قانون مالياتهاي مستقيم مصوب 1366 (متن مصوب اولیه و بدون اعمال اصلاحات

فصل چهارم- مالیات بر ارث

ماده17ـ اموال و دارايي‌هايي كه در نتيجه فوت شخص اعم از فوت واقعي يا فرضي انتقال مي‌يابد، به شرح زير مشمول ماليات است: 1 - در صورتيكه متوفي يا وارث يا هر دو ايراني مقيم ايران باشند نسبت به سهم ‌الارث هر يك از وراث از اموال مشمول ماليات بر ارث موضوع‌ ماده 19 اين قانون واقع در ايران يا در خارج از ايران پس از كسر ماليات بر ارثي كه بابت آن قسمت از اموال واقع در خارج از ايران بدولت محلي كه مال ‌در آن واقع گرديده پرداخت شده است بنرخ مذكور در ماده 20 اين قانون. 2 – در صورتيكه متوفي و وراث هر دو ايراني مقيم خارج از ايران باشند سهم ‌الارث هر يك از وراث از اموال و حقوق مالي متوفي كه در ايران ‌موجود است به نرخ مذكور در ماده 20 اين قانون و نسبت به آن قسمت كه در خارج از ايران وجود دارد پس از كسر ماليات بر ارثي كه از آن بابت به‌ دولت محل وقوع مال پرداخت شده است به نرخ بيست و پنج درصد. 3 - در مورد اتباع خارجي و ساير موارد نسبت به آن قسمت از اموال و حقوق مالي متوفي كه در ايران موجود است كلا مشمول ماليات به نرخ ‌مذكور در ماده 20 اين قانون براي وراث طبقه دوم.

ماده 18 - وراث از نظر اين قانون به سه طبقه تقسيم ميشوند: 1 - وراث طبقه اول كه عبارتند از: پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد، و اولاد اولاد. 2 - وراث طبقه دوم كه عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها. 3 - وراث طبقه سوم كه عبارتند از: عمو، عمه، دائي، خاله و اولاد آنها.

ماده 19 - اموال مشمول ماليات بر ارث عبارتست از كليه ماترك متوفي واقع در ايران يا خارج از ايران اعم از منقول و غيرمنقول و مطالبات قابل ‌وصول و حقوق مالي پس از كسر هزينه كفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالي و عبادي در حدود قواعد شرعي و ديون محقق متوفي. تبصره - بدهي كه متوفي به وراث خود دارد در صورتيكه مستند به مدارك قانوني بوده و اصالت آن مورد تأييد هيأت حل اختلاف مالياتي قرار ‌گيرد قابل كسر از ماترك خواهد بود و درمورد مهريه و نفقه ايام عده تأييد هيأت مذكور لازم نيست و در مورد وراث طبقه دوم و سوم كسر ديون منوط به ‌آنست كه متوفي تا تاريخ فوت خود داراي وراث از طبقه ما قبل حسب مورد بوده باشد.

ماده 20 - نرخ ماليات بر ارث نسبت به سهم‌الارث بشرح زير ميباشد: طبقه طبقه طبقه اول دوم سوم ‌تا 500000 ريال معاف معاف 15% ‌از 5000001 ريال تا1000000 ريال نسبت بمازاد 5000000 ريال معاف 15% 20% ‌از 1000001 ريال تا2000000 ريال نسبت بمازاد 1000000 ريال معاف 20% 25% ‌از 2000001 ريال تا3000000 ريال نسبت بمازاد 2000000 ريال 5% 25% 30% ‌از 3000001 ريال تا4000000 ريال نسبت بمازاد 3000000 ريال 7.5% 30% 35% ‌از 4000001 ريال تا6000000 ريال نسبت بمازاد 4000000 ريال 10% 30% 40% ‌از 6000001 ريال تا8000000 ريال نسبت بمازاد 6000000 ريال12.5% 40% 45% ‌از 80000001 ريال تا10000000 ريال نسبت بمازاد 8000000 ريال 15% 45% 50% ‌از 10000001 ريال تا15000000 ريال نسبت بمازاد 10000000 ريال 17.5% 50% 60% ‌از 15000001 ريال تا 20000000 ريال نسبت بمازاد 150000000 ريال 20% 55% 70% ‌از 20000001 ريال به بالا نسبت بمازاد 20000000 ريال 25% 65% 80% تبصره 1 - معافيت سهم ‌الارث هر يك از وراث طبقه اول كه كمتر از بيست سال سن داشته باشند يا محجور و يا معلول از كارافتاده يا صرفاً مشغول‌ تحصيل بوده و كمتر از 25 سال تمام سن داشته باشند و همچنين فرزندان اناث متوفي كه تا حين ‌الفوت متوفي شوهر اختيار نكرده ‌اند به سه ميليون ريال ‌افزايش خواهد يافت و مازاد طبق نرخ مقرر مربوط مشمول ماليات ميباشد. تبصره 2 – در صورتيكه وراث طبقه دوم كمتر از بيست سال سن يا محجور يا معلول از كارافتاده و يا صرفاً به تحصيل اشتغال داشته و كمتر از ‌بيست و پنج سال تمام سن داشته باشند معافيت سهم ‌الارث آنها به يك ميليون و پانصد هزار ريال افزايش خواهد يافت و مازاد طبق نرخ مقرر مربوط ‌مشمول ماليات خواهد بود. تبصره 3 - هرگاه بين وراث عيال يا حداقل يك فرزند كمتر از بيست سال سن يا محجور و يا معلول از كارافتاده و يا فرزند كمتر از بيست و پنج سال سن و صرفاً مشغول تحصيل وجود داشته باشد و اموال غيرمنقول متوفي منحصر به يك خانه يا آپارتمان محل سكونت وراث باشد جمع معافيتهاي ‌سهم‌ الارث معادل ارزش خانه يا آپارتمان يا مبلغ بيست ميليون ريال هر كدام كمتر است افزايش مييابد و در صورتي كه جمع معافيتهاي سهم ‌الارث ‌معادل يا بيشتر از حد نصاب مذكور باشد حكم اين تبصره جاري نخواهد بود.

ماده 21 - اموالي كه جزء ماترك متوفي باشد و تا يكسال پس از قطعيت ماليات و غيرقابل رسيدگي بودن پرونده امر در مراجع مالياتي طبق قوانين‌ و يا احكام خاص مالكيت آنها سلب و بموجب گواهي سازمان ذيربط بلاعوض در اختيار وزارتخانه‌ ها يا مؤسسات دولتي يا شهرداريها و يا‌ نهادهاي انقلاب اسلامي و يا شركتهاي دولتي كه صد درصد سهام آنها متعلق به دولت باشد قرار گيرد از شمول ماليات بر ارث خارج و در صورتي كه بابت سلب مالكيت عوضي داده شود ارزش آن عوض جزء اموال مشمول ماليات بر ارث محسوب و در هر حال چنانچه مالياتي اضافه پرداخت شده‌ باشد مسترد خواهد شد. حكم اين ماده در مواردي كه وراث تمام يا قسمتي از اموال را كه جزء ماترك باشد بطور رايگان به يكي از سازمانها يا ‌مؤسسات مذكور در بندهاي 1 و 2 و 4 ماده 2 اين قانون واگذار و يا طبق بند 3 ماده مذكور وقف نمايند و يا به انجام امور مذكور در بند 3 ماده مزبور با ‌نظارت دولت يا شهرداريها برسانند نيز جاري است.

ماده 22 - در صورتي كه بموجب رأي هيأت حل اختلاف مالياتي مطالبات متوفي غيرقابل وصول تشخيص داده شود مطالبات مذكور جزء ماترك ‌منظور نميشود و اگر ماليات آن قبلا وصول شده باشد مسترد خواهد شد و در صورت وصول احتمالي اين گونه مطالبات ورثه ملزم به پرداخت ماليات‌ متعلق خواهند بود. در هر صورت وزارت امور اقتصادي و دارائي از نظر تأمين ماليات متعلق ميتواند بعنوان ثالث در دعوي مربوط شركت و يا رأساً ‌اقامه دعوي نمايد.

ماده 23 - خريد و يا انتقال ملك يا كارخانه يا سهام با نام يا سهم ‌الشركه، بنام اولاد و اولاد اولاد كه صغير و يا غيررشيد باشند علاوه بر ماليات ‌مربوط به معامله، مشمول ماليات مقطوع ديگري به نرخ بيست و پنج درصد ارزش مال مورد انتقال كه در مورد املاك بر اساس ارزش معاملاتي و د ر‌مورد غيراملاك و املاكي كه فاقد ارزش معاملاتي است بر اساس بهاي روز انجام معامله يا وقوع عقد تقويم ميشود از ناحيه انتقال گيرنده خواهد بود و ‌چنانچه ثابت شود قسمتي از اموال مذكور از محل سهم ‌الارث يا فروش دارائيهاي غيرمنقول آنها پرداخت شده باشد ‌مابه ‌التفاوت آن مشمول ماليات موضوع اين ماده خواهد بود و اگر تمام قيمت اموال مذكور از منابع فوق تأمين شده باشد مالياتي به آن تعلق نخواهد‌ گرفت.

ماده 24 - اموال زير از شمول ماليات اين فصل خارج است: 1 - وجوه بازنشستگي و وظيفه و پس ‌انداز خدمت و بيمه‌ هاي اجتماعي و نيز وجوه پرداختي توسط مؤسسات بيمه يا بيمه ‌گزار و يا كارفرما از قبيل‌ بيمه عمر، خسارت فوت و همچنين ديه و مانند آنها حسب مورد كه يكجا و يا بطور مستمر به ورثه متوفي پرداخت ميگردد. 2 - اموال منقول متعلق به مشمولين بند 4 ماده 39 قرارداد وين مورخ فروردين 1340 با رعايت شرايط مقرر در قرارداد مزبور با شرط معامله‌ متقابل. 3 - اموالي كه براي سازمانها و مؤسسات مذكور در بندهاي 1 و2 و 4 ماده 2 اين قانون يا انجام امور مذكور در بند 3 ماده مزبور مورد وقف يا نذر‌ يا حبس يا وصيت واقع گردد بشرط تأييد سازمانها و مؤسسات مذكور و در مورد انجام امور مذكور در بند 3 ماده 2 اين قانون بشرط آنكه دولت يا ‌شهرداريها يا مراجعي كه مورد قبول دولت باشد در اجراي آن حق نظارت داشته باشند. نحوه اجراي مفاد اين بند به موجب آئيننامه ‌اي كه از طرف‌ وزارتخانه‌ هاي امور اقتصادي و دارائي و دادگستري تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد تعيين ميشود.

ماده 25 - وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهداي انقلاب اسلامي مشمول ماليات بر ارث موضوع اين فصل نخواهند بود. احراز شهادت براي استفاده از مقررات اين ماده منوط به تأييد يكي از نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران و يا بنياد شهيد انقلاب اسلامي حسب‌ مورد ميباشد.

ماده26ـ وراث متوفي (منفرداً يا مجتمعاً) يا ولي يا امين يا قيم يا نماينده قانوني آنها موظفند به منظور كسر هزينه‌هاي كفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالي و عبادي در حدود قواعد شرعي و ديون محقق متوفي از ماترك موضوع ماده (17) اين قانون، ظرف مدت يك سال از تاريخ فوت متوفي اظهارنامه‌اي حاوي كليه اقلام ماترك با تعيين ارزش روز زمان فوت و تصريح مطالبات و بدهيها طبق فرم نمونه مخصوصي كه از طرف سازمان امور مالياتي كشور تهيه مي‌شود به انضمام مدارك زير به اداره امور مالياتي صلاحيتدار تسليم نمايد: 1ـ رونوشت يا تصوير گواهي ‌شده اسناد مربوط به بدهيها و مطالبات متوفي 2ـ رونوشت يا تصوير گواهي ‌شده كليه اوراقي كه مثبت حق مالكيت متوفي نسبت به اموال و حقوق مالي است. 3ـ رونوشت يا تصوير گواهي‌ شده آخرين وصيتنامه متوفي اگر وصيتنامه موجود باشد. 4ـ در صورتي كه اظهارنامه از طرف وكيل يا قيم يا ولي داده شود رونوشت يا تصوير گواهي ‌شده وكالتنامه يا قيم‌نامه 5 ـ رونوشت يا تصوير گواهي فوت از مراجع ذي‌ربط اداره امور مالياتي مربوط مكلف است اظهارنامه تسليمي در مهلت مقرر را رسيدگي و به شرح زير اقدام كند: 1 - رونوشت يا تصوير گواهي شده اسناد مربوط به بدهي و مطالبات متوفي. 2 - رونوشت يا تصوير گواهي شده كليه اوراقي كه مثبت حق مالكيت متوفي نسبت به اموال و حقوق مالي است. 3 - در صورتي كه اظهارنامه از طرف وكيل يا قيم يا ولي داده شود رونوشت يا تصوير گواهي شده وكالتنامه يا قيم ‌نامه. 4 - رونوشت يا تصوير گواهي شده آخرين وصيت‌ نامه متوفي اگر وصيت‌ نامه موجود باشد. تبصره - تسليم اظهارنامه با مشخصات مذكور از طرف يكي از وراث، سالب تكليف ساير ورثه ميگردد.

ماده 27 - حوزه مالياتي صلاحيتدار در مورد ارث، حوزه‌ اي است كه آخرين اقامتگاه قانوني متوفي در محدوده آن واقع بوده است و اگر متوفي در‌ ايران مقيم نبوده حوزه مربوط در تهران خواهد بود. ‌تبصره - اقامت از نظر اين قانون تابع تعاريف مقرر در قانون مدني ميباشد.

ماده 28 - مشمولين ماليات بر ارث مكلفند ماليات متعلق را بر اساس اظهارنامه تا سه ماه پس از تسليم آن به رسم علي ‌الحساب پرداخت و رسيد ‌دريافت دارند. تبصره - حوزه مالياتي مربوط مكلف است پس از رسيدگي و قطعي شدن ماليات و پرداخت آن از طرف مودي مفاصاحساب صادر و باو تسليم ‌نمايد.

ماده 29 - وزارت امور اقتصادي و دارائي مكلف است بمنظور اجراي صحيح مقررات ماليات بر ارث دفتر مركزي ارث را در تهران تشكيل دهد حوزه‌ هاي مالياتي مكلفند اظهارنامه‌ هاي دريافتي را ظرف مدت يك هفته پس از دريافت به دفتر مذكور ارسال نمايند ‌دفتر مركزي ارث اظهارنامه ‌هاي واصله را ثبت و ممهور و ظرف يك ماه جهت اقدامات قانوني بعدي به حوزه مربوط اعاده خواهد نمود. در صورتي كه براي يك متوفي اظهارنامه ‌هاي متعددي واصل شده باشد دفتر مركزي ارث اظهارنامه‌ هاي مذكور را به حوزه مالياتي كه اولين اظهارنامه را‌به دفتر مزبور فرستاده است ارسال و مراتب را به ساير حوزه‌ هاي مالياتي ذيربط اعلام خواهد نمود.

ماده 30 - مميز مالياتي حوزه مربوط مكلف است اظهارنامه موديان را طبق مقررات اين فصل رسيدگي و ارزش اموال را تشخيص و بشرح زير‌عمل كند: الف - در صورتي كه جمع ارزش اموال مشمول ماليات اظهار شده در اظهارنامه با ارزش تعيين شده همان اموال توسط مميز كه مورد تأييد سرمميز‌ قرار گرفته باشد بيش از پانزده درصد اختلاف نداشته باشد اظهارنامه را قطعي تلقي و مراتب را ظرف ششماه به مودي ابلاغ نمايد و در صورتي كه مدت مذكور كافي نباشد مراتب با ذكر دليل توسط مميز و تأييد سرمميز به مميز كل اعلام خواهد شد و مميز كل مدت لازم را كه از يك سال تجاوز‌ نخواهد نمود تعيين و به مميز ابلاغ خواهد كرد. ب - در صورتي كه اختلاف بيش از پانزده درصد باشد و همچنين درموارديكه وراث يا نماينده قانوني آنها و ساير كساني كه طبق مقررات اين ‌قانون مكلف به دادن اظهارنامه هستند از تسليم اظهارنامه خودداري كنند يا در اظهارنامه قسمتي از اموال را ذكر ننمايند ماليات متعلق را بر طبق مقررات‌ اين قانون تشخيص و به مودي ابلاغ كند. تبصره - هرگاه وراث ظرف يكماه از تاريخ اخطار كتبي مميز مالياتي از ارائه اموال به منظور ارزيابي خودداري نمايند مميز مالياتي نسبت به تعيين ‌بهاي اموال رأساً اقدام خواهد نمود.

ماده 31 - مميز مالياتي مكلف است پس از تسليم اظهارنامه از طرف وراث يا نماينده قانوني آنها در صورت درخواست كتبي ظرف يك هفته‌ گواهينامه متضمن رونوشت مصدق ريز ماترك را كه در اظهارنامه نوشته شده صادر و به مودي تسليم نمايد اين گواهينامه فقط از نظر صدور برگ حصر‌ وراثت معتبر است رسيدگي به تقاضاي حصر وراثت در دادگاهها موكول به ارائه گواهينامه مذكور در اين ماده خواهد بود و مديران دفتر دادگاههاي ‌صادركننده تصديق حصر وراثت موظفند رونوشت گواهي شده آنرا ظرف پانزده روز از تاريخ صدور به حوزه مالياتي محل بفرستند.

ماده 32 - مأخذ ارزيابي املاك اعم از عرصه يا اعيان ارزش معاملاتي ملك در زمان فوت بوده و در صورتي كه فاقد ارزش معاملاتي باشد ارزش آن‌ برحسب اوضاع و احوال اقتصادي محل در زمان فوت تعيين خواهد شد و مأخذ ارزيابي ساير اموال و حقوق مالي متوفي ارزش آنها در تاريخ فوت‌ خواهد بود و در مواردي كه اموال يا حقوق مالي مزبور داراي قيمت رسمي باشند قيمت رسمي حين ‌الفوت با رعايت افت قيمت در مورد اموال قابل استهلاك مناط اعتبار است. تبصره 1 - اثاث‌البيت محل سكونت از نظر مالياتي جزء ماترك متوفي محسوب نخواهد شد. تبصره 2 - در مورد ساختمانهائي كه با توجه به نوع مصالح يا طرز معماري خاص داراي ارزش فوق‌ العاده هستند ارزش معاملاتي اعياني ملاك ‌نبوده و مميز مالياتي مكلف است در اين مورد و همچنين در ارزيابي جواهر و اشياء نفيس از نظر كارشناس يا كارشناسان و متخصص يا متخصصين‌ ذيربط در وزارتخانه‌ ها و مؤسسات وابسته به دولت يا نهادهاي انقلاب اسلامي استفاده كند. تبصره 3 - در مواردي كه منفعت مال مورد وصيت يا نذر واقع ميشود و همچنين در حبس چنانچه پس از انقضاي مدت اصل مال عايد وراث ‌شود ارزش مال مورد وصيت و نذر و حبس به تاريخ حين‌الفوت مورث يا رعايت مسلوب‌المنفعه بودن آن تقويم و به سهم‌الارث وراثي كه مال عايد آنها‌ ميشود اضافه و مشمول ماليات بر ارث خواهد بود.

ماده 33 - مأموران كنسولي ايران در خارج از كشور موظفند ظرف سه ماه از تاريخ اطلاع از وقوع فوت اتباع ايراني مراتب را ضمن ارسال كليه ‌اطلاعات در مورد ماترك آنان اعم از منقول يا غيرمنقول واقع در كشور محل مأموريت خود با تعيين مشخصات و ارزش آنها از طريق وزارت امور خارجه به وزارت امور اقتصادي و دارائي اعلام نمايند. تبصره - آئيننامه اجرائي اين ماده ظرف ششماه از تاريخ تصويب اين قانون توسط وزارتخانه‌ هاي امور اقتصادي و دارائي و امور خارجه تهيه و بتصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

ماده 34 - بانكها و شركتها و مؤسسات و اشخاصي كه اموالي از متوفي نزد خود دارند مكلفند ظرف يكماه از تاريخ اطلاع از فوت صورت آن ‌اموال اعم از وجوه نقد يا سفته يا جواهر و نيز مقدار سهام يا سهم ‌الشركه متوفي را تنظيم و به حوزه مالياتي محل تسليم نمايند، همچنين موظفند در ‌صورت مراجعه مأموران تشخيص، دفاتر و اسناد مورد نياز را براي رسيدگي در اختيار آنها بگذارند.

ماده 35 - ادارات ثبت اسناد و املاك موقعي كه مال غيرمنقول را به اسم وراث يا موصي ‌له ثبت مي ‌نمايند همچنين كليه دفاتر اسناد رسمي در‌ موقعي كه مي ‌خواهند تقسيم‌ نامه يا هر نوع معامله وراث راجع به ماترك ثبت كنند بايد گواهي نامه حوزه مالياتي صلاحيتدار را مبني بر عدم شمول‌ ماليات يا اينكه ماليات متعلق كلا پرداخت يا ترتيب با تضمين لازم براي پرداخت آن داده شده است، مطالبه نمايند و قبل از ارائه اين گواهينامه مجاز به ‌ثبت نيستند.