قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع

ماده 29 - در كليه اقدامات ثبتي كه نسبت بتملك منابع طبيعي ملي شده بعمل ميآيد سازمان جنگلباني از پرداخت ماليات و عوارض ثبتي و ‌حق ‌الثبت و هرگونه الصاق تمبر معاف است ولي حقوقي كه به سردفتران اسناد رسمي تعلق ميگيرد بايد بوسيله سازمان جنگلباني پرداخت گردد.

فصل اول - تعاريف

فصل دوم - حفاظت و بهره‌ برداري

فصل سوم - عوارض

فصل چهارم - سازمان و مقررات مالي

فصل پنجم (اصلاحي 20ˏ01ˏ1348)- تبديل و واگذاري

فصل ششم - جرايم و مجازاتها

فصل هفتم - مقررات مختلفه

ماده 1 - تعريف اصطلاحاتيكه در قوانين جنگل و مرتع بكار رفته بشرح زير است: 1 - جنگل يا مرتع يا بيشه طبيعي عبارت از جنگل يا مرتع يا بيشه ‌اي است كه بوسيله اشخاص ايجاد نشده باشد. 2 - بوته جنگلي - رستنيهاي خودروي خشبي است كه ساقه آنها بطور طبيعي كمي بالاتر از سطح خاك منشعب شده باشد و نوعاً در جنگلها يا ‌اراضي جنگلي يا بيشه‌ ها ميرويد. 3 - بوته كويري - كليه نباتات خودروي چند ساله بجز درخت كه در كوير و بيابان ميرويد بوته كويري ناميده ميشود. 4 - كنده - آن قسمت از تنه درخت كه پس از قطع يا شكسته شدن يا سوختن در زمين باقي بماند كنده ناميده ميشود. 5 - نهال - درخت جواني است كه داراي ساقه مشخصي بوده و قطر بن آن كمتر از پنج سانتيمتر و در مورد شمشاد قطربن كمتر از سه سانتيمتر‌ باشد. 6 - اراضي جنگلي: الف – زمين هائي كه در آنها آثار و شواهد وجود جنگل از قبيل نهال يا پاجوش يا بوته يا كنده درختان جنگلي وجود داشته باشد مشروط بر آنكه در ‌تاريخ ملي شدن جنگلها 27 /10 /1341 تحت كشت يا آيش نبوده و تعداد كنده در هكتار از بيست و يا تعداد نهال يا بوته جنگلي در هر هكتار‌ جداگانه يا مجموعاً از يكصد عدد و يا مجموع تعداد نهال و بوته و كنده در هر هكتار از يكصد عدد متجاوز باشد. ب - زمين هائي كه در آنها درختان خودروي جنگلي بطور پراكنده وجود داشته باشد و حجم درختان موجود در شمال از حوزه آستارا تا حوزه ‌گليداغي در هر هكتار كمتر از پنجاه مترمكعب و در ساير مناطق ايران كمتر از بيست مترمكعب باشد مشروط بر آنكه در تاريخ ملي شدن جنگلها تحت‌ كشت يا آيش نبوده باشد. تبصره - اگر در اراضي بند ب درختان شمشاد وجود داشته باشد و حجم آنها بيش از سي مترمكعب در هكتار باشد اين قبيل اراضي مشمول‌ اراضي جنگل نبوده و جنگل شمشاد محسوب ميگردد. 7 - مراتع اعم است از مشجر و غيرمشجر. 8 - مرتع مشجر - اگر مرتع داراي درختان جنگلي خودرو باشد مرتع مشجر ناميده مي ‌شود مشروط بر آنكه حجم درختان موجود در هكتار در‌ شمال از حوزه آستارا تا حوزه گليداغي بيش از پنجاه مترمكعب و در ساير مناطق ايران بيش از بيست مترمكعب باشد. 9 - مرتع غيرمشجر - زميني است اعم از كوه و دامنه يا زمين مسطح كه در فصل چرا داراي پوششي از نباتات علوفه‌ اي خودرو بوده و با توجه بسابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود. اراضي كه آيش زراعتند ولو آنكه داراي پوشش نباتات علوفه ‌اي خودرو باشند مشمول تعريف مرتع نيستند. تبصره - آن قسمت از اراضي ماسه‌ اي ساحلي دريا تا حدود سيصد متر از حريم دريا مشروط بر آنكه از جاده ساحلي تجاوز نكند ولو آنكه واجد ‌شرايط فوق باشد مشمول تعريف اراضي جنگلي و مرتع (مشجر و غيرمشجر) نخواهد بود. 10 - توده جنگلي - قطعات مجزائي از جنگل يا مرتع مشجري است كه وسعت سطح آن كمتر از ده هكتار و حجم درختان جنگلي موجود بيش ‌از سيصد مترمكعب در هكتار باشد. 11 - باغ - در مناطق جنگلي باغ محلي اطلاق مي ‌شود كه داراي شرايط زير باشد: الف - حدود آن بنحوي از انحاء مشخص و معين شده باشد. ب - حجم درختان جنگلي خودروي آن از پنجاه مترمكعب در هكتار تجاوز نكند. پ - حداقل در هر هكتار آن يكصد عدد درخت با رده يا مجموعاً دويست عدد درخت بارده و جوان دست كاشت ميوه ‌اي و يا يكهزار بوته چاي ‌وجود داشته باشد. ت - حداقل نه دهم سطح آن از كنده و ريشه درختان جنگلي پاك شده باشد. 12 - طرح جنگلداري - طرح جنگلداري طرحي است كه در آن مقدار و محل و موقع برداشت و مدت اجراء و نحوه بهره‌ برداري و عمليات‌ احيائي و عمراني كه در داخل جنگل يا جنگلهاي مربوط بايد بعمل آيد درج شده و بتصويب سازمان جنگلباني ايران رسيده باشد. 13 - مصارف روستائي - مصارف روستائي عبارت از مصارف چوبي و سوختني است كه مورد نياز فردي يا دسته‌ جمعي ساكنين دهكده‌ هاي‌ مجاور جنگل و جنگل‌ نشينان باشد از قبيل مصارف ساختمانهاي مسكوني - مساجد - درمانگاهها - مدارس - انبار - اسطبل - سدهاي چوبي - پل - آبدنگ - پادنگ - تلمبار - پايه براي محصور كردن مزارع و باغات و محوطه‌ ها و امثال آنها. 14 - دهكده مجاور جنگل دهكده ‌اي است كه اراضي آن حداقل از يكطرف بجنگل متصل باشد. 15 - گرده‌ بينه يا گردبينه - قسمتي از تنه درخت است كه تقريباً استوانه ‌اي شكل بوده و از آن انواع چوب يا روكش تهيه مي ‌شود. 16 – استر (Stere) مقدار هيزمي است كه يك مترمكعب فضا را اشغال نمايد و هر استر معادل شش دهم مترمكعب چوب محسوب مي‌ شود. 17 - درختان جنگلي ايران از نظر اجراي اين قانون بشرح زير دسته ‌بندي مي ‌شود: دسته اول - زربين - ارس - شمشاد - سرخدار - گردو - آزاد. دسته دوم - راش - بلوط - زبان گنجشك - ملچ - افرا - شيردار - الوكك - توسكا - نمدار. دسته سوم - اوجا - سفيدپلت - كلهو - ممرز و ساير گونه ‌ها. 18 - مناطق جنگلي - مناطقي است كه در آنها جنگل يا بيشه يا اراضي جنگلي يا بوته‌ زارهاي جنگلي طبيعي بطور انبوه يا پراكنده وجود داشته ‌باشد. 19 - شاخه قطور - شاخه‌ ايست كه قطر آن در محل انشعاب بيش از پنج سانتيمتر باشد. 20 - ضريب - بهره مالكانه - ميزان درصدي از بهاي متوسط عمده ‌فروشي ساليانه يك مترمكعب چوب الواري بابعاد مختلف در بازار تهران‌ ضريب بهره مالكانه يك مترمكعب درخت از همان جنس است. 21 (الحاقي 20ˏ01ˏ1348)- طرح مرتع ‌داري - عبارت از طرحي است كه بمنظور بهره ‌برداري از مرتع مورد تصويب وزارت منابع طبيعي واقع شود. 22 (الحاقي 20ˏ01ˏ1348)- واحد دامي - عبارت از يك رأس گوسفند است - بز و ساير دامها هر كدام معادل چهار واحد دامي محسوب ميشود. 23 (الحاقي 20ˏ01ˏ1348)- ظرفيت چرا عبارت از تعداد واحد دامي است كه طبق برآورد وزارت منابع طبيعي در يك فصل چرا در يك هكتار مرتع موضوع پروانه چرا يا‌ طرح مرتع ‌داري ميتواند چرا نمايد.

ماده 2 - حفظ و احياء و اصلاح و توسعه و بهره ‌برداري از جنگلها و مراتع و بيشه‌ هاي طبيعي و اراضي جنگلي ملي شده متعلق بدولت بعهده‌ سازمان جنگلباني ايران است. تبصره (الحاقي 21ˏ02ˏ1384)- جنگلهاي‌ دست ‌كاشت ‌و يا جنگلها و مراتعي ‌كه ‌در اجراي‌ وظيفه ‌احياء و توسعه ‌منابع ‌طبيعي ‌از قبيل ‌طرحهاي‌ جنگلداري‌، مرتعداري‌، بيابان ‌زدائي‌، طرحهاي ‌مديريت ‌منابع ‌طبيعي‌ و يا طرحهائي ‌كه ‌با مشاركت ‌اشخاص‌ حقيقي ‌و حقوقي ‌براي ‌توسعه‌ منابع ‌جديد ايجاد مي‌ شوند و همچنين‌ پاركهاي ‌جنگلي‌ و خزانه‌ هاي‌ توليد نهال‌ و بذر جنگلي ‌و مرتعي ‌(نهالستانهاي ‌عمومي‌، ايستگاههاي‌ توليد بذر و نهال‌) در محدوده‌ منابع‌ طبيعي‌ ياد شده‌ در حكم ‌منابع‌ مذكور در اين ‌ماده ‌مي‌ باشد.

ماده 3 (اصلاحي 07ˏ04ˏ1349)- بهره‌ برداري از منابع مذكور در ماده 3 توسط اشخاص حقيقي يا حقوقي در هر مورد طبق طرحي بعمل خواهد آمد كه بتصويب وزارت منابع ‌طبيعي رسيده باشد و وزارت منابع طبيعي با رعايت مفاد طرحهاي مصوب قرارداد لازم را تنظيم و پروانه بهره ‌برداري صادر خواهد نمود. ‌وزارت منابع طبيعي مجاز است نسبت به بهره‌ برداري از منابع مذكور رأساً يا با تأسيس شركت و يا با مشاركت اشخاص حقيقي و يا حقوقي اقدام كند. ‌همچنين اجازه دارد نسبت براهسازي براي منابع مذكور و ايجاد صنايع چوب بترتيب فوق عمل نمايد. تبصره 1 (الحاقي 20ˏ01ˏ1348)- استفاده از مراتعي كه براي آنها طرح مرتع ‌داري تهيه و تصويب نشده است براي تعليف دام مستلزم اخذ پروانه چرا از وزارت منابع طبيعي و ‌رعايت ضوابط و شرايطي است كه وسيله وزارت مزبور آگهي خواهد شد. تبصره 2 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399)- طرح نمونه اساسنامه شركتهاي مذكور از طرف وزارت منابع طبيعي تهيه و بتصويب كميسيونهاي منابع طبيعي، استخدام و دارائي ‌مجلسين خواهد رسيد. تبصره 3 (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)- از تاريخ تصويب اين قانون صدور پروانه اكتشاف و بهره ‌برداري از معادن طبقه اول و دوم مصرح در قانون معادن واقع در منابع ملي شده طبق ‌آئين ‌نامه اي خواهد بود كه بتصويب وزراي اقتصاد - دارائي و منابع طبيعي ميرسد. پروانه‌ هائيكه در مورد بهره ‌برداري از معادن واقع در منابع ملي تا كنون صادر شده و شروع به بهره ‌برداري از آنها گرديده كماكان بقوت خود باقي است و‌ دارندگان اينگونه پروانه‌ ها كماكان مجاز بادامه فعاليت در امر بهره ‌برداري از معادن خواهند بود منتهي از لحاظ نحوه پرداخت بهره مالكانه و حق‌ الارض ‌مشمول آئين ‌نامه فوق‌ الذكر خواهند بود. تبصره 4 (اصلاحي 17ˏ01ˏ1376)- قطع و ريشه ‌كني اشجار و بوته‌ هاي جنگلي و بهره ‌برداري از درختان افتاده و تهيه ذغال در خارج از منطقه شمال (‌حوزه آستارا تا حوزه ‌گيلداغي) منحصراً از طريق وزارت منابع طبيعي بعمل خواهد آمد. تبصره 5 (اصلاحي 17ˏ01ˏ1376)- مأموريت متخصصين و كاركنان فني وزارت منابع طبيعي بشركتهاي وابسته بوزارت مزبور براي مدتي كه از طرف وزير منابع طبيعي ‌تعيين ميگردد بلامانع است. تبصره 6 (اصلاحي 17ˏ01ˏ1376)- هيچ يك از كارمندان وزارت منابع طبيعي و يا اشخاصي كه در آن وزارتخانه سمتي دارند نميتوانند بهر نحوي از انحاء در مشاركت ‌اشخاص حقيقي يا حقوقي اين ماده شخصاً ذينفع باشند متخلفين از اين امر مشمول مجازات هاي مربوط به تصرف در اموال دولتي و سوء استفاده ‌شخصي از اموال و مقام دولتي هستند. تبصره 7 (الحاقي 17ˏ01ˏ1376)- بهره‌ برداري در قالب طرح و به صورت انبوه از فرآورده هاي فرعي جنگلي و مرتعي ملي شده، از قبيل باريجه، كتيرا، آنقوزه و سقز كه فهرست‌ آنها توسط وزارت جهاد سازندگي تهيه و منتشر مي ‌شود، مستلزم اخذ مجوز لازم از وزارت ياد شده است، اولويت بهره ‌برداري با رعايت اصول فني با‌ دارندگان پروانه چراي دام و بهره‌ برداران جنگلي و مرتعي در هر منطقه خواهد بود. بهاي پايه فرآورده‌ هاي جنگلي و مرتعي هر سال توسط وزارت جهاد‌ سازندگي تعيين مي ‌شود. بهره مالكانه فرآورده‌ هاي ياد شده با توجه به نرخي كه سالانه به وسيله وزارت مذكور اعلام مي ‌گردد، از متقاضي دريافت و به‌ حساب خاصي در خزانه ‌داري كل واريز مي‌ شود. صد درصد (100%) وجوه ياد شده توسط سازمان برنامه و بودجه به منظور حفظ و احياي جنگلها،‌ مراتع و بيشه‌ هاي طبيعي و اراضي جنگلي در بودجه سالانه وزارت جهاد سازندگي (سازمان جنگلها و مراتع) پيش ‌بيني مي‌ شود.

ماده 4 - سازمان جنگلباني ايران مجاز است خارج از حوزه اجراي طرحهاي جنگلداري اجازه قطع درخت و تهيه چوب و هيزم و زغال را بدون‌ طرح در موارد زير بدهد: 1 - بهره‌ برداري از درختان گردو. 2 - استفاده از درختان افتاده و سيل آورده و خشكيده و سوخته و مريض و آفت زده و تنه درختان بازداشتي بشرطي كه در تمام موارد سازمان‌ جنگلباني خود مستقيماً بهره‌ برداري نمايد. 3 - در موارديكه تأمين مصارف روستائي در طرحهاي جنگلداري حوزه مربوط پيش‌ بيني نشده و يا بتشخيص سازمان جنگلباني كافي نباشد در ‌اين صورت سازمان جنگلباني ميتواند به روستائيان دهكده‌ هاي مجاور جنگل و جنگل‌ نشينان بدون دريافت عوارض و بهره مالكانه منحصراً براي ‌مصارف روستائي محلي بميزان احتياج اجازه بهره ‌برداري بدهد. 4 - قطع درختانيكه براي احداث جاده‌ ها يا تعريض آنها و يا تأمين مسير و حفاظت شبكه‌ هاي مخابراتي و برق يا ايجاد مجاري آبياري و مخازن و‌ سدها و تأسيسات نظامي و بهره ‌برداري از معادن در مناطق جنگلي ضرورت داشته باشد. 5 - بهره ‌برداري از بيشه‌ هاي طبيعي و جنگلهاي شمشاد و توده‌ هاي جنگلي در صورتيكه طبق نظر سازمان جنگلباني ايران امكان اجراي طرح ‌جنگلداري براي منابع فوق وجود نداشته باشد. 6 - در موارديكه از طرف سازمان جنگلباني اجازه تبديل اراضي جنگلي و عمليات اصلاحي و احيائي و پيوندزني و جنگل ‌كاري و بررسيهاي‌ مختلف و احداث پارك و مراكز آموزشي در جنگلها و مراتع مشجر داده مي ‌شود.

ماده 5 - آن قسمت از درختان مورد پروانه كه قابل تبديل به چوبهاي صنعتي ميباشد بايد بصورت گرده‌ بينه از برداشتگاه خارج و به ايستگاه‌ جمع ‌آوري چوب كه سازمان جنگلباني تعيين مينمايد حمل شود. تبديل گرده‌ بينه بچوب در برداشتگاه ممنوع است در صورت تخلف مواد حاصل‌ شده بسود سازمان جنگلباني ضبط ميگردد. تبصره 1 - سازمان جنگلباني مجاز است در صورتيكه مجري طرح كليه تعهدات طرح را انجام داده باشد تا پنجسال از تاريخ شروع اجراي طرح‌ همه ساله تا يك پنجم ميزان برداشت ساليانه بوي اجازه تبديل در برداشتگاه بدهد. تبصره 2 - اگر مجري طرح جنگلداري طبق برنامه راهسازي مصوب اقدام به احداث جاده اصلي نموده ولي جاده از داخل يا كنار ناحيه تجديد نسل‌ عبور نكرده باشد سازمان جنگلباني ميتواند حداكثر تا پنجسال از تاريخ اولين پروانه بهره‌ برداري اجازه دهد كه درختان مورد بهره ‌برداري را به انواع‌ چوب تبديل و از جنگل خارج نمايند و در موارديكه بعلل طبيعي از قبيل سيل يا طوفان يا زلزله جاده‌ هاي مربوط بناحيه تجديد نسل طرحهاي ‌جنگلداري خراب و غيرقابل استفاده گردد و يا بعللي كه خارج از اختيار مجري طرح است نامبرده قادر به انجام برنامه راهسازي نشود تا مدتي كه‌ جاده بنا به تشخيص سازمان جنگلباني مرمت و قابل استفاده نگردد و يا برنامه راهسازي انجام نشده سازمان جنگلباني ميتواند اجازه تبديل گرده‌ بينه‌ ها‌ را بانواع چوب در قطعات تجديد نسل بدهد. بهر حال مدت ترميم جاده‌ هاي خراب شده نبايد از يكسال تجاوز كند و همچنين تبديل گرده‌ بينه بانواع چوب در نقاطي از جنگل كه بعلل فني امكان خروج آن نباشد با تشخيص سازمان جنگلباني بلامانع است.

ماده 6 - قطع درختان جنگلي واقع در محوطه خانه‌ هاي روستائي براي مصرف ساكنين آنها آزاد بوده و نيازي بكسب اجازه از سازمان جنگلباني ‌ندارد درختان جنگلي واقع در كنار جاده‌ ها و خيابانها در مناطق روستائي بايد بدواً بوسيله مأمورين جنگلباني نشانه گذاري شده سپس مبادرت بقطع‌ گردد.ماده 6 - قطع درختان جنگلي واقع در محوطه خانه‌ هاي روستائي براي مصرف ساكنين آنها آزاد بوده و نيازي بكسب اجازه از سازمان جنگلباني ‌ندارد درختان جنگلي واقع در كنار جاده‌ ها و خيابانها در مناطق روستائي بايد بدواً بوسيله مأمورين جنگلباني نشانه گذاري شده سپس مبادرت بقطع‌ گردد.

ماده 7 - در پروانه بهره ‌برداري مشخصات و نحوه و مدت بهره ‌برداري ذكر مي‌ شود. تخلف از شرايط مندرج در پروانه بمنزله بهره‌ برداري بدون پروانه‌ بوده و مرتكب بمجازات مقرر در اين قانون خواهد رسيد.

ماده 8 - پروانه بهره‌ برداري كه در هر سال بمجريان طرحها داده ميشود بايد در حدود حجم مندرج در طرح مصوب باشد مگر آنكه بعلل فني ‌ميزان برداشت مندرج در طرح تغيير يابد. تبصره - در صورتيكه بعللي ميزان كل برداشت بيش از ده درصد تقليل يابد سازمان جنگلباني در صورت تقاضاي مجري طرح مقدار كمبود را با ‌تهيه طرح از جنگلهاي مجاور تأمين مينمايد. در اينصورت ضريب بهره مالكانه طرح ضميمه شده تا ميزان كمبود معادل ضريب بهره مالكانه طرح ‌اصلي در تاريخ واگذاري طرح تكميلي خواهد بود و نسبت بمازاد ضريب بهره مالكانه مساوي معدل ضريب بهره مالكانه دو ساله ساير طرحهائي است‌ كه قبل از تاريخ واگذاري طرح مزبور بديگران واگذار شده است.

ماده 9 - درختانيكه اجازه بهره‌ برداري آنها داده مي ‌شود قبل از صدور پروانه قطع و همچنين گرده‌ بينه‌ ها و چوبهاي حاصل شده از درختان مجاز قبل‌ از حمل از پاي كنده و نيز چوبهاي بازداشتي بايد با چكش هاي ويژه علامت گذاري شود. تبصره - درختان اندوخته بوسيله رنگ يا چكش يا ساير علائم مشخصه طبق نظر سازمان جنگلباني ايران علامت گذاري خواهد شد تا از‌ رستني هاي شاخه زاد در روش شاخه و دانه زاد و شاخه زاد كه قطع آنها نيازي به نشانه گذاري ندارد و مشخص باشد.

ماده 10 - مجريان طرح موظفند طبق برنامه پيش ‌بيني شده در طرحهاي جنگلداري نسبت باحداث جاده و ساختمانها اقدام نمايند و در پايان مدت ‌ده ساله اوليه اجراي طرح حق مطالبه هيچگونه وجهي بابت هزينه ‌هاي احداث جاده و ساختمان نخواهند داشت ولي اگر در خاتمه مدت مزبور براي‌ ادامه عمليات با سازمان جنگلباني قرارداد منعقد ساختند ميتوانند براي مدت قرارداد از راهها و ساختمانها مجاناً استفاده كنند مشروط بر آنكه مرمت و‌ نگاهداري آنها را بعهده بگيرند. تبصره 1 - اگر احداث جاده ‌ها بنحوي كه در طرح پيش‌ بيني شده شروع نگرديده و يا در صورت شروع پيشرفت نكرده باشد طبق ماده 12 اين ‌قانون با آنها رفتار خواهد شد. تبصره 2 - اگر در طرح جنگلداري احداث جاده ‌اي پيش ‌بيني شده باشد كه از ملك يا مزرعه و باغ و مستحدثات اشخاص عبور كند مجري طرح‌ موظف است ظرف يكماه پس از عقد قرارداد اجراي طرح موافقت رسمي مالك يا مالكين و متصرفين ذوي ‌الحقوق مزبور را كسب و بسازمان‌ جنگلباني ايران تسليم كند و پس از آن باحداث جاده اقدام نمايد. تبصره 3 - در صورتيكه مهلت فوق‌ الذكر بين مجري طرح و مالك يا مالكين و متصرفين املاك مزبور نسبت به بهاي اراضي مسير جاده و ‌مستحدثات آن توافق حاصل نگرديد اختلاف حاصل در كميسيوني مركب از فرماندار و رئيس دادگاه و سرجنگلدار محل مورد رسيدگي قرار‌خواهد گرفت كميسيون مزبور بايد حداكثر ده روز پس از درخواست كتبي سازمان جنگلباني تشكيل و حداكثر ظرف دو ماه نظر خود را درباره اختلاف‌ مزبور اعلام دارد كميسيون مزبور ميتواند در صورت لزوم از نظر كارشناس استفاده كند. تبصره 4 - در موارديكه مجري طرح بخواهد قبل از انقضاء مدت دهساله اوليه اجراي طرح جاده‌ هاي احداثي مجري طرح ديگري را مورد استفاده‌ قرار دهد بايد قبلاً موافقت مجري طرح مزبور را تحصيل نمايد اگر توافقي حاصل نشد سرجنگلداري منطقه كميسيوني با حضور نمايندگان اداره راه و ‌دادگاه و فرمانداري محل تشكيل ميدهد و با توجه به هزينه ‌هاي انجام شده و ميزان هزينه استهلاك نشده و ميزان محمولات طرفين حق‌ السهم هر يك ‌را تعيين و اعلام مينمايد. اين رأي براي طرفين لازم ‌الاجرا و غيرقابل اعتراض است. در مورد تعيين هزينه نگهداري نيز بنحو فوق عمل مي‌ شود. تبصره 5 - سازمان جنگلباني ايران ميتواند از جاده‌ هاي مستحدثه در داخل يا خارج جنگل مجاناً استفاده نمايد ولي در صورتيكه سازمان بمنظور اجراي طرح جنگلداري راساً از جاده‌ ها استفاده كند بايد طبق همين ماده عمل نمايد. تبصره 6 - ايجاد جاده‌ هاي نفوذي عمومي در مناطق مرزي بايد با موافقت وزارت جنگ انجام شود.

ماده 11 - مجري طرح ملزم است مازاد مقطوعات را در مدتيكه در پروانه قطع تصريح مي ‌شود از جنگل خارج كند.