در صورتيكه كشتي براي مدتي معلوم و يا براي سفر معيني بمبلغ مشخص اجاره شده باشد و ضمن مسافرت بعلت قوه قهريه متوقف شود هيچگونه مال الاجاره اضافي نسبت بمدتي كه كشتي متوقف شده است تعلق نخواهد گرفت. در زمان توقف غذا و مسكن كاركنان كشتي جز و خسارات وارده محسوب ميگردد.
ماده 151
ماده 151) تخليه كالا در مدت توقف كشتي فرستنده بار ميتواند در مدت توقف كشتي كالاهاي بارگيري شده را بخرج خود تخليه نمايد مشروط بر اينكه يا آنها را مجدداً براي بارگيري بكشتي عودت دهد و يا خسارات وارده را بفرمانده بپردازد.
ماده 152
ماده 152) تخليه بار غيرمجاز فرمانده ميتواند باري را كه بدون اطلاع و اجازه او بكشتي بار شده است در بندر بارگيري تخليه و يا با اخذ كرايه بمأخذ بالاترين نرخي كه براي كالاي مشابه وجود دارد حمل نمايد.
ماده 153
ماده 153) تخليه كالا قبل از ورود بمقصد اگر فرستنده بار تقاضا كند كالاي او در بين راه تخليه گردد موظف است تمام كرايه را باضافه هزينه جابجا شدن ساير كالاها بپردازد و در صورتيكه كالا بعلت فعل يا تقصير فرمانده تخليه شده باشد فرمانده مسئول مخارج مربوطه خواهد بود.
ماده 154
ماده 154) منع تجارت الف - اگر قبل از حركت كشتي تجارت با كشوريكه كالا بمقصد آن بارگيري شده ممنوع شود قراردادهاي مربوطه بدون پرداخت خسارات فسخ ميگردد ولي فرستنده محموله مسئول تأديه هزينه بارگيري و تخليه كالا خواهد بود. ب - چنانچه تجارت با كشوري كه كالا بسوي آن حمل ميشود ضمن مسافرت ممنوع گردد و فرمانده مجبور بمراجعت شود فقط حق مطالبه كرايه مسير طي شده بطرف مقصد را خواهد داشت ولو اينكه كشتي بر طبق قرارداد براي رفت و برگشت اجاره شده باشد.
ماده 155
ماده 155) محاصره دريائي هرگاه بعلت محاصره بندر يا هر قوة قهريه ديگر ورود به بندر مقصد ممكن نباشد فرمانده مكلف است در صورت عدم دريافت دستور يا دريافت دستور غيرقابل اجرا كالا را با توجه بحفظ منافع فرستنده بنحو احسن در نزديكترين بمدر [بندر] تخليه نمايد و يا به بندر مبداء عودت دهد.
ماده 156
ماده 156) فروش بار در مواقع ضروري در صورتيكه فرمانده مجبور شود بر طبق ماده 89 بار را براي تأمين آذوقه و مخارج تعمير كشتي بفروش رساند بكالاهاي فروخته شده كرايه تعلق خواهد گرفت و بايد وجوه حاصله به حساب فرستنده بار منظور گردد و در چنين موارد قيمت اجناس فروخته شده بقيمت روز همان اجناس يا اجناس مشابه در بندر مقصد احتساب ميشود. عمل فرمانده در مورد فروش كالا فقط هنگاميكه ضرورت حياتي ايجاب كند مجاز خواهد بود.
ماده 157
ماده 157) تأخير بعلت تعمير كشتي اگر فرمانده مجبور شود در ضمن مسافرت كشتي را تعمير كند مستأجر موظف است بحد متعارف صبر كند و يا بار را در مقابل پرداخت تمام مال الاجاره تخليه نمايد. فرمانده نيز مكلف است در صورتيكه ادامه سفر در مدت متعارف ممكن نباشد كشتي ديگري جهت حمل بار كرايه كند والا مسئول پرداخت خسارات خواهد بود.
ماده 158
ماده 158) عدم پرداخت مال الاجاره در صورتيكه مستأجر ثابت نمايد كشتي هنگام حركت با وجود دارا بودن گواهينامه هاي لازم قابليت دريانوردي نداشته است مال الاجاره كشتي بفرمانده پرداخت نخواهد شد و حتي فرمانده مسئول خسارات وارده نيز خواهد بود.
ماده 159
ماده 159) بدريا ريختن بار كشتي در صورتيكه فرمانده ناگزير گردد براي سلامت و حفظ جان اشخاص و يا اموالي كه در كشتي است تمام يا قسمتي از بار كشتي را بدريا بريزد كرايه بار مزبور بر طبق مقررات فصل مربوط بخسارات مشترك دريائي قابل پرداخت است.
ماده 160
ماده 160) كرايه بار از بين رفته به باري كه در نتيجه غرق شدن و بگل نشستن كشتي و غارت دزدان دريائي يا بر اثر ضبط از طرف دشمن از بين برود كرايه تعلق نخواهد گرفت در اين موارد فرمانده موظف است كرايه بار را اگر قبلا دريافت نموده مسترد دارد ولي چنانچه در اين قبيل موارد بين طرفين قرارداد جداگانه اي بوده و يا در بارنامه دريائي شرط ديگري شده باشد طرفين بايد بر طبق آن قرارداد يا شرط رفتار نمايند. بكالا و اشيائي كه به مقصد نرسيده يا بعلت غرق شدن يا عدم قابليت دريانوردي كشتي در مقصد تحويل نگرديده است كرايه تعلق نخواهد گرفت. چنانچه كرايه بار كشتي ثاني كه كالاي كشتي غرق شده يا از كارافتاده را حمل مينمايد كمتر از كرايه بار كشتي غرق شده يا از كارافتاده باشد تفاوت دو قيمت بفرمانده كشتي غرق شده يا از كارافتاده پرداخت نخواهد شد ولي اگر كرايه بار بيشتر باشد تفاوت بايد توسط مستأجر پرداخت شود.
ماده 161
ماده 161) قرارداد اجاره و شرايط استثنائي مقررات مواد 141 تا 160 فقط در صورتي قابل اجرا است كه مفاد قرارداد اجاره كشتي خلاف آنرا پيش بيني ننموده باشد.