دستورالعمل دادرسی مالیاتی

فصل چهارم: ترتیبات ثبت اعتراض و دعوت به جلسه هیأت

ماده ۱۱- در موارد زیر به طور جداگانه یا توأمان اعتراض مؤدی یا ادارات مالیاتی که حسب مورد در موعد مقرر تسلیم شده باشد، قابل طرح در هیأت بوده و طبق ترتیبات این دستورالعمل مورد رسیدگی قرار می گیرد: ۱- اعتراض مؤدی به برگ تشخیص یا مطالبه مالیات یا برگ اعلام نتیجه یا برگ مطالبه استرداد مالیات و عوارض؛ ۲- اعتراض مؤدی به برگ مطالبه یا تشخیص جرایم؛ ۳- اعتراض مؤدی یا اشخاص ثالث ذی نفع به عملیات اجرایی بابت وصول و اجرا؛ ۴- اعتراض به مالیات های قطعی شده سامانه ای یا فرایند قطعیت مالیات و جرایم و حقوق و عوارض دولتی؛ ۵- اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی به رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق.م.م. و رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق.م.م. که در مقام هیأت حل اختلاف بدوی صادر می گردد؛ ۶- درخواست اصلاح اشتباه محاسباتی در آرای صادره هیأت های حل اختلاف مالیاتی؛ ۷- اعتراض مؤدی به مطالبه سایر مالیات ها و عوارض موضوع فصل نهم ق.م.م.مصوب ۱۳۸۷/۰۲/۱۷ که تاریخ تعلق آن ها پیش از ۱۴۰۰/۱۰/۱۰ باشد؛ ۸- درخواست اداره مالیاتی برای صدور قرار تأمین؛ ۹- درخواست مؤدی بابت جرایم مفاد تبصره ماده ۳۷ ق.م.ا.ا ؛ ۱۰- رسیدگی مجدد به آرای نقض شده توسط دیوان عدالت اداری یا شورای عالی مالیاتی؛ ۱۱- اعتراض مؤدی به میزان فروش اعلام شده توسط سازمان در اجرای ماده ۸ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان؛ ۱۲- اعلام موارد تخلف مؤدی به هیأت حل اختلاف مالیاتی در اجرای ماده ۹ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان .

نحوه ثبت اعتراض توسط مؤدی ماده ۱۲- مؤدی می تواند اعتراض خود را کتباً و در قبال اخذ رسید به اداره امور مالیاتی تسلیم یا از طریق پست سفارشی به اداره امور مالیاتی ارسال یا نسبت به ثبت اعتراض در سامانه الکترونیک اقدام نماید. در صورتی که مؤدی اعتراض خود را پست کند، تاریخ تسلیم اعتراض به پست در حکم تاریخ تسلیم اعتراض به مرجع مالیاتی ذی ربط است. تبصره ۱- اداره مالیاتی ذی صلاح برای دریافت اعتراض مؤدی همان اداره مالیاتی خدمات مؤدیان است. تبصره ۲- اداره مالیاتی ذی صلاح برای دریافت اعتراض مؤدی به عملیات اجرایی پس از صدور برگ اجرایی اداره وصول و اجرای مربوطه است. تبصره ۳- اداره امور مالیاتی مکلف است اعتراض مؤدی را ثبت و رسید ارائه نماید. تبصره ۴- هرگاه اعتراض مؤدی توسط وکیل یا نماینده قانونی او یا ولی یا وارث یا وصی و یا قیم به عمل آید ارائه تصویر مدارکی که اثبات کننده سمت یا نسبت وی با مؤدی باشد به پیوست آن الزامی است. تبصره ۵- به استناد ماده ۹۷ ق.م.م. هرگاه مؤدی از ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت قانونی و مطابق با مقررات خودداری کند، سازمان امور مالیاتی با رعایت مفاد آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۲۱۹ ق.م.م. نسبت به تهیه اظهارنامه مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدیان از طرح جامع مالیاتی و مطالبه مالیات متعلق به موجب برگ تشخیص مالیات اقدام می کند. در صورت اعتراض مؤدی چنانچه ظرف مدت سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات، نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات مربوط اقدام کند، اعتراض مؤدی طبق مقررات این قانون مورد رسیدگی قرار می گیرد این حکم مانع از تعلق جریمه ها و اعمال مجازات های عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی نیست. تبصره ۶- چنانچه برگ تشخیص مالیات ناشی از اظهارنامه برآوردی تولیدی حسب مقررات تبصره (۱) و قسمت اخیر تبصره (۲) ماده ۲۰۳ و ۲۰۸ ق.م.م. ابلاغ قانونی شده با ملحوظ نظر داشتن مفاد تبصره ماده ۲۳۹ ق.م.م. ، چنانچه مؤدی به شرح مقررات ماده مذکور اقدام ننموده باشد با عنایت به قسمت اخیر ماده ۹۷ قانون مذکور و در اجرای قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹ ق.م.م. ، در حکم معترض به برگ تشخیص شناخته شده و پرونده امر فارغ از تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی قابل رسیدگی در اجرای ماده ۲۳۸ ق.م.م. و مراجع حل اختلاف مالیاتی خواهد بود. تبصره ۷- چنانچه برگ تشخیص مالیات ناشی از اظهارنامه برآوردی تولیدی حسب مقررات به مؤدی ابلاغ و وی نسبت به آن معترض باشد، مؤدی می بایست ظرف مدت سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام نماید تا اعتراض وی در اجرای مقررات ماده (۲۳۸) قانون مورد اشاره مجدداً رسیدگی و یا حسب مقررات فصل سوم باب پنجم قانون مالیات های مستقیم قابل طرح در مراجع دادرسی مالیاتی باشد. تبصره ۸- در مواردی که در برگ تشخیص مالیات صادره نحوه تعیین مالیات از طریق تولید اظهارنامه برآوردی در اجرای مقررات ماده (۹۷) قانون مالیات های مستقیم صراحتاً قید نشده باشد و یا در موارد اعتراض سیستمی با تأیید معاونت فناوری های مالیاتی سازمان امور مالیاتی امکان تسلیم اظهارنامه مالیاتی فراهم نشده باشد فارغ از تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر، اعتراض مؤدی برابر قانون رسیدگی خواهد شد. تبصره ۹- با توجه به اینکه مؤدیان بابت فعالیت های خود ملزم به تسلیم اظهارنامه مالیاتی می باشند لذا در مواردی که مؤدی غیر فعال باشد، رسیدگی به اعتراض وی از حیث غیر فعال بودن مشروط به تسلیم اظهارنامه مالیاتی نیست و ادعای مؤدی توسط هیأت حل اختلاف مالیاتی مورد بررسی قرار می گیرد. چنانچه بررسی هیأت حل اختلاف مالیاتی که رأساً یا از طریق قرار کارشناسی صادره انجام می شود، خلاف ادعای مؤدی را اثبات نماید هیأت مذکور عدم طرح موضوع در هیأت حل اختلاف مالیاتی را صادر می نماید

ماده ۱۳- در مواردی که اعتراض مؤدی از طریق اداره مالیاتی در سامانه به ثبت می رسد اعتراض باید توسط یکی از اشخاص ذیل تسلیم اداره مالیاتی گردد: ۱- در خصوص اشخاص حقیقی: - شخص مؤدی یا؛ - وکیل مؤدی با ارائه وکالت نامه رسمی که طرح اعتراض در وکالت نامه تصریح شده باشد یا؛ - ولی مؤدی با تسلیم تصویر مدارکی که اثبات کننده نسبت وی باشد یا؛ - در مورد متوفیان وراث قانونی ایشان منفرداً یا مجتمعاً با ارائه گواهی انحصار وراثت یا؛ - قیم مؤدی با ارائه مدارک و مستندات اثبات کننده قیمومیت یا؛ - نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته ۲- در مورد اشخاص حقوقی: - صاحبان امضای مجاز بر مبنای تصاویر تصدیق شده از آخرین آگهی روزنامه رسمی، اساسنامه شرکت، صورت جلسه مجمع عمومی یا سایر مستندات دال بر صلاحیت اعتراض در مراجع اختصاصی اداری باشد یا؛ - وکیل مؤدی با ارائه وکالت نامه رسمی از شخص حقوقی که طرح اعتراض در وکالت نامه تصریح شده باشد یا؛ - نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته و با رعایت شرایط مندرج در ماده ۱۲ این دستورالعمل به اداره مالیاتی یا دبیرخانه مدیریت دادرسی در مهلت مقرر تسلیم شود.

ماده ۱۴- لایحه تسلیمی باید به زبان فارسی تحریر گردد و در سامانه های مشخص شده جهت ثبت اعتراض توسط سازمان امور مالیاتی کشور ثبت گردد و حاوی نکات زیر باشد: ۱- نام مؤدی؛ ۲- شماره پرونده مالیاتی؛ ۳- شماره اداره مالیاتی؛ ۴- شماره اقتصادی یا شماره ملی یا کد اتباع غیر ایرانی؛ ۵- نشانی قانونی؛ ۶- عنوان شغلی؛ ۷- درج مشخصات اداره مالیاتی که اعتراض نموده است، در صورت اعتراض اداره مالیاتی؛ ۸- موضوع اعتراض؛ ۹- تعیین خواسته از هیأت حل اختلاف مالیاتی؛ مؤدی یا اداره مالیاتی باید درخواست خود از هیأت حل اختلاف مالیاتی را به صورت واضح و روشن درج نماید؛ ۱۰- ذکر ادله و وسایلی که معترض برای اثبات ادعای خود دارد، از اسناد و مدارک و اطلاع مطلعین و غیره؛ ادله مثبته به ترتیب و واضح نوشته شود؛ ۱۱- امضای معترض و در صورت عجز از امضا، اثر انگشت او به صورت فیزیکی یا الکترونیک. تبصره ۱- چنانچه بندهای ۱ و ۴ و ۸ و ۹ موارد فوق در لایحه تسلیمی درج نگردد به منزله اعتراض مؤدی وفق مقررات قانونی تلقی نمی شود. سامانه دادرسی مالیاتی باید به گونه ای طراحی گردد که از تسلیم اعتراض بدون درج موارد مندرج در ردیف های مورد اشاره جلوگیری گردد. نقص در خصوص سایر بندهای لایحه تسلیمی در هیأت حل اختلاف مالیاتی مورد بررسی قرار گرفته و نسبت بدان تصمیم گیری می شود. تبصره ۲- در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود مشخصات وکیل نیز باید درج گردد و باید تصویری از وکالت نامه وی نیز اخذ گردد. مشخصات وکیل شامل مشخصات هویتی و شماره وکالت نامه مربوطه است. تبصره ۳- در صورتی که نماینده مؤدی عنوان قیم یا متولی یا وصی یا مدیریت شرکت و امثال آن را داشته باشد در لایحه تسلیمی باید تصریح شود. تبصره ۴- در صورتی که بابت اعتراض اقدام به تسلیم لایحه کتبی شود و هم زمان اقدام به درج دلایل اعتراض در سامانه مالیاتی گردد، چنانچه تسلیم لایحه کتبی در مهلت قانونی اعتراض صورت پذیرد، سامانه دادرسی و اطلاعات مندرج در آن ملاک عمل هیأت های حل اختلاف مالیاتی در رسیدگی به اعتراض خواهد بود. در خصوص قسمت اخیر مؤدی یا اداره مالیاتی می تواند صرفاً در راستای آنچه در سامانه مالیاتی به ثبت رسانده نسبت به موارد اعتراض لایحه تکمیلی به هیأت ارائه نماید. تبصره ۵- در صورتی که اعتراض به صورت دستی یا پستی واصل گردد، اداره مالیاتی مربوطه مکلف است تا موارد فوق را در سامانه درج نماید. تبصره ۶- معاونت فناوری اطلاعات سازمان امور مالیاتی مکلف است اطلاعات مندرج در این ماده را در هنگام ثبت اعتراض در سامانه به گونه ای فراخوانی کند تا نیازی به درج اطلاعات به صورت دستی در سامانه نباشد.

نحوه تسلیم مدارک و مستندات توسط مؤدی ماده ۱۵- مؤدی باید رونوشت یا تصویر خوانای مدارک خود را به پیوست اعتراض حداکثر تا روز تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی تسلیم هیأت نماید. تسلیم مدارک به هیأت حل اختلاف مالیاتی با پاراف یکی از اعضای هیأت امکان پذیر خواهد بود. تسلیم مدارک در صورتی که امکان قانونی ارسال الکترونیک فراهم باشد، در حکم تسلیم مدارک است.

ماده ۱6- برابری رونوشت یا تصویر اسناد و مدارک تسلیمی مؤدی با اصل آن، حسب تشخیص ضرورت آن از سوی اعضای هیأت حل اختلاف مالیاتی، توسط مراجع ذیصلاح قضایی یا دفاتر اسناد رسمی با توسط یکی از نمایندگان هیأت حل اختلاف مالیاتی گواهی می شود. چنانچه رو نوشت با تصویر سند در خارج از کشور تهیه شده باشد، برابری آن با اصل مدارک باید در سفارتخانه یا کنسولگری های جمهوری اسلامی ایران در آن کشور گواهی شده باشد و چنانچه اسناد مذکور به زبان فارسی نباشد، پس از ترجمه آنها توسط مترجم رسمی دادگستری و تأیید سفارتخانه یا کنسولگری‌های جمهوری اسلامی ایران در آن کشور تسلیم هیأت حل اختلاف مالیاتی شود. مدارک ارسالی به سایر زبان ها که بدون رعایت مفاد این ماده ارائه شود در هیأت های حل اختلاف ترتیب اثر داده نخواهد شد.

نحوه ثبت اعتراض یا طرح پرونده توسط اداره مالیاتی ماده ۱۷- در مواردی که اداره امور مالیاتی ذی ربط در اعتراض به رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق.م.م. یا به منظور درخواست صدور قرار تأمین برای مؤدی یا جهت اعلام تخلفات مؤدی در اجرای ماده (۹) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان یا به منظور اصلاح اشتباه محاسباتی در رعایت ماده ۲۴۹ ق.م.م. ، تقاضای طرح پرونده در هیأت حل اختلاف مالیاتی را دارد، مراتب باید ضمن ارائه مستندات مربوطه توسط رئیس اداره امور مالیاتی از طریق سامانه دادرسی یا از طریق اعلام کتبی و ثبت در سامانه دبیرخانه هیأت حل اختلاف مالیاتی اعلام گردد. تبصره- اداره امور مالیاتی ذی ربط همان اداره مالیاتی خدمات مؤدیان است. در مواردی که اداره مالیاتی صادرکننده برگ تشخیص متفاوت از اداره مالیاتی خدمات مؤدیان است، موضوع باید توسط رئیس اداره مالیاتی خدمات مؤدیان به اداره مالیاتی صادرکننده برگ تشخیص اعلام گردد. در صورت حذف اداره مالیاتی صادرکننده برگ تشخیص موضوع باید به اداره کل امور مالیاتی مربوطه اعلام گردد تا در صورت اعتراض اداره کل امور مالیاتی اعتراض از طریق اداره امور مالیاتی خدمات مؤدیان با رعایت مقررات فوق اعلام گردد.

ماده ۱۸- سامانه دادرسی باید به گونه ای طراحی و اجرا گردد که بلافاصله پس از دریافت اعتراض مؤدی یا اداره امور مالیاتی نسبت به تعیین وقت و صدور برگ دعوت به جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی که متضمن زمان ساعت و روز و مکان تشکیل هیأت حل اختلاف مالیاتی و موضوع مورد بررسی و سال مورد رسیدگی است به صورت سامانه ای اقدام گردد. برگ مذکور باید به صورت الکترونیک از طریق سامانه های مالیاتی وفق مقررات مرتبط ابلاغ گردد یا نسخه ای از آن باید به اداره امور مالیاتی ذی ربط ارسال گردد تا اداره مالیاتی ظرف مدتی که کمتر از ده روز از تاریخ تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی نباشد، برگ دعوت به هیأت را به مؤدی ابلاغ نماید. چنانچه فاصله زمانی مذکور کمتر از ده روز باشد تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی فاقد وجاهت قانونی خواهد بود و رأی صادره در حکم صورت جلسه است مگر آنکه عدم رعایت این فاصله زمانی به درخواست کتبی مؤدی در خصوص اشخاص حقوقی با امضای صاحبان مجاز اسناد تعهدآور وفق مستندات مذکور در جزء ۱ بند ۲ ماده ۱۳ این دستورالعمل جهت تسریع در برگزاری هیأت حل اختلاف مالیاتی و با موافقت مدیر دادرسی مربوطه باشد. تبصره ۱- روز ابلاغ و روز تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی جزء مهلت ده روزه نیست. تبصره ۲- چنانچه دو پرونده مربوط به یک مؤدی هم زمان در هیأت حل اختلاف مالیاتی مطرح باشد، طرح پرونده در یک هیأت حل اختلاف مالیاتی با درخواست مؤدی و موافقت مدیر دادرسی با رعایت مقررات تبصره ۳ این ماده بلامانع است. تبصره ۳- هیأت حل اختلاف مالیاتی نمی تواند هم زمان بابت پرونده های مطروحه یک مؤدی در مقام هیأت های متفاوت حل اختلاف مالیاتی اظهارنظر نماید. این امر مانع از رسیدگی به پرونده های مؤدیان متفاوت نخواهد بود. تبصره ۴- تصمیم گیری در هیأت های حل اختلاف مالیاتی بدون رعایت مفاد این ماده در حکم رأی محسوب نگردیده و صورت جلسه تلقی می شود و باید به استناد آن صورت جلسه بلافاصله از مؤدی برای حضور در هیأت حل اختلاف مالیاتی مجدداً دعوت به عمل آید. این امر مانع از رسیدگی مجدد طبق مقررات در همان هیأت حل اختلاف مالیاتی نخواهد بود و مفاد صورت جلسه در حکم اظهارنظر قبلی تلقی نمی گردد.

ماده ۱۹- در راستای اجرای مفاد ماده ۲۴۰ و ۲۴۶ ق.م.م. نسخه ای از برگ دعوت به هیأت حل اختلاف مالیاتی در سامانه دادرسی به صورت الکترونیک بارگذاری می گردد و این امر در حکم ابلاغ اوراق به اداره مالیاتی مربوطه در اجرای مقررات ماده ۲۴۰ ق.م.م. است. چنانچه به هر دلیلی امکان بارگذاری اوراق مذکور در سامانه دادرسی فراهم نگردد، برگ مذکور ظرف مدتی که کمتر از ده روز از تاریخ تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی نباشد به اداره مالیاتی ذی صلاح تسلیم گردد یا در دبیرخانه اداره مالیاتی مربوطه به ثبت برسد. در هر صورت عدم حضور نماینده اداره مالیاتی در جلسه هیأت یا عدم اجرای فرایند فوق مانع از برگزاری جلسه هیأت و صدور رأی نخواهد بود و خللی بر اعتبار رأی صادره وارد نخواهد نمود.

نحوه تغییر زمان و تجدید وقت جلسات هیأت حل اختلاف مالیاتی ماده ۲۰- تغییر زمان برگزاری هیأت حل اختلاف مالیاتی در شرایط زیر امکان پذیر است: ۱. در صورت اعلام تعطیلی غیر مترقبه رسمی از سوی مقامات ذی ربط کشوری یا استانی یا ۲. در صورت عدم حضور احدی از نمایندگان هیأت حل اختلاف مالیاتی و عدم امکان جایگزینی وی یا ۳. عدم وصول پرونده قابل طرح در هیأت حل اختلاف مالیاتی ظرف مهلت مقرر در این دستورالعمل یا ۴. تعویق زمان جلسه هیأت بنا به درخواست کتبی مؤدی یا اداره مالیاتی قبل از تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی با ارائه مدارک و دلایل موجه و پس از موافقت مدیر دادرسی مربوطه یا ۵. در صورتی که یکی از نمایندگان هیأت حل اختلاف مالیاتی سابقه اظهارنظر قبلی یا اصدار رأی در خصوص آن پرونده مالیاتی داشته باشد و عدم امکان جایگزینی وی. هرگاه به علل فوق هیأت حل اختلاف در موعد مقرر تشکیل نگردد لازم است ظرف مدت ۵ روز کاری نسبت به تعیین وقت اقدام و وفق مقررات این دستورالعمل به مؤدی ابلاغ گردد.

ماده ۲۱- در موارد زیر با تأیید مدیر دادرسی هیأت حل اختلاف مالیاتی می تواند خارج از نوبت و با در نظر گرفتن اولویت زمانی و ظرفیت برگزاری هیأت تشکیل شود: ۱. درخواست کتبی و مدلل اداره مالیاتی مبنی بر تسریع در برگزاری هیأت حل اختلاف مالیاتی به جهت جلوگیری از تضییع حقوق دولت بر اساس شیوه نامه ای که بدین منظور از سوی رئیس مرکز دادرسی بر اساس آخرین سیاست های ابلاغی وزیر امور اقتصادی و دارایی در هر سال تعیین می شود یا ۲. درخواست کتبی و مدلل برای رسیدگی خارج از نوبت از سوی مؤدی یا ۳. مواردی که پرونده در اجرای ماده ۲۱۶ ق.م.م. به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع شده یا ۴. مواردی که پرونده در اجرای ماده ۱۶۱ ق.م.م. به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع شده است.