قانون آیین نامه داخلى مجلس شوراى اسلامی

دوم - شعب و كميسيون ها

الف- شعب

ب - كميسيون ها

ماده ۲۵- پس از انجام مراسم تحليف، نمايندگان به حكم قرعه به طور مساوي به پانزده شعبه تقسيم مي شوند و افراد باقيمانده به ترتيب از شعبه اول به بعد، يك يك به شعب افزوده مي شوند. نمايندگاني كه بعداً سوگند ياد مي كنند به حكم قرعه به عضويت شعبي كه كسري دارند پذيرفته مي شوند. هر شعبه داراي يك رئيس، دو نائب رئيس، يك سخنگو و دو دبير خواهد بود كه جداگانه با رأي مخفي با ورقه و با اكثريت نسبي بيش از يك سوم كل اعضاي شعبه، انتخاب مي شوند و در صورت تساوي به حكم قرعه عمل خواهد شد. نتيجه انتخابات با ذكر آراء طي گزارشي به وسيله سخنگو به اطلاع مجلس مي رسد. مناط اعتبار براي رسميت جلسات شعب، حضور حداقل دوسوم اعضاء مي باشد و تصميمات شعب، به جز در مورد انتخاب افراد، با اكثريت مطلق آراء عده حاضر خواهد بود.

ماده ۲۶- هر يك از شعب براي تمام دوره نمايندگي رسميت دارند و وظايف و اختيارات آنها عبارتند از: ۱- رسيدگي به اعتبارنامه ها ۲- تعيين اعضاي كميسيون تحقيق ۳- تعيين اعضاي كميسيون آيين نامه داخلي مجلس ۴- بررسي و تشخيص صلاحيت نامزدهاي عضويت دركميسيون هاي تخصصي مجلس

ماده ۲۷- هريك از شعب موظفند صورت جلسات خود را با قيد اسامي حاضرين و غائبين و تأخيركنندگان به وسيله دبير شعبه تنظيم و تقديم هيأت رئيسه مجلس نمايند

ماده ۲۸- اعتبارنامه ها به همراه ضمائم آن به موجب جدول حوزه هاي انتخاباتي مجلس شوراي اسلامي كه براساس حروف الفبا از طرف معاونت قوانين مجلس با نظارت هيأت رئيسه سني تنظيم شده است، به ترتيب به شعب پانزده گانه جهت رسيدگي ارجاع مي شود. هيأت رئيسه موظف است فهرست اعتبارنامه هاي ارجاعي را قبل از آغاز رسيدگي، تكثير كند و در اختيار نمايندگان قرار دهد. چنانچه هر يك از نمايندگان به اعتبارنامه اي معترض باشد، ظرف مدت سه روز از تاريخ انتشار فهرست مذكور حداكثر تا پايان وقت اداري روز سوم، موظف است اعتراض كتبي خود را امضاء و به انضمام مدارك و اسناد مربوط به شعبه ذي ربط تقديم كند. تبصره ۱- شعبه موظف است عدم رسيدگي شوراي نگهبان به موضوع مورد اعتراض يا حادث شدن آن بعد از اعلام صحت انتخابات را احراز كند. تبصره ۲- گزارش هر شعبه توسط سخنگو در مجلس قرائت مي شود و درصورت عدم امكان، به ترتيب رئيس و يا يكي از نواب رئيس يا دبيران وظيفه او را انجام مي دهد

ماده ۲۹- شعبه موظف است حداكثر ظرف مدت سه روز كاري گزارش تأييد آن دسته از اعتبارنامه هاي واصله را كه معترض ندارند، به صورت يكجا به هيأت رئيسه ارسال كند تا براي تصميم گيري مجلس در دستور كار قرار گيرد. اعتبارنامه هايي كه مورد اعتراض نمايندگان قرار گرفته است، حداكثر ظرف مدت پنج روز كاري توسط شعبه رسيدگي مي شود. در صورتي كه نظر شعبه تأييد اعتبارنامه باشد، گزارش تأييد آن براي تصميم گيري به مجلس ارائه مي شود. چنانچه نظر شعبه رد اعتبارنامه باشد، از طريق هيأت رئيسه مجلس به كميسيون تحقيق ارجاع خواهد شد تا پس از رسيدگي و ارائه گزارش، براي تصميم گيري مجلس در دستور كار قرار گيرد. تبصره - شعبه موظف است حداقل بيست و چهار ساعت قبل از بررسي اعتبارنامه از معترض يا معترضان جهت توضيح اعتراض و از نماينده اي كه اعتبارنامه اش مورد اعتراض قرار گرفته جهت دفاع دعوت به عمل آورد. عدم حضور هر يك از آنان مانع رسيدگي نيست. معترض يا معترضان در صورت عدم حضور غيرموجه در شعبه، در جلسه علني حق اعتراض ندارند. موجه بودن عدم حضور بايد به تأييد هيأت رئيسه مجلس برسد. اگر عدم حضور، موجه بود فقط يك بار ديگر جلسه شعبه ظرف مدت پنج روز مجدداً تشكيل مي شود و نظر خود را اعلام مي كند.

ماده ۳۰- هيچ شعبه اي نمي تواند تقديم گزارش خود را بيش از پنج روز كاري از تاريخ دريافت پرونده به تعويق اندازد. درصورتي كه تأخير به حكم ضرورت پيش آمده باشد، رئيس و در غياب او نائب رئيس شعبه مكلف است هيأت رئيسه مجلس را مطلع سازد. هرگاه هيأت رئيسه علت را موجه دانست، موضوع را دوباره به همان شعبه و درغيراين صورت به شعبه بعد ارجاع مي نمايد كه ظرف پنج روز كاري پس از دريافت پرونده، گزارش دهد

ماده ۳۱- كميسيون تحقيق حداكثر ظرف مدت پانزده روز به دلايل و توضيحات كتبي شعب و معترض يا معترضان رسيدگي مي كند و پس از استماع و بررسي توضيحات معترض يا معترضان و دفاعيات كتبي يا حضوري نماينده مورد اعتراض، نظر خود را به مجلس ارسال مي كند. تبصره ۱- درصورتي كه تعداد معترضان بيش از سه نفر باشد، مي توانند سه نفر را به صورت مكتوب معرفي كنند تا در شعبه و كميسيون تحقيق جهت ارائه توضيحات لازم حضور يابند. تبصره ۲- كميسيون تحقيق موظف است حداقل بيست و چهار ساعت قبل از رسيدگي به اعتبارنامه از معترض يا معترضان و نماينده اي كه اعتبارنامه اش مورد اعتراض واقع شده است دعوت به عمل آورد.

ماده ۳۲- چنانچه كميسيون تحقيق، اعتبارنامه ردشده از سوي شعبه را رسيدگي كند و نظر به تأييد اعتبارنامه داشته باشد، گزارش آن براي تصميم گيري مجلس در دستور كار قرار مي گيرد و در صورتي كه نظر كميسيون مبني بر رد اعتبارنامه باشد گزارش آن حداكثر به مدت پانزده دقيقه در مجلس مطرح و ادله رد اعتبارنامه ارائه مي شود. نماينده اي كه اعتبارنامه اش توسط كميسيون رد شده است حداكثر به مدت سي دقيقه فرصت دارد تا از خود دفاع كند، ضمن اينكه مي تواند بخشي از وقت خود را حداكثر به دو نفر از نمايندگان واگذار كند، سپس گزارش كميسيون تحقيق به رأي گذاشته مي شود، چنانچه رد اعتبارنامه به تصويب مجلس نرسد، رئيس جلسه تصويب آن را اعلام مي كند. تبصره - درصورتي كه كميسيون تحقيق ظرف مدت پانزده روز نظر خود را به مجلس اعلام نكند، نماينده اي كه اعتبارنامه اش مورد اعتراض واقع شده است يا پانزده نفر از نمايندگان مي توانند طرح اعتبارنامه را در صحن مجلس از هيأت رئيسه درخواست كنند و هيأت رئيسه موظف است در اولين فرصت گزارش شعبه را در دستور كار مجلس قرار دهد تا مطابق اين ماده مورد رسيدگي قرار گيرد. به جاي نظر كميسيون، نظر شعبه به مدت پانزده دقيقه مطرح مي شود

ماده ۳۳- چنانچه نماينده بدون عذر موجه (به تشخيص هيأت رئيسه) تا ده روز پس از ابلاغ به وي براي دفاع از صحت اعتبارنامه خود در جلسه حاضر نشود، مجلس با استماع گزارش كميسيون تحقيق و صحبت معترض وارد رأي گيري مي شود. تبصره - درصورتي كه نماينده يا نمايندگان معترض به دلايل موجه در جلسه حضور نداشته باشند مي توانند با اطلاع قبلي هيأت رئيسه، دلايل اعتراض خود را كتباً به نماينده ديگري تحويل تا توسط او در مجلس قرائت گردد

ماده ۳۴- در هر مرحله، رأي گيري براي اعتبارنامه مورد اعتراض، مخفي و با ورقه مخصوص انجام مي شود.

ماده ۳۵- نماينده اي كه به اعتبارنامه اش اعتراض شده مانند ساير نمايندگان، از كليه حقوق اعم از اعلام رأي و نامزدشدن براي عضويت در هيأت رئيسه و سايرانتخابات برخوردار است، ليكن در زمان بررسي اعتبارنامه خود در شعبه، كميسيون تحقيق و مجلس حق رأي ندارد.

ماده ۳۷- هيأت رئيسه پس از دريافت نظر شعب و تعيين امتياز و رتبه بندي، نسبت به تكثير و توزيع گزارش آن اقدام مي كند. نمايندگان معترض مي توانند ظرف مدت چهل و هشت ساعت پس از توزيع گزارش، اعتراض خود را نسبت به امتيازها به هيأت رئيسه تقديم كنند تا هيأتي مشترك، متشكل از هيأت رئيسه مجلس و رؤساي شعب با دعوت از نماينده معترض به امتياز خود، ظرف مدت چهل و هشت ساعت پس از انقضاي مهلت فوق، به اعتراضات رسيدگي و اعلام نظر نمايد. پس از اتمام اين مراحل هيأت رئيسه نسبت به تعيين و اعلام فهرست اعضاي كميسيون هاي تخصصي بر مبناي امتيازات هر فرد، اقدام مي كند. تبصره ۱- پس از اعلام اسامي اعضاي كميسيون هاي تخصصي، در صورتي كه هر يك از نمايندگان به كميسيون انتخاب شده اعتراض داشته باشد، مي تواند ظرف مدت بيست و چهار ساعت اعتراض خود را مكتوب به هيأت رئيسه مجلس تقديم كند تا هيأت مشترك فوق الذكر با استماع نظرات معترضان و بررسي اعتراض هاي واصله نسبت به تعيين نهائي اعضاي كميسيون هاي تخصصي تا چهل و هشت ساعت پس از انقضاي مهلت اعتراض، اقدام كند. تبصره ۲- بين افرادي كه رأي مساوي آورده و احتساب آنان به عنوان عضو يك كميسيون باعث افزايش سقف آن كميسيون مي شودقرعه كشي انجام مي گيرد. تبصره ۳- امتيازبندي و تعيين اعضاي هر كميسيون به ترتيب از كميسيون هايي كه بيشترين متقاضي دارد، انجام مي شود و پس از تكميل اعضاي كميسيون هاي مذكور، نمايندگان بازمانده از اولويت اول انتخابي خود، با متقاضيان اولويت اول كميسيون بعدي امتيازبندي و تعيين كميسيون مي شوند. تبصره ۴- نمايندگاني كه در هيچ يك از اولويت هاي خود انتخاب نشده اند موظفند از ديگر كميسيون هاي تكميل نشده دو اولويت ديگر را تعيين نمايند. تبصره 5 (الحاقي 08ˏ04ˏ1401)– پس از تعيين اعضاي كميسيون هاي تخصصي، چنانچه به هر دليل در حين دوره، نماينده جديدي به مجلس راه يابد، براي تعيين كميسيون تخصصي وي مطابق فرآيند مذكور اقدام مي شود، چنانچه ظرفيت كميسيون مورد تقاضا تكميل باشد، در صورتي كه امتياز مكتسبه وي براي كميسيون مورد درخواست، از ميانگين امتياز مكتسبه سه نماينده آخر پذيرفته شده در همان كميسيون بيشتر باشد، رعايت سقف مقرر در ماده (38) اين قانون الزامي نيست و حداكثر دو نماينده به سقف تعداد اعضاي كميسيون مي تواند اضافه گردد. در صورت ايجاد ظرفيت جديد در كميسيون ها به دليل استعفاء، فوت و يا امثال آن تعيين عضو جديد مطابق اين تبصره با كسب امتيازات لازم صورت مي گيرد

ماده ۳۸- مجلس داراي كميسيون هاي تخصصي و كميسيون هاي خاص با محدوده وظايف مشخص به شرح مذكور در آيين نامه داخلي مجلس مي باشد. تعداد اعضاي كميسيون هاي تخصصي، حداقل نوزده و حداكثر بيست و سه نفر است و تعداد اعضاي كميسيون هاي خاص طبق مواد (۳۹) تا (۴۴) آيين نامه داخلي تعيين مي شود. تبصره 1(اصلاحي 14ˏ05ˏ1403)- پس از تعيين اعضاي كميسيون هاي تخصصي مطابق فرآيند مقرر در اين قانون، چنانچه اعضاي كميسيون تخصصي به حداقل نصاب مذكور در اين ماده نرسد، هيأت مشترك متشكل از اعضاي كميسيون آيين نامه داخلي و هيأت رئيسه مجلس مكلف است، ظرف حداكثر يك هفته پس از اجراي تبصره (3) ماده (37) اين قانون، حداقل اعضاي آن كميسيون را كه نمي تواند كمتر از ده نفر باشد، براي يكبار در همان دوره تعيين نمايد. تبصره ۲- تعيين مصاديق و تهيه شرح وظايف و اختيارات كميسيون ها با رعايت كليت آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي توسط هيأت رئيسه مجلس يا هريك از كميسيون ها و يا حداقل پنجاه نفر از نمايندگان پيشنهاد مي شود و پس از تصويب در جلسه مشترك هيأت رئيسه مجلس، اعضاي كميسيون آيين نامه داخلي و رؤساي كميسيون هاي تخصصي اجراء مي شود. جلسه مشترك فوق الذكر به رياست رئيس يا يكي از نواب رئيس مجلس و با حضور حداقل دوسوم اعضاء رسميت مي يابد و مصوبات آن با رأي حداقل دوسوم اعضاي حاضر معتبر خواهد بود و مصوبات به اطلاع نمايندگان خواهد رسيد.

ماده ۳۹- در مورد طرح ها و لوايحي كه به تشخيص هيأت رئيسه به دو يا چند كميسيون ارتباط اساسي داشته باشند، كميسيون مشترك تشكيل مي گردد. تعداد اعضاي كميسيون مشترك بيست وسه نفر مي باشد. تعيين سهم هر كميسيون به وسيله هيأت رئيسه مجلس و انتخاب آنان توسط كميسيون ذي ربط مي باشد. كميسيون مشترك در انتخاب هيأت رئيسه و ارائه گزارش و ساير مقررات مانند ديگر كميسيون‌ها اقدام مي نمايد.

ماده ۴۰- در مسائل مهم و استثنائي كه براي كشور پيش مي آيد و دراين خصوص تشكيل كميسيون ويژهاي براي رسيدگي و تهيه گزارش ضرورت پيدا مي كند، به پيشنهاد حداقل پانزده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس، اين كميسيون تشكيل مي شود. اعضاي كميسيون ويژه كه پانزده نفر خواهند بود، مستقيماً در جلسه علني توسط نمايندگان با رأي مخفي و اكثريت نسبي انتخاب خواهند شد. هيأت رئيسه كميسيون ويژه همانند ديگر كميسيونها انتخاب خواهد شد. تبصره - هيأت رئيسه مجلس مي تواند طرح ها و لوايحي را كه در حوزه مسائل مربوط به كميسيون ويژه تشخيص دهد به آن كميسيون ارجاع نمايد.

ماده ۴۱- به منظور تنظيم اصول و مفاد برنامههاي توسعه و لوايح بودجه كل كشور و ايجاد هماهنگي بين كميسيونهاي تخصصي مجلس شوراي اسلامي ، پس از تقديم لايحه مربوط توسط دولت به مجلس، كميسيون تلفيق مركب از اعضاي ذيل تشكيل مي گردد: ۱- از كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات نه نفر ۲- از هر كميسيون تخصصي ديگر سه نفر اعضاي مذكور در بندهاي فوق توسط كميسيون هاي مربوطه انتخاب و به هيأت رئيسه مجلس معرفي مي شوند. مأموريت اين كميسيون تا تصويب نهائي قانون برنامه توسعه و يا لايحه بودجه سالانه كل كشور ادامه مي يابد. تبصره ۱- كميسيون تلفيق با حضور اكثريت مطلق اعضاء رسميت مي يابد. تبصره ۲- پيشنهادات مربوط به حوزه هاي انتخابيه اعضاي كميسيون تلفيق جهت ايجاد رديف جديد يا افزايش اعتبارات يا تغيير عنوان طرح ها در كميسيون تلفيق بودجه ممنوع است. در صورتي كه معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور در حين رسيدگي به لايحه بودجه به صورت كتبي و رسمي اشتباه يا از قلم افتادگي موارد مربوط به حوزه هاي انتخابيه را تأييد كند، موضوع با دوسوم رأي كميسيون تلفيق قابل تصويب است.