قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392

فصل دوم ـ ترتيب رسيدگي

مبحث اول ـ رسيدگي در شعب بدوي

مبحث دوم ـ رسيدگي در شعب تجديدنظر

مبحث سوم ـ رسيدگي در هيأت عمومي

اول ـ دادخواست

ماده 65 ـ كليه آراء شعب بدوي ديوان به درخواست يكي از طرفين يا وكيل يا قائم مقام و يا نماينده قانوني آنها، قابل تجديدنظر خواهي در شعب تجديدنظر است. مهلت تجديدنظر خواهي براي اشخاص مقيم ايران بيست روز و براي اشخاص مقيم خارج از ايران دو ماه از تاريخ ابلاغ است.

ماده 80 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ تقاضاي ابطال مصوبات در هيأت عمومي ديوان، با تقديم دادخواست انجام مي گيرد. در دادخواست مذكور، تصريح به موارد زير ضروري است: الف ـ مشخصات و اقامتگاه دادخواست دهنده ب ـ مشخصات مصوبه مورد اعتراض پ ـ حكم شرعي يا مواد قانوني كه ادعاي مغايرت مصوبه با آن شده ت ـ دلايل و جهات اعتراض از حيث مغايرت مصوبه با شرع يا قانون اساسي يا ساير قوانين يا خروج از اختيارات مرجع تصويب كننده ث ـ امضاء يا اثر انگشت دادخواست دهنده تبصره 1 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ ساير مقررات مربوط به تنظيم، ارسال و ثبت دادخواست، به استثناي ذي نفع بودن دادخواست دهنده و پرداخت هزينه دادرسي، در دادخواست ابطال مصوبه نيز جاري است. دادخواستها توسط رئيس ديوان، به دفتر هيأت عمومي ارجاع مي شود. تبصره 2 (الحاقي 10ˏ02ˏ1402)ـ در مواردي كه آيين ‌نامه و مصوبه مورد شكايت، مركب از مواد يا بندهاي متعدد باشد دادخواست دهنده بايد هر يك از مواد يا اجزائي كه ادعاي مغايرت آن را با قانون يا موازين شرعي نموده ‌است، مشخص كند. تبصره 3 (الحاقي 10ˏ02ˏ1402)ـ هرگاه جهت درخواست ابطال مصوبه، مغايرت با موازين شرع باشد، رئيس ديوان مطابق ماده (87) اين قانون، از شوراي نگهبان استعلام مي كند.

دوم ـ دستور موقت

ماده 66 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ دادخواست تجديد نظر توسط رئيس ديوان به يكي از شعب تجديد نظر ارجاع مي ‌شود.

ماده 81 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ در صورت عدم رعايت موارد مذكور در ماده فوق مدير دفتر هيأت عمومي به شرح زير اقدام مي نمايد: 1 ـ در مورد بند (الف) ظرف پنج روز قرار رد دادخواست صادر مي نمايد. 2 ـ در مورد بند (ث) مطابق ماده (28) اين قانون عمل مي نمايد. 3 ـ در ساير موارد با ذكر جهات نقص، اخطاريه صادر و متقاضي مكلف است ظرف ده روز پس از ابلاغ، نسبت به رفع نقص اقدام كند. در غير اين صورت، قرار رد دادخواست صادر مي شود. اين قرار، قطعي است.

سوم ـ رسيدگي و صدور رأي

ماده 67 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ دادخواست تجديد نظر بايد روي برگه ‌هاي مخصوص نوشته شده و حاوي نكات زير باشد: الف ـ مشخصات و اقامتگاه تجديد نظرخواه ب ـ مشخصات و اقامتگاه تجديد نظرخوانده پ ـ شماره و تاريخ صدور رأي تجديد نظر خواسته ت ـ شعبه صادركننده رأي تجديد نظر خواسته ث ـ تاريخ ابلاغ رأي تجديد نظر خواسته ج ـ دلايل و جهات تجديد نظرخواهي تبصره (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ پس از ارجـاع پرونده به شعبه تجـديد نظر، مديـر دفتــر در صورت كامل بودن پرونده آن را به نظر قاضي شعبه مي‌ رساند. رئيس و در غياب وي، مستشار شعبه در صورت تكميل ‌بودن دادخواست و ضمائم آن دستور تبادل آن را صادر مي ‌كند. در مواردي كه آراي مورد اعتراض شعب بدوي ديوان از نوع قرار رد باشد و يا مستند به رأي وحدت‌ رويه موضوع ماده (89) اين قانون و يا ايجاد رويه موضوع ماده (90) اين قانون صادر شده باشد، شعبه تجديد نظر بدون انجام تبادل، نسبت به رسيدگي و صدور رأي اقدام مي ‌كند.

ماده 82 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ مدير دفتر هيأت عمومي، دادخواست را به نظر رئيس ديوان مي رساند. چنانچه دادخواست مشمول ماده (85) اين قانون باشد، رئيس يا معاون قضائي وي، وفق حكم آن ماده اقدام مي كند و در بقيه موارد، دادخواست جهت اخذ پاسخ از مرجع تصويب كننده، به دفتر اعاده مي شود و در نوبت رسيدگي قرار مي گيرد.

ماده 68 ـ چنانچه دادخواست تجديدنظر، فاقد مشخصات تجديدنظر خواه يا اقامتگاه او باشد، پس از انقضاي مهلت تجديدنظر خواهي، دادخواست به موجب قرار مدير دفتر شعبه تجديدنظر، رد مي شود. اين قرار قطعي است. در ساير موارد نقص دادخواست تجديدنظر، وفق ماده (28) اين قانون اقدام مي گردد. اگر دادخواست تجديدنظر، خارج از مهلت مقرر تسليم شده باشد، شعبه تجديدنظر قرار رد دادخواست را صادر مي كند.

ماده 83 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ مدير دفتر هيأت عمومي نسخه اي از دادخواست و ضمائم آن را براي مرجع تصويب كننده، ارسال مي كند. مرجع مربوط مكلف است ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ، نسبت به ارسال پاسخ اقدام كند. در هر صورت، پس از انقضاي مهلت مزبور، هيأت عمومي به موضوع رسيدگي و تصميم مقتضي اتخاذ مي نمايد. تبصره ـ چنانچه مرجع تصويب كننده ظرف مهلت مقرر درخواست تمديد وقت براي ارسال پاسخ نمايد، رئيس ديوان مي تواند در صورت ضرورت، رسيدگي به پرونده را حداكثر تا سه ماه ديگر به تأخير اندازد.

ماده 69 ـ عدم رعايت شرايط قانوني دادخواست و يا عدم رفع نقص آن در موعد مقرر قانوني در مرحله بدوي، موجب نقض رأي در مرحله تجديدنظر نيست. در اين موارد شعبه تجديدنظر به دادخواست دهنده بدوي اخطار مي كند كه ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ نسبت به رفع نقص اقدام نمايد. در صورت عدم اقدام و همچنين در صورتي كه سمت دادخواست دهنده محرز نباشد رأي صادر شده نقض و قرار رد دعوي صادر مي شود.

ماده 84 ـ اموري كه مطابق قانون در صلاحيت هيأت عمومي ديوان است، ابتداء به هيأتهاي تخصصي مركب از حداقل پانزده نفر از قضات ديوان ارجاع مي شود. رسميت جلسات هيأتهاي تخصصي منوط به حضور دوسوم اعضاء است كه به ترتيب زير عمل مي كنند: الف ـ در صورتي كه نظر اكثريت مطلق هيأت تخصصي بر قبول شكايت و ابطال مصوبه باشد، پرونده به همراه نظريه هيأت جهت اتخاذ تصميم به هيأت عمومي ارسال مي شود. ب ـ در صورتي كه نظر سه چهارم اعضاي هيأت تخصصي بر رد شكايت باشد، رأي به رد شكايت صادر مي كند. اين رأي ظرف بيست روز از تاريخ صدور، از سوي رئيس ديوان يا ده نفر از قضات ديوان قابل اعتراض است. در صورت اعتراض و يا در صورتي كه نظر اكثريت كمتر از سه چهارم اعضاء بر رد شكايت باشد، پرونده به شرح بند (الف) در هيأت عمومي مطرح و اتخاذ تصميم مي شود. تبصره 1 ـ تصميمات هيأتهاي تخصصي بلافاصله به اطلاع قضات ديوان مي رسد. تبصره 2 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ هرگاه مصوبه مورد شكايت به لحاظ مغايرت با موازين شرعي براي رسيدگي مطرح باشد مطابق ماده (87) اين قانون عمل مي شود.

ماده 70 ـ چنانچه شعبه تجديدنظر در رأي بدوي غير از اشتباهاتي از قبيل اعداد، ارقام، سهو قلم، مشخصات طرفين و يا از قلم افتادگي در آن قسمت از خواسته كه به اثبات رسيده، اشكال ديگري ملاحظه نكند ضمن اصلاح رأي، آن را تأييد مي كند.

ماده 85 (اصلاحي 10ˏ02ˏ1402)ـ در مواردي كه به تشخيص رئيس ديوان، رسيدگي به دادخواست ابطال مصوبه موضوعاً منتفي باشد، مانند موارد استرداد دادخواست از سوي متقاضي يا وجود رأي قبلي ديوان در مورد مصوبه مورد شكايت و يا در مواردي كه موضوع مورد شكايت مشمول عنوان آيين‌ نامه‌ ها، نظامات و مقررات موضوع ماده (12) اين قانون نباشد، از قبيل نظرات مشورتي، ابلاغيه مصوبات و يا شكايت از قانون، رئيس ديوان قرار رد دادخواست صادر مي ‌كند. اين قرار قطعي است. در صورتي كه شكايت از تصميمات موردي به هيأت عمومي ارجاع شده يا توسط شعبه قرار عدم صلاحيت به شايستگي رسيدگي در هيأت عمومي صادر شده باشد، پرونده توسط رئيس ديوان به يكي از شعب ديوان ارجاع مي شود. در اين صورت شعبه مكلف به رسيدگي است. تبصره 1 (الحاقي 10ˏ02ˏ1402)ـ پس از صدور نظريه شوراي نگهبان مبني بر مغايرت مصوبه با شرع، تقاضاي استرداد دادخواست قابل پذيرش نيست و به موضوع، رسيدگي و رأي مقتضي صادر مي شود. تبصره 2 (الحاقي 10ˏ02ˏ1402)ـ در صورت تقاضاي استرداد دادخواست، چنانچه رئيس ديوان مصوبه را خلاف شرع يا قانون تشخيص دهد، رسيدگي به موضوع با درخواست رئيس ديوان ادامه مي يابد.

ماده 71 ـ چنانچه شعبه تجديدنظر ايراد تجديدنظر‌خواه را وارد تشخيص ندهد، رأي شعبه بدوي را تأييد و در غير اين صورت آن را نقض و پس از رسيدگي ماهوي، مبادرت به صدور رأي مي نمايد.