قانون دريائي

فصل يازدهم - كمك و نجات در دريا

ماده 173) كمك و نجات كمك بكشتيهاي درياپيمائي كه در معرض خطر هستند و نجات آنها و همچنين نجات اشياء موجود در آنها و كرايه بار و مسافر و نيز خدمات مشابهي ‌كه كشتيهاي درياپيما و كشتيهاي مخصوص كشتيراني در آبهاي داخلي نسبت بيكديگر انجام ميدهند بدون توجه بنوع خدمات و محل و وقوع آن ‌تابع مقررات اين فصل ميباشد.

ماده 174) اجرت كمك و نجات بهر نوع عمل كمك و نجات كه داراي نتيجه مفيد باشد اجرت عادلانه تعلق خواهد گرفت. اگر عمل كمك يا نجات نتيجه مفيد نداشته باشد هيچگونه ‌اجرتي بآن تعلق نخواهد گرفت و در هيچ مورد مبلغ پرداختي بيش از ارزش اشياء نجات يافته نخواهد بود.

ماده 175) عدم استحقاق اجرت در صورتيكه كشتي مصدوم صريحاً و بطور موجه اشخاصي را از شركت در عمليات نجات منع نمايد اشخاص مزبور حق دريافت هيچگونه اجرت را‌ نخواهند داشت.

ماده 176) اجرت يدك‌ كش يدك‌ كش حق دريافت اجرت براي كمك و يا نجات كشتي و بار آنرا كه يدك ميكشد ندارد مگر در موارد انجام خدمات استثنائي كه جزء تعهدات‌ مربوط بقرارداد يدك ‌كشي منظور نشده باشد

ماده 177) كمك كشتيهاي متعلق بيك مالك حق دريافت اجرت كمك و نجات نيز بكشتيهائي كه متعلق بيك مالك باشد تعلق خواهد گرفت.

ماده 178) ميزان اجرت ميزان اجرت كمك و نجات بر طبق قراردادي كه بين طرفين منعقد شده است پرداخت ميگردد و در صورت نبودن قرارداد بوسيله دادگاه تعيين خواهد ‌شد. اين حكم نيز شامل طرز تقسيم اجرت مزبور بين نجات ‌دهندگان و همچنين بين مالك و فرمانده و ساير اشخاصي كه در خدمت كشتيهاي نجات‌ دهنده ميباشند خواهد بود

ماده 179) امكان تغيير يا فسخ قرارداد و كمك و نجات هر قرارداد كمك و نجات كه در حين خطر و تحت تأثير آن منعقد شده و شرائط آن بتشخيص دادگاه غيرعادلانه باشد ممكن است بتقاضاي هر يك ‌از طرفين بوسيله دادگاه باطل و يا تغيير داده شود. ‌در كليه موارد چنانچه ثابت شود رضايت يكي از طرفين قرارداد بر اثر حيله يا خدعه يا اغفال جلب شده است و يا اجرت مذكور در قرارداد ذكر شده به‌ نسبت خدمت انجام يافته فوق ‌العاده زياد و يا كم است دادگاه ميتواند به تقاضاي يكي از طرفين قرارداد را تغيير داده و يا بطلان آنرا اعلام نمايد

ماده 180) اساس تعيين اجرت دادگاه با توجه باوضاع و احوال هر مورد و ملاحظات ذيل ميزان اجرت را تعيين خواهد نمود اولا - نتيجه موفقيت حاصله - مساعي و استحقاق كمك ‌كنندگان اهميت خطريكه متوجه كشتي نجات يافته و مسافران و كاركنان و بار آن و ‌نجات دهندگان و كشتي نجات دهنده گرديده مدتيكه براي عمليات نجات و كمك صرف شده هزينه و خسارات وارده و عواقب مسئوليت و ساير‌ مخاطراتيكه متوجه نجات ‌دهندگان گرديده ارزش وسائل و لوازميكه براي نجات بكار رفته و بالاخره تغييراتيكه احياناً در كشتي براي نجات افراد ‌و اموال صورت گرفته است ثانياً - ميزان ارزش اشياء نجات يافته در مورد تقسيم اجرت پيش ‌بيني شده در ماده 178 نيز بهمين ترتيب عمل خواهد شد. در صورتيكه تقصير يا خطاي نجات ‌دهندگان موجد عمليات نجات يا كمك شده باشد و يا نجات ‌دهندگان مرتكب دزدي يا اخفاء اموال و يا اعمال‌ مزورانه ديگر گرديده باشند دادگاه ميتواند نجات‌ دهندگان يا كمك‌ كنندگان را از اجرت محروم نمايد و يا اجرت را تقليل دهد ولي حكم مربوط باين‌ ماده رافع ساير مسئوليت‌ هاي آنان نخواهد بود

ماده 181) اجرت نجات اشخاص اشخاصيكه جان آنها نجات يافته است ملزم بپرداخت هيچگونه اجرت نخواهند بود ‌نجات دهندگانيكه در عمليات كمك يا نجات مربوط بيك حادثه خدماتي براي نجات اشخاص انجام داده ‌اند مستحق دريافت سهم متناسبي از اجرت‌ پرداختي بنجات ‌دهندگان كشتي و بار و ساير متعلقات آن هستند.

ماده 182(اصلاحي 16ˏ08ˏ1391)ـ وظيفه امدادرساني فرمانده موظف است در حد امكان و در صورتي كه خطري جدي متوجه كشتي و سرنشينان آن نشود، براي ارائه كمكهاي ضروري به هر شخصي كه در دريا در خطر و يا در معرض تهديد خطر قرار دارد اقدامات ممكن را انجام دهد.

ماده 183) مرور زمان مدت مرور زمان دعاوي مربوط باين فصل دو سال است و شروع آن از تاريخ پايان عمل كمك و يا نجات محسوب مي ‌شود.