دستورالعمل دادرسی مالیاتی

فصل اول: تعاریف

ماده ۱- در این دستورالعمل عبارات مذکور در این ماده در معانی مشروح زیر به کار رفته اند: ۱- ق.م.م.: قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۰۳ با اصلاحات بعدی آن ۲- ق.م.ا.: قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/۰۳/۰۲ و قانون آزمایشی مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷/۰۲/۱۷ ۳- سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور ۴- هیأت حل اختلاف مالیاتی: هیأت سه نفره حل اختلاف مالیاتی که مطابق قانون مالیات های مستقیم برای رسیدگی به اختلافات بین سازمان امور مالیاتی کشور و مؤدی تشکیل می‌شود. ۵- مرکز دادرسی: مرکز دادرسی مالیاتی که در اجرای تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق.م.م. تشکیل شده و وظیفه مدیریت و نظارت راهبردی مدیریت های دادرسی در سطح کشور را بر عهده دارد. ۶- رئیس مرکز دادرسی: بالاترین مقام مرکز دادرسی مالیاتی است که در اجرای تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق.م.م. اختیارات و تعهدات مرتبط با انجام وظایف مرکز دادرسی مالیاتی را به موجب قانون عهده دار بوده و با پیشنهاد رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور و حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی منصوب می گردد. ۷- مدیریت دادرسی: واحدهای دادرسی که در اجرای مقررات تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق.م.م. متناظر هر اداره کل امور مالیاتی مستقل از ساختار اداره کل برای مدیریت و پیگیری امور مربوط به برگزاری هیأت های حل اختلاف مالیاتی و نظارت بر عملکرد نمایندگان هیأت های مذکور، بجز در مواردی که بر اساس قوانین مرجع دیگری پیش بینی شده است، تشکیل می شود. ساختار مدیریت دادرسی بر اساس پیوست یک این دستورالعمل بوده و جزء لاینفک آن است. ۸- مدیر دادرسی: عضوی از مدیریت دادرسی است که از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی منصوب می شود و اختیارات و تعهدات مرتبط با انجام وظایف مدیریت دادرسی مالیاتی در اجرای مقررات تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق.م.م. به شرح این دستورالعمل از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی به او تفویض می گردد. ۹- نماینده: هر یک از سه عضو هیأت حل اختلاف مالیاتی که وفق مقررات بندهای (۱) الی (۳) ماده ۲۴۴ ق.م.م. ذی ربط تعیین شده اند. ۱۰- مؤدی: کلیه اشخاصی که بر مبنای قوانین مالیاتی (اعم از ق.م.م.، ق.م.ا.، قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان) یا سایر قوانین (اعم از قانون بودجه، قانون برنامه پنج ساله پیشرفت کشور و ...) از آن ها مالیات، عوارض، جرایم یا حقوق و دیون دولتی مطالبه می شود یا بر اثر خودداری از تکالیف قانونی مشمول جرایم مالیاتی شناخته شده باشند یا مکلف به پرداخت مالیات و عوارض دیگران هستند یا صرفاً از بابت عملیات اجرایی، پرداخت مالیات و عوارض دیگری را تعهد یا ضمانت کرده باشند. ۱۱- ابلاغ: ابلاغ اوراق مالیاتی وفق مقررات فصل هشتم باب چهارم ق.م.م. و دستورالعمل ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی ۱۲- سامانه دادرسی مالیاتی: سامانه یکپارچه در اجرای مقررات موضوع تبصره (۵) ماده ۲۴۴ ق.م.م. که امکان اجرای الزامات قانونی ماده مذکور را در فرایند دادرسی مالیاتی فراهم می نماید. ۱۳- کارشناس مجری قرار: مأموری است که بنا بر احکام صادره از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی یا مدیر دادرسی، بر اساس تفویض اختیار صورت گرفته، وظیفه دارد تا مواردی را که هیأت حل اختلاف مالیاتی در قرار صادره مشخص نموده اجرا نماید و ظرف مهلت مقرر به هیأت صادرکننده قرار ارجاع دهد. همچنین هیأت ها می توانند برای اجرای قرار از خدمات مراجع قانونی نیز استفاده نمایند. ۱۴- دبیر هیأت: اشخاصی که بنا بر احکام صادره از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی یا مدیر دادرسی، بر اساس تفویض اختیار صورت گرفته، وظیفه دارد امور مربوطه به تشریفات و ترتیبات تشکیل جلسات هیأت حل اختلاف مالیاتی، ثبت لوایح طبق دستور هیأت حل اختلاف مالیاتی یا مدیر دادرسی مربوطه، ثبت آرا در سامانه های مربوطه و اخذ امضا بابت آرای صادره را بر عهده دارد. ۱۵- دبیرخانه هیأت های حل اختلاف: واحدی تحت نظر مدیر دادرسی می باشد که وظایف مرتبط با دادرسی نظیر هماهنگی جهت برگزاری جلسات هیأت های حل اختلاف مالیاتی، تعیین نوبت، دریافت لوایح، ایجاد دسترسی نمایندگان هیأت به پرونده های مالیاتی مورد رسیدگی و به طور کلی امور داخلی مربوط به هیأت های حل اختلاف مالیاتی را عهده دار است.

فصل دوم: کلیات

ماده ۲- دستورالعمل دادرسی مالیاتی، مجموعه اصول و مقرراتی است که در مقام رسیدگی به کلیه اختلافات مالیاتی و کلیه دعاوی مرتبط با مالیات های مستقیم، مالیات و عوارض ارزش افزوده، سایر مالیات ها و عوارض و دیونی که سازمان مطابق ق.م.م. ، ق.م.ا. و سایر قوانین موضوعه مکلف به تعیین یا مطالبه یا وصول آن گردیده، در چهارچوب قوانین و مقررات، به کار می رود.

ماده ۳- هیأت حل اختلاف مالیاتی نمی تواند به دعاوی و اختلافات رسیدگی کند مگر اینکه مؤدی یا اداره مالیاتی یا وکیل یا نماینده قانونی آن ها رسیدگی به دعاوی و اختلافات را برابر قانون درخواست نموده باشند یا به موجب مقررات در حکم معترض تلقی شده باشد

ماده ۴- آرای هیأت های حل اختلاف مالیاتی قطعی است مگر در مواردی که به موجب قوانین قابل تجدیدنظر باشند.

ماده ۵- در رسیدگی هیأت های حل اختلاف مالیاتی مواردی که در این دستورالعمل پیش بینی نگردیده یا در ق.م.م. ، ق.م.ا .، قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان و سایر قوانین و مقررات احکامی برای آن تعیین نگردیده، تابع قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب خواهد بود.

فصل سوم: مدیریت و تشکیلات هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی

نحوه انتصاب مدیران دادرسی و وظایف آن ها ماده ۶- مدیران دادرسی از بین مأموران مالیاتی که حداقل دارای ۱۰ سال سابقه و دارای مدرک تحصیلی کارشناسی یا بالاتر باشد با حکم رئیس مرکز دادرسی منصوب می شوند.

ماده ۷- وظایف مدیران دادرسی به شرح زیر است: ۱- نظارت بر روند برگزاری هیأت های حل اختلاف مالیاتی منطبق با مفاد قوانین و مقررات؛ ۲- تعیین وقت رسیدگی پرونده ها در هیأت های حل اختلاف مالیاتی؛ ۳- ابلاغ مقررات، سیاست ها، رویه ها و قواعد ابلاغی توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی یا مرکز دادرسی ناظر بر مدیریت هیأت ها، حسب مورد؛ ۴- فراهم نمودن ساختارهای اداری لازم برای تشکیل هیأت های حل اختلاف مالیاتی در موعد مقرر؛ ۵- انجام اقدامات اداری با مراجع مذکور در بندهای (۲) و (۳) ماده ۲۴۴ ق.م.م. جهت معرفی و حضور نمایندگان آن مراجع منطبق با مقررات ماده مذکور؛ ۶- نظارت بر حضور به موقع نمایندگان جهت برگزاری جلسات هیأت های حل اختلاف مالیاتی در زمان تعیین شده وفق مقررات؛ ۷- نظارت بر حسن اجرای قوانین مربوط توسط سایر کارکنان مدیریت دادرسی و حسب مورد گزارش موارد تخلف به مرکز دادرسی؛ ۸- فراهم سازی بسترهای مناسب اداری برای صدور آرای هیأت های حل اختلاف مالیاتی؛ ۹- انجام اقدامات اداری برای صدور احکام نمایندگان هیأت های حل اختلاف مالیاتی توسط مرکز دادرسی؛ ۱۰- نظارت بر روند اداری دریافت اعتراض مؤدی در مدیریت دادرسی؛ ۱۱- استخراج و ارائه گزارش های مورد درخواست مرکز دادرسی؛ ۱۲- ارتباط با ادارات کل مالیاتی و انجام اقدامات اداری لازم در راستای دریافت و ارسال پرونده های مالیاتی مطروحه در هیأت های حل اختلاف مالیاتی، آرای صادره توسط هیأت های حل اختلاف مالیاتی و قرارهای کارشناسی صادره؛ ۱۳- ارسال اسامی و مدت عدم حضور نمایندگان هیأت در رعایت ماده (۸) این دستورالعمل به مرکز دادرسی؛ ۱۴- انجام استعلام های مورد نظر هیأت های حل اختلاف مالیاتی از اشخاص ثالث و پیگیری و ارجاع استعلام های مورد نیاز مدیران دادرسی سراسر کشور از ادارات مالیاتی اداره کل متبوع؛ ۱۵- نظارت بر کار دبیرخانه هیأت حل اختلاف مالیاتی؛ ۱۶- انتخاب مجری/مجریان قرار و صدور احکام مرتبط.

نحوه معرفی، انتخاب و انتصاب نمایندگان هیأت ماده ۸- نمایندگان بند (۱) ماده ۲۴۴ ق.م.م. وفق مقررات آیین نامه ماده ۲۱۹ ق.م.م. و نمایندگان بندهای (۲) و (۳) نیز وفق مقررات ماده ۲۴۴ ق.م.م. با حکم رئیس مرکز دادرسی منصوب می شوند. مدت اعتبار احکام نمایندگان موضوع بند (۲) ماده (۲۴۴) قانون مالیات های مستقیم مطابق بازه زمانی اعلامی از طرف دادگستری کل استان ها در برگه ابلاغیه است. در مواردی که مدت زمان از طرف دادگستری کل استان اعلام نشده باشد، طبق ماده (۶) دستورالعمل جامع امور نمایندگان قوه قضائیه و نظارت بر مراجع شبه قضایی، مدت اعتبار حکم نماینده مزبور، حداکثر ۲ سال در نظر گرفته می شود. مدت اعتبار احکام نمایندگان بند ۱ ماده ۲۴۴ ق.م.م. ۴ سال و مدت اعتبار احکام نمایندگان بند ۳ ماده مذکور نیز بنا بر حکم ق.م.م. ۳ سال است. تبصره ۱- در احکام نمایندگان هیأت محل خدمت در هر مدیریت دادرسی مدت انتصاب و انتصاب در سمت نماینده بندهای (۱)، (۲) یا (۳) حسب مورد درج می گردد. ابلاغ نسخه ای از حکم به نمایندگان ظرف هفت روز از صدور حکم الزامی است. در هر صورت می بایست پس از گذشت مهلت مذکور نسخه ای از حکم صادره طی مدت یک ماه به مرجع معرفی کننده نماینده ارسال گردد. تبصره ۲- نمایندگان بند ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. به استناد ماده مذکور شامل اشخاص معرفی شده از اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران اتاق تعاون ایران جامعه حسابداران رسمی ایران جامعه مشاوران رسمی مالیاتی ایران مجامع حرفه ای اتاق اصناف ایران شورای اسلامی شهر، کانون وکلا مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده بوده که برای مدت سه سال منصوب می شوند. چنانچه مراجع مذکور دارای نمایندگی شعبه دفتر استانی یا منطقه ای و … در سطح کشور باشند، نمایندگان بند ۳ معرفی شده از سوی زیرمجموعه های نهادهای مذکور نیز می بایست از طریق مرجع مورد اشاره معرفی گردند. بر این اساس نمایندگان معرفی شده از سوی اتاق های استانی نیز می بایست از طریق اتاق بازرگانی صنایع و معادن و کشاورزی ایران یا اتاق اصناف ایران حسب مورد معرفی گردند. تبصره ۳- مؤدی هم زمان با اعتراض به برگ تشخیص یا مطالبه مالیات یکی از مراجع مندرج در بند ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. را به عنوان نماینده خود جهت شرکت در جلسات هیأت حل اختلاف مالیاتی معرفی می نماید. در انتخاب نماینده بند ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. مؤدی از فهرست مجامع حرفه ای می تواند نمایندگان مجامع حرفه ای که در آن استان معرفی شده اند را انتخاب نماید و در صورت عدم معرفی نماینده بند ۳ از سوی مرجع مورد اشاره در آن استان نماینده مذکور از سایر مراجع که نماینده بند ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. خود را معرفی نموده اند، انتخاب گردد. تبصره ۴- چنانچه نمایندگان موضوع بندهای (۲) و (۳) ماده ۲۴۴ ق.م.م . بیش از سه جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب در یک سال از حضور در جلسات هیأت حل اختلاف مالیاتی خودداری نمایند، حکم آن ها لغو می شود. در این صورت مدیر دادرسی موظف است اسامی و مدت عدم حضور نمایندگان را به مرکز دادرسی اعلام نماید. تبصره ۵ در صورت اعلام اسامی و مدت عدم حضور نمایندگان از سوی مدیر دادرسی مرکز دادرسی ظرف مدت سی روز از تاریخ اعلام اسامی موضوع را در کمیته ای متشکل از رئیس مرکز دادرسی مالیاتی یا یکی از معاونین مرکز دادرسی مالیاتی، نماینده دادستانی انتظامی مالیاتی معرفی شده از سوی دادستان انتظامی مالیاتی به مرکز دادرسی و نماینده ای که از سوی مرجع معرفی نماینده مذکور اعلام می گردد، مورد بررسی قرار داده و در صورت احراز غیبت توسط اکثریت حکم صادره توسط رئیس مرکز لغو می گردد. تبصره ۶- رئیس مرکز دادرسی مکلف است هم زمان با لغو حکم نماینده مذکور رونوشت ابلاغیه مربوط را جهت اجرای مقررات تبصره (۷) ماده ۲۴۴ ق.م.م. برای دادگستری استان یا مرجع مربوط ارسال و موضوع را جهت معرفی نماینده جدید پیگیری نماید. بدین منظور سامانه دادرسی باید به گونه ای طراحی شود که میزان غیبت نمایندگان هیأت حل اختلاف مالیاتی را گزارش دهد. تبصره ۷- تمدید احکام نمایندگان بندهای ۲ و ۳ پس از انقضای مهلت از سوی مرکز دادرسی با معرفی مجدد مراجع ذی ربط قانونی بلامانع است. تبصره ۸- عضویت هم زمان افراد در فهرست نمایندگان بندهای (۲) و (۳) ماده ۲۴۴ ق.م.م. ممنوع است. تبصره ۹- نمایندگان بندهای ۲ و ۳ هیأت های حل اختلاف مالیاتی نمی توانند هم زمان به عنوان نماینده قانونی یا وکیل همان مؤدی در جلسات هیأت حل اختلاف مالیاتی شرکت نمایند. تبصره ۱۰- در رعایت اصل استقلال اعضای هیأت حل اختلاف مالیاتی نماینده بند ۳ معرفی شده از مراجع ذی ربط نمی تواند برای رسیدگی به پرونده مالیاتی همان مرجع انتخاب گردد. در این گونه موارد نماینده بند ۳ می تواند از سایر مراجع بر اساس انتخاب مؤدی یا از مرجع مرتبط با فعالیت یا موضوع مالیات مورد رسیدگی وفق مقررات بند ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. انتخاب گردد. تبصره ۱۱- نمایندگان بند ۳ صرفاً می توانند از سوی یکی از مراجع مشخص شده در بند ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. معرفی گردند. در صورت معرفی نماینده بند ۳ از سوی چند مرجع اولین مرجعی که وی را به عنوان نماینده بند ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. معرفی نموده باشد ملاک عمل مرکز دادرسی مالیاتی بوده و سایر درخواست ها بلااثر خواهد بود. تبصره ۱۲- نمایندگان بندهای ۲ و ۳ ماده ۲۴۴ ق.م.م. پس از صدور حکم از سوی مرکز دادرسی مالیاتی امکان برکناری ندارند مگر در صورت رخداد شرایط مقرر در تبصره ۷ ماده ۲۴۴ ق.م.م. و مواردی که تخلف نماینده از سوی مراجع ذی صلاح قانونی احراز گردیده و از سوی دادستان انتظامی مالیاتی کتباً به مرکز دادرسی مالیاتی اعلام گردد.

استقلال هیأت های حل اختلاف مالیاتی ماده ۹- هیأت حل اختلاف مالیاتی در جمع آوری شواهد و دریافت و بررسی مدارک و مستندات، اظهارنظر یا صدور رأی مستقل بوده و آرای آن صرفاً توسط مراجع تعیین شده در قانون قابل تجدیدنظرخواهی است بنابراین دخالت سایر مراجع در هر یک از مراحل رسیدگی و صدور رأی فاقد وجاهت قانونی است. تبصره- در جهت صیانت از استقلال هیأت های حل اختلاف مالیاتی ارزیابی عملکرد پرداخت حقوق و مزایا و تعیین حق الزحمه و پاداش نمایندگان هیأت کنترل ورود و خروج نمایندگان و کارکنان مرکز دادرسی بر عهده مرکز دادرسی است. بدین منظور باید احکام کارکنان و احکام نمایندگان هیأت حل اختلاف مالیاتی از سوی مرکز دادرسی صادر گردد و امور کارگزینی و اداری نمایندگان و کارکنان با مرکز دادرسی است.

ماده ۱۰- ساعات و ایام برگزاری و اسامی نمایندگان حائز شرایط جهت تشکیل جلسات هیأت های حل اختلاف مالیاتی از سوی مرکز دادرسی مالیاتی تعیین می گردد. بدین منظور مدیر دادرسی مربوطه بر اساس تفویض اختیار صورت گرفته و با استفاده از سامانه دادرسی مکلف است بر اساس تعداد پرونده های مطروحه و سطح اهمیت آن ها و سایر شاخص های ابلاغی از سوی مرکز دادرسی نسبت به تعیین وقت و نمایندگان حائز شرایط اقدام نماید.

فصل چهارم: ترتیبات ثبت اعتراض و دعوت به جلسه هیأت

ماده ۱۱- در موارد زیر به طور جداگانه یا توأمان اعتراض مؤدی یا ادارات مالیاتی که حسب مورد در موعد مقرر تسلیم شده باشد، قابل طرح در هیأت بوده و طبق ترتیبات این دستورالعمل مورد رسیدگی قرار می گیرد: ۱- اعتراض مؤدی به برگ تشخیص یا مطالبه مالیات یا برگ اعلام نتیجه یا برگ مطالبه استرداد مالیات و عوارض؛ ۲- اعتراض مؤدی به برگ مطالبه یا تشخیص جرایم؛ ۳- اعتراض مؤدی یا اشخاص ثالث ذی نفع به عملیات اجرایی بابت وصول و اجرا؛ ۴- اعتراض به مالیات های قطعی شده سامانه ای یا فرایند قطعیت مالیات و جرایم و حقوق و عوارض دولتی؛ ۵- اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی به رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق.م.م. و رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق.م.م. که در مقام هیأت حل اختلاف بدوی صادر می گردد؛ ۶- درخواست اصلاح اشتباه محاسباتی در آرای صادره هیأت های حل اختلاف مالیاتی؛ ۷- اعتراض مؤدی به مطالبه سایر مالیات ها و عوارض موضوع فصل نهم ق.م.م.مصوب ۱۳۸۷/۰۲/۱۷ که تاریخ تعلق آن ها پیش از ۱۴۰۰/۱۰/۱۰ باشد؛ ۸- درخواست اداره مالیاتی برای صدور قرار تأمین؛ ۹- درخواست مؤدی بابت جرایم مفاد تبصره ماده ۳۷ ق.م.ا.ا ؛ ۱۰- رسیدگی مجدد به آرای نقض شده توسط دیوان عدالت اداری یا شورای عالی مالیاتی؛ ۱۱- اعتراض مؤدی به میزان فروش اعلام شده توسط سازمان در اجرای ماده ۸ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان؛ ۱۲- اعلام موارد تخلف مؤدی به هیأت حل اختلاف مالیاتی در اجرای ماده ۹ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان .

نحوه ثبت اعتراض توسط مؤدی ماده ۱۲- مؤدی می تواند اعتراض خود را کتباً و در قبال اخذ رسید به اداره امور مالیاتی تسلیم یا از طریق پست سفارشی به اداره امور مالیاتی ارسال یا نسبت به ثبت اعتراض در سامانه الکترونیک اقدام نماید. در صورتی که مؤدی اعتراض خود را پست کند، تاریخ تسلیم اعتراض به پست در حکم تاریخ تسلیم اعتراض به مرجع مالیاتی ذی ربط است. تبصره ۱- اداره مالیاتی ذی صلاح برای دریافت اعتراض مؤدی همان اداره مالیاتی خدمات مؤدیان است. تبصره ۲- اداره مالیاتی ذی صلاح برای دریافت اعتراض مؤدی به عملیات اجرایی پس از صدور برگ اجرایی اداره وصول و اجرای مربوطه است. تبصره ۳- اداره امور مالیاتی مکلف است اعتراض مؤدی را ثبت و رسید ارائه نماید. تبصره ۴- هرگاه اعتراض مؤدی توسط وکیل یا نماینده قانونی او یا ولی یا وارث یا وصی و یا قیم به عمل آید ارائه تصویر مدارکی که اثبات کننده سمت یا نسبت وی با مؤدی باشد به پیوست آن الزامی است. تبصره ۵- به استناد ماده ۹۷ ق.م.م. هرگاه مؤدی از ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت قانونی و مطابق با مقررات خودداری کند، سازمان امور مالیاتی با رعایت مفاد آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۲۱۹ ق.م.م. نسبت به تهیه اظهارنامه مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدیان از طرح جامع مالیاتی و مطالبه مالیات متعلق به موجب برگ تشخیص مالیات اقدام می کند. در صورت اعتراض مؤدی چنانچه ظرف مدت سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات، نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات مربوط اقدام کند، اعتراض مؤدی طبق مقررات این قانون مورد رسیدگی قرار می گیرد این حکم مانع از تعلق جریمه ها و اعمال مجازات های عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی نیست. تبصره ۶- چنانچه برگ تشخیص مالیات ناشی از اظهارنامه برآوردی تولیدی حسب مقررات تبصره (۱) و قسمت اخیر تبصره (۲) ماده ۲۰۳ و ۲۰۸ ق.م.م. ابلاغ قانونی شده با ملحوظ نظر داشتن مفاد تبصره ماده ۲۳۹ ق.م.م. ، چنانچه مؤدی به شرح مقررات ماده مذکور اقدام ننموده باشد با عنایت به قسمت اخیر ماده ۹۷ قانون مذکور و در اجرای قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹ ق.م.م. ، در حکم معترض به برگ تشخیص شناخته شده و پرونده امر فارغ از تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی قابل رسیدگی در اجرای ماده ۲۳۸ ق.م.م. و مراجع حل اختلاف مالیاتی خواهد بود. تبصره ۷- چنانچه برگ تشخیص مالیات ناشی از اظهارنامه برآوردی تولیدی حسب مقررات به مؤدی ابلاغ و وی نسبت به آن معترض باشد، مؤدی می بایست ظرف مدت سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام نماید تا اعتراض وی در اجرای مقررات ماده (۲۳۸) قانون مورد اشاره مجدداً رسیدگی و یا حسب مقررات فصل سوم باب پنجم قانون مالیات های مستقیم قابل طرح در مراجع دادرسی مالیاتی باشد. تبصره ۸- در مواردی که در برگ تشخیص مالیات صادره نحوه تعیین مالیات از طریق تولید اظهارنامه برآوردی در اجرای مقررات ماده (۹۷) قانون مالیات های مستقیم صراحتاً قید نشده باشد و یا در موارد اعتراض سیستمی با تأیید معاونت فناوری های مالیاتی سازمان امور مالیاتی امکان تسلیم اظهارنامه مالیاتی فراهم نشده باشد فارغ از تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر، اعتراض مؤدی برابر قانون رسیدگی خواهد شد. تبصره ۹- با توجه به اینکه مؤدیان بابت فعالیت های خود ملزم به تسلیم اظهارنامه مالیاتی می باشند لذا در مواردی که مؤدی غیر فعال باشد، رسیدگی به اعتراض وی از حیث غیر فعال بودن مشروط به تسلیم اظهارنامه مالیاتی نیست و ادعای مؤدی توسط هیأت حل اختلاف مالیاتی مورد بررسی قرار می گیرد. چنانچه بررسی هیأت حل اختلاف مالیاتی که رأساً یا از طریق قرار کارشناسی صادره انجام می شود، خلاف ادعای مؤدی را اثبات نماید هیأت مذکور عدم طرح موضوع در هیأت حل اختلاف مالیاتی را صادر می نماید

ماده ۱۳- در مواردی که اعتراض مؤدی از طریق اداره مالیاتی در سامانه به ثبت می رسد اعتراض باید توسط یکی از اشخاص ذیل تسلیم اداره مالیاتی گردد: ۱- در خصوص اشخاص حقیقی: - شخص مؤدی یا؛ - وکیل مؤدی با ارائه وکالت نامه رسمی که طرح اعتراض در وکالت نامه تصریح شده باشد یا؛ - ولی مؤدی با تسلیم تصویر مدارکی که اثبات کننده نسبت وی باشد یا؛ - در مورد متوفیان وراث قانونی ایشان منفرداً یا مجتمعاً با ارائه گواهی انحصار وراثت یا؛ - قیم مؤدی با ارائه مدارک و مستندات اثبات کننده قیمومیت یا؛ - نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته ۲- در مورد اشخاص حقوقی: - صاحبان امضای مجاز بر مبنای تصاویر تصدیق شده از آخرین آگهی روزنامه رسمی، اساسنامه شرکت، صورت جلسه مجمع عمومی یا سایر مستندات دال بر صلاحیت اعتراض در مراجع اختصاصی اداری باشد یا؛ - وکیل مؤدی با ارائه وکالت نامه رسمی از شخص حقوقی که طرح اعتراض در وکالت نامه تصریح شده باشد یا؛ - نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته و با رعایت شرایط مندرج در ماده ۱۲ این دستورالعمل به اداره مالیاتی یا دبیرخانه مدیریت دادرسی در مهلت مقرر تسلیم شود.

ماده ۱۴- لایحه تسلیمی باید به زبان فارسی تحریر گردد و در سامانه های مشخص شده جهت ثبت اعتراض توسط سازمان امور مالیاتی کشور ثبت گردد و حاوی نکات زیر باشد: ۱- نام مؤدی؛ ۲- شماره پرونده مالیاتی؛ ۳- شماره اداره مالیاتی؛ ۴- شماره اقتصادی یا شماره ملی یا کد اتباع غیر ایرانی؛ ۵- نشانی قانونی؛ ۶- عنوان شغلی؛ ۷- درج مشخصات اداره مالیاتی که اعتراض نموده است، در صورت اعتراض اداره مالیاتی؛ ۸- موضوع اعتراض؛ ۹- تعیین خواسته از هیأت حل اختلاف مالیاتی؛ مؤدی یا اداره مالیاتی باید درخواست خود از هیأت حل اختلاف مالیاتی را به صورت واضح و روشن درج نماید؛ ۱۰- ذکر ادله و وسایلی که معترض برای اثبات ادعای خود دارد، از اسناد و مدارک و اطلاع مطلعین و غیره؛ ادله مثبته به ترتیب و واضح نوشته شود؛ ۱۱- امضای معترض و در صورت عجز از امضا، اثر انگشت او به صورت فیزیکی یا الکترونیک. تبصره ۱- چنانچه بندهای ۱ و ۴ و ۸ و ۹ موارد فوق در لایحه تسلیمی درج نگردد به منزله اعتراض مؤدی وفق مقررات قانونی تلقی نمی شود. سامانه دادرسی مالیاتی باید به گونه ای طراحی گردد که از تسلیم اعتراض بدون درج موارد مندرج در ردیف های مورد اشاره جلوگیری گردد. نقص در خصوص سایر بندهای لایحه تسلیمی در هیأت حل اختلاف مالیاتی مورد بررسی قرار گرفته و نسبت بدان تصمیم گیری می شود. تبصره ۲- در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود مشخصات وکیل نیز باید درج گردد و باید تصویری از وکالت نامه وی نیز اخذ گردد. مشخصات وکیل شامل مشخصات هویتی و شماره وکالت نامه مربوطه است. تبصره ۳- در صورتی که نماینده مؤدی عنوان قیم یا متولی یا وصی یا مدیریت شرکت و امثال آن را داشته باشد در لایحه تسلیمی باید تصریح شود. تبصره ۴- در صورتی که بابت اعتراض اقدام به تسلیم لایحه کتبی شود و هم زمان اقدام به درج دلایل اعتراض در سامانه مالیاتی گردد، چنانچه تسلیم لایحه کتبی در مهلت قانونی اعتراض صورت پذیرد، سامانه دادرسی و اطلاعات مندرج در آن ملاک عمل هیأت های حل اختلاف مالیاتی در رسیدگی به اعتراض خواهد بود. در خصوص قسمت اخیر مؤدی یا اداره مالیاتی می تواند صرفاً در راستای آنچه در سامانه مالیاتی به ثبت رسانده نسبت به موارد اعتراض لایحه تکمیلی به هیأت ارائه نماید. تبصره ۵- در صورتی که اعتراض به صورت دستی یا پستی واصل گردد، اداره مالیاتی مربوطه مکلف است تا موارد فوق را در سامانه درج نماید. تبصره ۶- معاونت فناوری اطلاعات سازمان امور مالیاتی مکلف است اطلاعات مندرج در این ماده را در هنگام ثبت اعتراض در سامانه به گونه ای فراخوانی کند تا نیازی به درج اطلاعات به صورت دستی در سامانه نباشد.

نحوه تسلیم مدارک و مستندات توسط مؤدی ماده ۱۵- مؤدی باید رونوشت یا تصویر خوانای مدارک خود را به پیوست اعتراض حداکثر تا روز تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف مالیاتی تسلیم هیأت نماید. تسلیم مدارک به هیأت حل اختلاف مالیاتی با پاراف یکی از اعضای هیأت امکان پذیر خواهد بود. تسلیم مدارک در صورتی که امکان قانونی ارسال الکترونیک فراهم باشد، در حکم تسلیم مدارک است.

ماده ۱6- برابری رونوشت یا تصویر اسناد و مدارک تسلیمی مؤدی با اصل آن، حسب تشخیص ضرورت آن از سوی اعضای هیأت حل اختلاف مالیاتی، توسط مراجع ذیصلاح قضایی یا دفاتر اسناد رسمی با توسط یکی از نمایندگان هیأت حل اختلاف مالیاتی گواهی می شود. چنانچه رو نوشت با تصویر سند در خارج از کشور تهیه شده باشد، برابری آن با اصل مدارک باید در سفارتخانه یا کنسولگری های جمهوری اسلامی ایران در آن کشور گواهی شده باشد و چنانچه اسناد مذکور به زبان فارسی نباشد، پس از ترجمه آنها توسط مترجم رسمی دادگستری و تأیید سفارتخانه یا کنسولگری‌های جمهوری اسلامی ایران در آن کشور تسلیم هیأت حل اختلاف مالیاتی شود. مدارک ارسالی به سایر زبان ها که بدون رعایت مفاد این ماده ارائه شود در هیأت های حل اختلاف ترتیب اثر داده نخواهد شد.