قانون شرکت هاي تعاوني مصوب 1350

فصل دوم - كليات

ماده 2 (اصلاحي 09ˏ04ˏ1352)- شركت تعاوني شركتي است از اشخاص حقيقي يا حقوقي كه بمنظور رفع نيازمنديهاي مشترك و بهبود وضع اقتصادي و اجتماعي اعضاء از‌ طريق خودياري و كمك متقابل و همكاري آنان موافق اصولي كه در اين قانون مصرح است تشكيل ميشو‌د. تبصره - تعداد اعضاي شركت تعاوني نبايد از 7 عضو كمتر باشد.

ماده 3 (اصلاحي 09ˏ04ˏ1352)- عضويت شركت تعاوني براي تمام اشخاصي كه محل فعاليت يا سكونت آنها در حوزه عمل شركت باشد و بتمام يا قسمتي از خدمات ‌شركت احتياج داشته باشند آزاد است.

ماده 4 - شرط عضويت در شركت تعاوني خريد و پرداخت تمام بهاي لااقل يك سهم ميباشد.

ماده 5 - هيچگونه تبعيض يا محدوديتي براي عضويت در شركت نبايد وجود داشته باشد مگر بسبب عدم كفايت ظرفيت فني تأسيسات و وسائل ‌و امكانات شركت مشروط بر اينكه در اساسنامه تصريح شده باشد. تبصره - ميتوان در اساسنامه شركت شرط قبول اعضاي جديد را علاوه بر خريد سهام پرداخت مبلغي بعنوان حق عضويت متناسب با هزينه ‌توسعه وسائل و يا امكانات شركت براي انجام خدمات اضافي موكول كرد.

ماده 6 (اصلاحي 05ˏ12ˏ1350)- خروج هر عضو از شركت اختياريست و نميتوان آنرا منع كرد و بهاي سهم يا سهام او حداكثر به ارزش اسمي بايد ظرف يكسال از ‌تاريخ خروج عضو از شركت نقداً پرداخت گردد. ‌براي پذيرش مجدد عضو خارج شده از شركت ميتوان در اساسنامه شرايطي پيش‌ بيني نمود.

ماده 7 - مجمع عمومي عاليترين مرجع اتخاذ تصميم و ابراز اراده جمعي اعضاء براي اداره امور شركت است كه در آن تمام اعضاء حق دارند حضور‌ بهمرسانند و رأي خود را درباره موضوع دستور جلسه مجمع بدهند. در مجمع عمومي هر عضو قطع نظر از تعداد سهام فقط داراي يك رأي است.

ماده 8 (اصلاحي 09ˏ04ˏ1352)- هر يك از اعضاي شركت تعاوني ميتواند استفاده از حق خود را براي حضور و دادن رأي در مجمع عمومي بيك عضو ديگر با وكالت ‌واگذار كند، لكن هيچ عضوي نميتواند علاوه بر رأي خود بيش از سه رأي با وكالت داشته باشد.

ماده 9 - در مجامع عمومي شركتهاي تعاوني با حوزه عمل وسيع و يا تعداد زياد عضو ممكن است اعمال حق رأي بوسيله نماينده يا نمايندگان ‌منتخب اعضاء در حوزه‌ هاي مختلف فعاليت شركت به نسبت تعداد عضو در هر حوزه و يا تركيبي از تعداد اعضاء و مجموع معاملات همان حوزه بنحوي كه در اساسنامه مقرر خواهد شد انجام شود.

ماده 10 (اصلاحي 05ˏ12ˏ1350)- سرمايه شركت تعاوني نامحدود و سهام آن با نام و مسئوليت هر عضو محدود بميزان سهمي است كه از سرمايه شركت خريداري و يا‌ تعهد نموده است . تبصره 1 (الحاقي 05ˏ12ˏ1350)- سود سالانه سهام شركتهاي تعاوني معادل حداكثر نرخ بهره اوراق قرضه دولتي خواهد بود و در صورتي كه اوراق قرضه دولتي در جريان ‌نباشد سود سالانه سهام به پيشنهاد وزارت تعاون و امور روستاها و تصويب هيئت وزيران تعيين و جهت اجرا اعلام خواهد شد. ‌ در مواردي كه ميزان درآمد خالص شركت تكافوي پرداخت سود سهام را بر اساس مفاد اين تبصره ننمايد مجمع عمومي صاحبان سهام شركت تعاوني‌ مربوط نسبت بتعيين مقدار سود سهام آن اقدام خواهد نمود. تبصره 2(اصلاحي 05ˏ12ˏ1350)- افزايش سرمايه شركت تعاوني از طريق خريد سهام بوسيله اعضاي جديد و يا افزايش تعداد سهام اعضاي قبلي شركت صورت ميگيرد.

ماده 11 - ميزان سهام هر عضو را ميتوان در اساسنامه به نسبت امكان معاملات او يا شركت تعيين نمود و در هر حال ميزان سهام يك عضو نبايد از ‌يك هفتم كل سرمايه شركت تجاوز كند. تبصره - بموجب اساسنامه ميتوان پرداخت بهاي سهام خريداري شده هر عضو را باستثناي نخستين سهم خريداري از شركت كه نقدي است به‌ اقساط با مدت معين كه هر قسط از يك دهم مبلغ تعهدي كمتر نباشد مجاز دانست. در اين صورت پرداخت سود سهام به نسبت مبلغ پرداختي و مازاد ‌برگشتي از بابت معاملات عضو كه موافق مقررات اين قانون از تاريخ عضويت تعلق ميگيرد موكول است به تصفيه تمام اقساط تعهدي او بابت سهام‌ خريداري.

ماده 12 - انتقال سهام شركت تعاوني بغير عضو شركت مجاز نيست.

ماده 13 - در صورتي كه سهام هر يك از اعضاي شركت تعاوني بعنوان تضمين بدهي يا تعهدات آن عضو در قبال بستانكاران از طريق مراجع‌ قانوني بازداشت شود ترتيب استيفاي طلب بستانكار مشمول مقررات بازپرداخت سهام مذكور در اين قانون خواهد بود. شركت تعاوني ميتواند طلب ‌خود را از اعضائي كه از شركت خارج شده‌ اند با حق تقدم نسبت بساير طلب ‌كارها از كل مطالبات آنها بابت سهام و يا سود آن، همچنين مازاد برگشتي‌ مربوط و يا سپرده‌ هاي آنها در شركت برداشت كند.

ماده 14 (اصلاحي 05ˏ12ˏ1350)- درآمد ويژه شركت در صورتي كه موافق اساسنامه قابل تقسيم باشد به ترتيب پس از وضع ذخيره‌ها و سود سهام مطابق مقررات اين قانون ‌بصورت مازاد برگشتي بتناسب ميزان معاملات هر عضو يا شركت قابل تقسيم است. ‌مازاد برگشتي حاصل از معاملات با غيراعضاء در صورتي كه موافق اساسنامه اين نوع معاملات آزاد باشد قابل تقسيم به اعضاء نيست و بحساب ذخيره ‌قانوني غيرقابل تقسيم شركت منتقل ميشود.

ماده 15 - از محل درآمد ويژه سالانه شركتهاي تعاوني مبالغ زير كسر و بحسابهاي مربوط منظور ميشود: 1 - حداقل 12 درصد بحساب ذخيره قانوني غيرقابل تقسيم. ‌احتساب مبالغ مربوط از محل درآمد حاصل از معاملات با اعضاء در حساب ذخيره مندرج در اين بند تا زماني كه مبلغ كل ذخيره حاصل از درآمدهاي‌ مذكور بميزان معدل سرمايه سه سال اخير شركت نرسيده باشد الزامي خواهد بود، ولي مبالغ حاصل از معاملات با غيراعضاء و ساير درآمدهاي مجاز ‌شركت كه خارج از حدود عمليات جاري آن باشد بدون رعايت معدل مذكور همه‌ ساله بحساب ذخيره قانوني غيرقابل تقسيم منتقل ميشود. 2 (اصلاحي 05ˏ12ˏ1350)- سه درصد از درآمد ويژه سالانه براي توسعه تعليمات و آموزش تعاون در منطقه تعاوني مربوط و در سراسر كشور در اختيار اتحاديه تعاوني نظارت و‌هماهنگي منطقه اي و مركزي رشته مربوطه و تا زماني كه اتحاديه هاي مزبور تشكيل نشده اند در اختيار وزارت تعاون و امور روستاها... الخ» 3 - ذخاير ديگري كه در اساسنامه مقرر شده باشد.

ماده 16 - با انحلال شركت تعاوني مانده حساب ذخيره قانوني غيرقابل تقسيم شركت پس از تصفيه به پيشنهاد وزارت تعاون و امور روستاها و بموجب آئين‌ نامه‌ اي كه بوسيله آن وزارت تهيه و به تصويب شورايعالي هم آهنگي تعاونيهاي كشور ميرسد يا بوجوه ذخيره قانوني غيرقابل تقسيم‌ شركت يا اتحاديه تعاوني كه با همان مقاصد در حوزه مربوط فعاليت ميكنند انتقال داده ميشود و يا بمصرف امور اجتماعي و عام‌ المنفعه همان حوزه ‌خواهد رسيد مگر در مورد شركتهاي تعاوني كارگري موضوع تبصره ماده 18 كه مصارف مربوط بنا به پيشنهاد وزارت كار و امور اجتماعي و تصويب ‌شوراي عالي هم آهنگي تعاونيهاي كشور معين خواهد شد.

ماده 17 - شركت تعاوني داراي اركان زير است: 1 - مجمع عمومي 2 - هيئت مديره. 3 - بازرس يا بازرسان.

ماده 18 (اصلاحي 09ˏ04ˏ1352)- انواع شركتهاي تعاوني در سه رشته تعاوني بشرح زير طبقه‌ بندي ميشود: 1 - رشته كشاورزي: شامل تعاونيهاي كشاورزي و روستائي. 2 - رشته مصرف: شامل تعاونيهاي مصرف‌ كنندگان مسكن اعتبار و آموزشگاهها. 3 - رشته كار و پيشه: شامل تعاونيهاي كار، تعاونيهاي حرف و صنايع دستي، تعاونيهاي صنايع كوچك، تعاونيهاي تهيه و توزيع، تعاونيهاي مشاغل ‌آزاد و تعاونيهاي صيادان. ‌تبصره 1 (اصلاحي 24ˏ02ˏ1354)- هر يك از شركتهاي تعاوني در رشته‌ هاي «‌مصرف» يا «‌كار و پيشه» كه با عضويت كارگران و ساير كاركنان صنايع و خدمات و حرف تشكيل ‌شود و حداقل سه چهارم اعضاي شركت نزد سازمان بيمه‌ هاي اجتماعي بيمه باشند شركت تعاوني كارگري خوانده ميشود. تبصره 2 (الحاقي 05ˏ12ˏ1350)- جمع بين هدفها و عمليات انواع شركتهاي تعاوني از يك رشته يا از رشته‌ هاي سه گانه فوق در صورتي ممكن خواهد بود كه بسبب‌ اوضاع و احوال و شرايط خاص و مقتضيات محلي مجوز آن قبلا از وزارت تعاون و امور روستاها تحصيل شده باشد و اين شركت‌ ها ميتوانند عضويت ‌اتحاديه‌ هاي تعاوني رشته هاي مربوط را نيز داشته باشند.